Achtmaal

Plaats
Dorp
Zundert
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

Achtmaal

Terug naar boven

Status

- Achtmaal is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Zundert.

- Onder het dorp Achtmaal vallen ook de buurtschappen De Buis (deels), Mariënville en Ostaayen en een pand van de buurtschap Hulsdonk.

Terug naar boven

Naam

In het Brabants
Achmaol.

Oudere vermeldingen
1294/1440 kopie 15e eeuw/1474 Achtmale.

Naamsverklaring
Samenstelling van het Middelnederlandse achte 'gereserveerd bos, hofhorig goed, rechtsdistrict' en maal 'gerechtsplaats'.(1)

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp De Gouwe Stad.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Achtmaal ligt ZO van de stad Roosendaal en ZW van het dorp Zundert.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Achtmaal 16 huizen met 100 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp circa 700 huizen met circa 1.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Parochie
“De inwoners van Achtmaal waren aanvankelijk voor het kerkbezoek en andere kerkelijke aangelegenheden aangewezen op Zundert. Dat had natuurlijk zijn bezwaren, als wij denken aan de afstanden, slechte wegen, geen vervoer zoals fiets en auto. Bovendien wilde de gemeenschap ook in hun eigen midden een kerk. Langzamerhand kwam er een dorpskom. Het verlangen om in de eigen plaats ter kerke te gaan werd daardoor sterker.

De bisschop van Breda, mgr. Van Hooijdonk, was ook voorstander van de oprichting van een zelfstandige parochie. Vanuit Zundert kwam echter nogal wat verzet. Door Achtmaal tot een zelfstandige parochie te maken, zou het aantal parochianen verminderen en daarmee de inkomsten. De bisschop wachtte met verdere actie totdat de pastoor van Zundert was overleden. Ook speelde hier, tegelijkertijd, dat binnen niet al te lange tijd een nieuwe openbare school zou worden gevestigd. De bisschop wees erop dat het goed zou zijn dat school en kerk zo dicht mogelijk bij elkaar zouden worden geplaatst.

Als grote stimulator moet kapelaan De Bakker uit Zundert worden genoemd die per 1 oktober 1862 tot eerste pastoor werd benoemd, zonder kerk en zonder pastorie weliswaar. Maar Achtmaal had zich al eerder van de goede kant laten zien. De 134 huisgezinnen hadden reeds tevoren voor de bouw van de kerk € 1.450 opgebracht. Op advies van de bisschop werd een patroonheilige gekozen die veel devotie in de kerk zou brengen, want dat zou vele mensen naar het dorp voeren die het offerblok zeker niet zonder meer zouden voorbijlopen. De verering van de H. Cornelius vindt tot op de dag van vandaag plaats.”(28)

Tweede Wereldoorlog
Het in 2002 geopende Militair Historisch Museum Achtmaal van de Stichting Vrienden van de Timberwolves is ondergebracht op een zolder in een bedrijfspand van Cees Jacobs. De Timberwolves, de soldaten van de 104e infanteriedivisie van het Amerikaanse leger, hebben de speciale aandacht van Jacobs en zijn medeverzamelaars omdat die destijds de streek rond Zundert hebben bevrijd. De collectie bestaat onder meer uit originele legeruniformen, wapens en een originele veldkeuken. - Pagina over de bevrijding van Achtmaal.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Achtmaal heeft 20 rijksmonumenten.

- Achtmaal heeft 8 gemeentelijke monumenten.

- Na eerst een jaar in een noodkerkje te hebben gehuisd - in de schuur van Jan Tilborgs - is in 1863 de Corneliuskerk ingezegend, waarmee Achtmaal van buurtschap tot dorp 'promoveerde'. Voor de voorgeschiedenis van de parochie zie het hoofdstuk Geschiedenis. In 2014 is de parochie gefuseerd met die van Klein Zundert en Wernhout tot de nieuwe Parochie Heilige Drie-eenheid.

- Kapelletje St.Willibrordus - Lourdesgrot en Mariakapel.

- Aan het Neijsenpad het beeld De Smokkelaar, van bronsgietwerk, in 1983 vervaardigd door Henk Groenhuis.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Trekkertrek (weekend in april of mei). De klassen zijn: Landbouw 2,5 ton / 3,5 ton / 4,5 ton / 5,5 ton / 6,5 ton / 7,5 ton / 9 ton / 11 ton / Vrije Klasse / Jeeps / Schudmes 3,5 ton / 4,5 ton / 5,5 ton / 6,5 ton.

- Bij het Groot Wandelevenement van Achtmaal (derde zondag in mei, in 2020 voor de 35e keer) kun je kiezen uit afstanden 7, 12, 18, 25 en 40 kilometer. De routes gaan afwisselend over verharde en onverharde wegen en door natuurgebieden. Het evenement trekt circa 500 deelnemers. Bij de langere afstanden zijn veel deelnemers die het als een goede oefening zien voor de Vierdaagse van Nijmegen.

- In een weekend half juli trekt jaarlijks de GTC Rally door West-Brabant. Vrijdagavond start de rally traditioneel in Achtmaal. Het hele dorp wordt dan voor 1 avond hermetisch afgesloten om deze rally in en om het dorp te kunnen laten rijden. Het spectactulairst is de proef op de Helstraat, waar de proef in volledige duisternis wordt afgelegd. Bij de publiekspunten staat het dan de hele avond vol met liefhebbers van de rallysport. Sinds 1987 wordt deze 'Nacht van Achtmaal' al verreden in de gemeente Zundert. Later is dit uitgegroeid tot een rally door heel West-Brabant met deelnemers uit binnen- en buitenland. Op de zaterdag gaat de rally verder op Breda International Airport (Seppe) in Bosschenhoofd. Tevens vinden er nog klassementsproeven plaats rondom Rijsbergen en Bosschenhoofd. De finish is zaterdagavond op Breda International Airport.

- Bij de Avondwandelvierdaagse (in de eerste volle week in augustus) kun je kiezen uit de afstanden 5 en 10 km. Er zijn vijf avonden, waarvan je er minstens vier moet lopen. - Verslag Vierdaagse Achtmaal 2019.

- "In 1978 werd door de provincie een wedstrijd uitgeschreven, onder het motto “een kern waar pit in zit”. Achtmaal deed mee. Door de plaatselijke horeca, middenstanders en verenigingen werden allerlei activiteiten ontplooid. Een kundige jury beoordeelde de presentaties van de Gilden, kruisboogschietverenigingen, de fanfare en de ponyclub. Tevens bekeek men de ambachten manden breien, wagenwielen, bijenkorven en kaarsen maken, alsmede het beslaan van paarden en het dorsen met de vlegel. Een veemarkt complementeerde het geheel. Het leverde het dorp een door ZKH Prins Claus ondertekende oorkonde op en een jaarlijks terugkerend Dorpsfeest (2e zondag in september) onder aanvoering van een Dorpsfeestcomité.

In 1983 werd duidelijk dat de financiering van het Dorpsfeest anders geregeld moest worden. Met de pet rondgaan was niet meer voldoende. Men zocht naar nieuwe bronnen van inkomsten en hieruit is de jaarlijkse bloemenverkoop ontstaan. Samen met de kinderen van Basisschool De Wegwijzer werden op een avond in juni huis aan huis chrysanten verkocht, wat de kas lekker spekte. Daarnaast is in 1985 besloten om een Avondwandelvierdaagse te gaan organiseren, ook om extra geld in het laatje te krijgen. Dit beviel zo goed, dat er naast de vierdaagse ook een wandelevenement op de 3e zondag in mei kwam. Inmiddels is de organisatie hiervan in handen van Wandelcomité Achtmaal. Deze activiteiten vinden nog steeds plaats en leveren nog altijd een leuke financiële bijdrage op. In 2008 is het Dorpsfeestcomité omgezet in een stichting, Stichting Dorpsfeest Achtmaal. Wij hopen jou ook een keertje te mogen begroeten in ons gezellige dorp, een kern waar nog altijd pit in zit. Zeker op de 2e zondag in september!"

- Corsobuurtschap Achtmaal maakt jaarlijks een wagen ten behoeve van het Bloemencorso Zundert in september.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Landgoed Oude Buisse Heide, NW van Achtmaal, genoemd naar de O hiervan gelegen buurtschap De Buis, is 200 ha groot. In het noorden bestaat het gebied uit typisch Brabantse heide, waarin ook enkele vennen liggen, en weide met hakhout. In het midden uitgestrekte dennen- en loofbossen. Rondom het landhuis Angorahoeve staan prachtige eiken en beuken. Gagel omzoomt de vennen, samen met andere karakteristieke soorten als snavelbies, zonnedauw en veenmossen.

De bossen zijn destijds voor houtproductie aangelegd. Toch doet dit bos vrij natuurlijk aan. Deels komt dat door de ouderdom: de dikke grove dennen zijn zo’n tweehonderd jaar oud. Bovendien voert Natuurnonumenten hier sinds 1945 (het jaar waarin zij het landgoed in eigendom verkreeg) een natuurgericht beheer. Loofbomen, varens en kruiden hebben de kans gekregen om uit te groeien, terwijl het dode hout gewoon blijft liggen. Allerlei paddenstoelen, planten en dieren hebben van deze ontwikkelingen geprofiteerd. De bossen zijn met name rijk aan spechten. Bijna altijd is hun geroffel op de bomen te horen.

- De Matjens is een grensoverschrijdend natuurreservaat ZW van Achtmaal in gedeeltelijk gemeente Zundert, gedeeltelijk gelegen op Belgisch grondgebied, waar het De Maatjes heet en waar ook een buurtschap De Maatjes ligt. Het is het enige uitgestrekte rietmoeras in dit deel van Brabant. Dankzij beheerafspraken met de boeren wordt een deel van het lage, drassige broekland rond De Matjens alleen nog maar extensief beweid. Het gevolg is dat de weilandjes verwilderen en daardoor steeds meer een broedplaats voor weidevogels worden, met name voor grutto's. Verder komen er scholeksters, kieviten en torenvalken voor.

In 2012 is het gebied heringericht om de verdrogingsproblematiek die hier voorheen speelde structureel op te lossen. De Kleine Beek is verlegd naar de buitenkant van het natuurgebied. Dit is een voormalige turfvaart die nu aan de zuidkant langs het natuurgebied loopt. Het oorspronkelijke tracé is ondieper gemaakt en het waterpeil is hoger gezet. Met stuwen kan nu het waterpeil worden geregeld. En er zijn gronden door ruilverkaveling aan het natuurgebied toegevoegd. Met deze maatregelen is een robuuster en aaneengesloten natuurgebied ontstaan, van in totaal 120 hectare.

- Vroeger vormden de landgoederen Oude Buisse Heide en De Moeren samen een groot heideveld. Later is dat steeds meer versnipperd geraakt. De afgelopen jaren heeft Natuurmonumenten van de landbouwgronden in het gebied De Reten weer heide, bloemrijke graslanden en vennen gemaakt. Door de herinrichting van De Reten, N van Achtmaal, zijn de Oude Buisse Heide en De Moeren weer met elkaar verbonden. Vanuit de nieuwe theekoepel is dit gebied prachtig te overzien.

- Het 109 ha grote landgoed Wallsteijn, ook N van Achtmaal, is genoemd naar de eerste bewoners, de protestantse familie Van der Wall. Landgoed met loof- en naaldbos, hakhout, door houtwallen omgeven landbouwgronden en boerderijen. In het afwisselende landschap komt een grote verscheidenheid aan planten en dieren voor, waaronder veel nachtegalen. Landhuis met onder andere jachtkoepel. Voor jong en oud is bij het Pannehûske (Roosendaalsebaan 4) een doolhof aangelegd, een wirwar van beukenhagen waarin je heerlijk kunt ronddwalen.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage over Achtmaal, met onderaan de pagina nieuwsartikelen over het dorp.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Achtmaal.

- Nieuws: - Nieuws uit Achtmaal van de Dorpsraad op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Achtmaal behartigt de belangen van het dorp en zijn inwoners en zet zich in voor behoud en, waar mogelijk, verbetering van de leefbaarheid in het dorp.

- MFA/dorpshuis: - In Achtmaal is de multifunctionele accommodatie MFA 't Gouwe Hart gerealiseerd, met daarin onder meer de basisschool, de peuterspeelzaal, de prikpost, een bibliotheek, een sportzaal en Dorpshuis De Nachtegaal. Het dorpshuis wordt bestuurd door een stichting. De Nachtegaal heeft 2 betaalde medewerkers in dienst en draait verder volledig op vrijwilligers. Natuurlijk zijn extra vrijwilligers altijd welkom. Vind je het ook belangrijk dat het dorpshuis blijft bestaan? Heb je wel eens tijd over en vind je het leuk om actief en sociaal bezig te zijn? Kijk dan bij Vrijwilligers gezocht. - Vele verenigingen hebben in het dorpshuis hun thuisbasis. Er is de afgelopen jaren veel gebeurd in De Nachtegaal. Een van de bestuursleden heeft dit mooi verwoord in zijn artikel 'Nachtegaal Positief'. Ruimtes in De Nachtegaal zijn te huur voor diverse activiteiten.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Wegwijzer is in juni 2013 op feestelijke wijze verhuisd naar de nieuwe multifunctionele accommodatie (MFA). Het team van Basisschool De Wegwijzer is trots op de school en op het onderwijs dat zij geven aan de kinderen. Ze werken vanuit de overtuiging dat ze er alles aan doen om het kind het onderwijs te geven dat passend is bij zijn of haar situatie. In overleg met de ouders willen ze alle leerlingen acht jaar onderwijs geven waar ze samen met genoegen op terug kunnen kijken en dat elk kind brengt naar een vorm van voortgezet onderwijs die bij zijn of haar leersituatie past.

- "Is je peuter toe aan wat meer uitdaging? Voor een paar dagdelen per week ben je bij Peuteropvang de Blokkendoos (2-4 jaar) in Achtmaal aan het juiste adres. Spelenderwijs leren de peuters heel veel, ze wennen aan een nieuwe omgeving en leren omgaan met andere peuters. Bij de bouw van de MFA is gekeken naar een verregaande vorm van “samenwonen”. Dat betekent dat ruimtes dubbel gebruikt worden. Zo gebruikt de peuteropvang onder andere het podium op de kop van de gymzaal als groepsruimte. Een deel van de gymzaal kan ook worden afgescheiden en gebruikt worden als speellokaal. Peuters krijgen letterlijk de ruimte bij De Blokkendoos! Binnenkort starten we op deze locatie ook met Buitenschoolse opvang (BSO) de Blokkendoos (4-13 jaar). Na een lange schooldag vangen we de kinderen dan op. We kletsen, eten en drinken wat en daarna zijn de kinderen vrij om te doen wat ze willen. De BSO is immers hun vrije tijd! Van buiten voetballen tot knutselen of lekker met vriendjes en vriendinnetjes chillen: alles kan!"

- Muziek: - Muziekvereniging St. Martinus is opgericht in 1937 en omvat een Fanfare en een Percussie Ensemble. De vereniging heeft circa 80 leden en heeft een eigen muziekopleiding voor nieuwe leden. Op dit moment leidt St. Martinus “Martinus naar school”, een project om de leerlingen van Basisschool De Wegwijzer muziek te leren spelen met muziekinstrumenten. St. Martinus is een vereniging met leden die individueel, maar vooral in groepsverband grote prestaties kunnen neerzetten met bijvoorbeeld serenades, concerten, optochten en andere evenementen.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Achtmaal is opgericht in 1962.

Reactie toevoegen