Almenum

Plaats
Buurtschap
Harlingen
Fryslân

almenum_kaart_openstreetmap.jpg

Buurtschap Almenum ligt direct N van de stad Harlingen, W van de dorpskern van Midlum, als lintbebouwing aan de noordkant van de Harlingerstraatweg, met nog enkele omliggende panden aan het Skieppedykje en de Haulewei. (© www.openstreetmap.org)

Buurtschap Almenum ligt direct N van de stad Harlingen, W van de dorpskern van Midlum, als lintbebouwing aan de noordkant van de Harlingerstraatweg, met nog enkele omliggende panden aan het Skieppedykje en de Haulewei. (© www.openstreetmap.org)

almenum_op_kaart_jaren_tachtig_20e_eeuw.jpg

Van de jaren zeventig tot de jaren negentig heeft de plaatsnaam Almenum bij de huidige gelijknamige buurtschap op kaarten gestaan. Deze plaatsnaam is onterecht van de kaarten verdwenen; immers de buurtschap bestaat nog altijd en daarmee de plaatsnaam ook.

Van de jaren zeventig tot de jaren negentig heeft de plaatsnaam Almenum bij de huidige gelijknamige buurtschap op kaarten gestaan. Deze plaatsnaam is onterecht van de kaarten verdwenen; immers de buurtschap bestaat nog altijd en daarmee de plaatsnaam ook.

almenum_harlingerstraatweg_kopie_kopie.jpg

Buurtschapsgezicht van de huidige buurtschap Almenum aan de Harlingerstraatweg W van de dorpskern van Midlum.

Buurtschapsgezicht van de huidige buurtschap Almenum aan de Harlingerstraatweg W van de dorpskern van Midlum.

Almenum

Terug naar boven

Status

- Het huidige Almenum is een buurtschap in de provincie Fryslân, gemeente Harlingen. T/m 30-6-1971 deels gemeente Barradeel (de W helft), deels gemeente Franekeradeel (de O helft). Per 1-7-1971, door middel van een grenscorrectie, over naar gemeente Harlingen.

- Buurtschap Almenum valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Midlum.

- Buurtschap Almenum heeft geen plaatsnaamborden, en ook geen gelijkluidende straatnaam - wat bij veel andere buurtschappen wél het geval is - zodat je ter plekke nergens aan kunt zien dat en wanneer je de buurtschap binnenkomt en weer verlaat. Van de jaren zeventig tot de jaren negentig heeft de plaatsnaam bij deze buurtschap op kaarten gestaan. Deze plaatsnaam is ten onrechte van de kaarten verdwenen; immers de buurtschap bestaat nog altijd en daarmee de plaatsnaam ook.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
De buurtschap is vernoemd naar het vroegere nabijgelegen dorp Almenum, dat tegen de oude stadskern van Harlingen aan lag. Het dorp was van oorsprong een terp met daarop een kerk, waarvan de geschiedenis terugaat tot de 8e eeuw. Zie verder het hoofdstuk Geschiedenis.

Oudere vermeldingen
1442 Almenum.

Naamsverklaring
Etymologie onbekend. De verklaring uit Al(g)-mên-hêm* 'woning van de gemeenschap bij de tempel' moet naar het land der fabelen worden verwezen. Ook almêne 'gemeenschappelijk bezit' en heem 'woonplaats' van de persoon Alman of Adelman* overtuigen niet.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Almenum ligt direct N van de stad Harlingen, W van de dorpskern van Midlum. De buurtschap ligt als lintbebouwing aan de noordkant van de Harlingerstraatweg (huisnrs. 36-94), met nog enkele omliggende panden aan het Skieppedykje en de Haulewei.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft het dorp Almenum - dat later door de stad Harlingen is opgeslokt - 112 huizen met 664 inwoners. De huidige gelijknamige buurtschap, zoals beschreven onder Ligging, heeft tegen de 40 huizen met ca. 100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1563 kreeg Harlingen van koning Filips II van Spanje toestemming om Almenum binnen de wallen te trekken. Vanaf dat moment twistten Harlingen en Barradeel tot 1684 over de bijbehorende rechten en verplichtingen, totdat de toenmalige Friese stadhouder, Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz, besliste dat het dorp definitief aan Harlingen toekwam. Nadat het dorp binnen de wallen van Harlingen was opgenomen, is de oude St. Michaëlsdom op de toren na gesloopt en in 1775 vervangen door de nieuwe Grote Kerk. Er is een Friese sage over de St. Michaëlsdom, waarin wordt gezegd dat een rode wonderdoende banier in de dom zou zijn ingemetseld, de Magnusvaan. Die is genoemd naar Magnus Forteman, een fictieve figuur, die rond het jaar 800 moet hebben geleefd en die na de verovering door de Franken in de 8e eeuw bij de stichting van de dom betrokken is geweest.

Van 1812 tot 1816 is een aantal gemeenten in Fryslân in kleinere eenheden opgeplitst geweest. Zo ook de gemeente Barradeel. In de genoemde jaren was er sprake van de gemeenten Minnertsga (voor het N deel), Sexbierum (voor het middelste deel) en Almenum (voor het Z deel). Laatstgenoemde gemeente lag om de stadskern van Harlingen heen. Het dorp bleef na de opheffing van de gemeente voortbestaan als het bewoonde gebied buiten de stadskern, met daarin onder meer de buurtschap Gratingabuurt. Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde zich ten zuiden van Gratingabuurt de wijk Oosterpark. Gratingabuurt en het Oosterpark werden onderdeel van de stad Harlingen. Daarmee verdween het dorp definitief van de kaart. Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde zich een lintbebouwing N langs het Van Harinxmakanaal, W van de dorpskern van Midlum. De plaatsnaam is daar op overgegaan.(2)

Terug naar boven

Beeld

- © van de laatste kaart: Kadaster.

Reactie toevoegen