Baambrugge

Plaats
Dorp
De Ronde Venen
Utrecht

gemeente_abcoude-baambrugge_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Abcoude-Baambrugge anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Abcoude-Baambrugge anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Baambrugge.JPG

Dorpsgezicht Baambrugge

Dorpsgezicht Baambrugge

Baambrugge. (2).JPG

De Lindenhoff in Baambrugge

De Lindenhoff in Baambrugge

Baambrugge..JPG

 Rivier de Angstel bij Baambrugge

Rivier de Angstel bij Baambrugge

Baambrugge. (3).JPG

Molen 't Hoog- en Groenland in Baambrugge in restauratie

Molen 't Hoog- en Groenland in Baambrugge in restauratie

Baambrugge

Terug naar boven

Status

- Baambrugge is een dorp in de provincie Utrecht, gemeente De Ronde Venen. Het was onder die naam een zelfstandige gemeente t/m 1817. Tot 19-9-1814 viel de gemeente onder de provincie Noord-Holland.In 1818 wordt de naam van de gemeente gewijzigd in Abcoude-Baambrugge. Per 1-5-1941 over naar gemeente Abcoude, in 2011 over naar gemeente De Ronde Venen.

- Wapen van de voormalige gemeente (Abcoude-)Baambrugge.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1394 Bambrugge, 1573 Bambrug, 1632 Baembrug, 1665 Bambrugge, 1725 Baembrugh, 1840 Baambrugge, Bambrug of Baanebrugge.

Naamsverklaring
Samenstelling van brug 'verbinding over een water', hier over de Kromme Angstel, en ban 'rechtsgebod' als in banwatering en bansloot, waterlopen die volgens overheidsvoorschriften moesten worden onderhouden. Vergelijk Bambrugge (1117 Banbrugga), een plaats in Oost-Vlaanderen. De verklaring van het eerste deel uit het Oudfriese bâm 'boom' is onjuist.(1)

Terug naar boven

Ligging

Baambrugge ligt ZO van Abcoude, aan de rivier de Angstel.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Baambrugge 177 huizen met naar schatting ca. 850 inwoners. Rond 1950 heeft het dorp nog maar ca. 400 inwoners. Nadien is in de loop der jaren door forse nieuwbouw het inwonertal meer dan verdubbeld. Op de kaartjes op pag. 10 in de Dorpsvisie (zie bij Recente ontwikkelingen) is dat goed te zien. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 450 huizen met ca. 1.100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In den beginne
De eerste tekenen van bewoning zijn van 11.000 voor Chr., van jagers-verzamelaars die voor hun kampementen waarschijnlijk vooral dekzandruggen opzoeken. Ongeveer rond 4000 voor Chr. begint de woonsituatie - vermoedelijk door oprukkend veen - te verslechteren, waardoor de bewoners naar hogere en drogere gronden trokken om pas na 5000 jaar terug te keren.

Het ontstaan van het huidige Baambrugge
De 'wildernis' in deze omgeving is systematisch ontgonnen na 1085. Tussen de Angstel en de Vecht wordt de Indijk aangelegd en vanaf de oever van de Angstel wordt het land ontgonnen in gelijke kavels van ongeveer 1250 meter lang en 110 meter breed. Aan de voorzijde van deze kavels, aan de oever van de rivier, staan de boerderijen. Doordat het land tussen de Angstel en de A2 nooit voor turf is afgegraven is hier nog altijd de middeleeuwse verkaveling te zien.

Dijken en molens
Sterke vloedstromen zijn een belangrijke factor in het gebied dat in die tijd nog onder invloed staat van de Zuiderzee (sinds 1930: IJsselmeer). Daarom worden verschillende binnendijken aangelegd, zoals de Groenlandsekade en Vinkenkade, de Baambrugse Zuwe en de Hollandse Kade. Om het water weg te pompen is rond Baambrugge en Abcoude een groot aantal molens gebouwd. De meeste zijn verdwenen, er staan nu nog maar drie molens.

Het ontstaan van de buitenplaatsen
Baambrugge heeft van oudsher een verzorgende functie voor het omringende agrarische gebied. De nederzetting van aanvankelijk geringe omvang maakt in de 17e eeuw enige groei door, omdat het gebied in trek komt bij welgestelde stedelingen. In deze periode wordt het Zand en Jaagpad aangelegd, waardoor de verbinding met Amsterdam en Utrecht wordt verbeterd, en laten welgestelde Amsterdamse burgers riante buitenhuizen bouwen. Dat gebeurt vooral aan de Vecht, en in mindere mate ook aan de riviertjes Angstel, Holendrecht en Gein. Bij sommige buitens worden prachtige tuinen aangelegd, zoals bij Postwijck aan de Angstel. De stedelingen laten ook wel een herenkamer inrichten bij een boerderij of een voorhuis bij een pachtboerderij bouwen. Het 18e-eeuwse Starnheim en Hogerlust aan Gein Zuid zijn voorbeelden van dergelijke herenboerderijen. Sinds het begin van de 19e eeuw zijn alle vrijstaande buitenplaatsen aan het Gein verdwenen. Langs de Angstel staan nu nog drie historische buitens: Lindenhoff, Postwijck en Valckenheining.

Rijksstraatweg
Het Zand en Jaagpad is door de aanleg van enkele bochtafsnijdingen (korte en lange Coupure) opgewaardeerd tot een van de veertien Routes Impériales (Rijksstraatweg), die begin 19e eeuw door Napoleon zijn aangelegd om Parijs met Amsterdam te verbinden. De weg is van groot belang geweest voor de economische ontwikkeling van het gebied en is onderdeel van de top 100 industrieel erfgoed van de provincie Utrecht. Via de Rijksstraatweg kan men naar het zuiden richting de N201 of naar het noorden richting Abcoude.

Dorpsuitbreiding, komvorming
In de naoorlogse periode wordt de woonfunctie belangrijker door de bouw van woningen. In de jaren vijftig komen aan weerszijden van de Angstel nieuwe dorpsuitbreidingen, waardoor komvorming ontstaat (voorheen is alleen nog sprake van lintbebouwing). Waar de historische bebouwing de loop van de rivier volgt, hebben de moderne wijken een rationele verkaveling met een harde grens tussen dorp en landschap. De meeste woningen zijn in de jaren zeventig en tachtig gebouwd. Het aantal woningen in Baambrugge is toen ongeveer verdubbeld. De laatste ontwikkeling, opgeleverd in 2010, is het woningbouwproject IJsvogel (40 woningen) aan de oostkant van het dorp. (bron: Dorpsvisie)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de in 1983 opgerichte Historische Kring Abcoude - Baambrugge. De vereniging faciliteert o.a.: het verzorgen van lezingen; het doen verschijnen van de Angstelkroniek*; het organiseren van rondleidingen en excursies; het opzetten van historische documentaties; het uitvoeren en stimuleren van historisch onderzoek; het adviseren en ondersteunen van leden bij eigen onderzoeksprojecten; het verzamelen, beschrijven en conserveren van historisch materiaal.
* Via deze link zijn de jaargangen 1999-2013 van de Angstelkroniek ook online te lezen.

Sinds 2004 beschikt de Kring over een goed geconditioneerde opslagruimte in het Fort te Abcoude. Hier worden onder ideale temperatuur- en vochtigheidsomstandigheden velerlei zaken bewaard die direct of indirect met het lokale verleden hebben te maken. Niet alleen voorwerpen maar ook documenten, afbeeldingen, foto’s, dia’s en krantenknipsels. Er is een computer aanwezig die grote gegevensbestanden bevat uit de Doop-, Trouw- en Begrafenisboeken, Burgerlijke stand, het Bevolkingsregister en het lokale notarieel archief. Op afspraak kunnen de leden hiervan gebruik maken. Er is ook een bibliotheek met veel boeken over de lokale geschiedenis.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Dorpsvisie Baambrugge (2014) beschrijft de wenselijk geachte ontwikkelingen voor het dorp in de komende jaren.

- Per 1-1-2015 is de 'dertiende penning', een uit de middeleeuwen stammende grondbelasting bij verkoop, die gold voor Baambrugge en enkele omliggende dorpen, afgeschaft.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Baambrugge heeft 66 rijksmonumenten.

- Vóór 1676 werden de polders Hoogland, Groenland, Roodemolen en Donkervliet in Baambrugge afzonderlijk bemalen. Na dat jaar is er een ringdijk om deze landerijen gelegd. In 1882 worden de polders Hoogland en Groenland samengevoegd en krijgt dat de huidige naam Hoog- en Groenland. Met behulp van o.a. Molen 't Hoog- en Groenland kan het veengebied beter ontwaterd worden, waardoor de boeren meer hooi van het land kunnen halen. Dit is het begin van de op boter en kaas gerichte veehouderij. Hoewel op de baard van de molen het jaartal 1760 staat, vermoeden de molenaars dat de molen er 80 jaar langer staat. In de kap bevinden zich zogeheten korbelen. Na 1700 wordt er niet meer voor deze constructie gekozen. Wellicht had de molen een voorganger en heeft deze de orkaan van 1674 niet overleefd, dan wel is deze in 1672 door de Fransen vernield. Dat is niet meer te achterhalen. De molen wordt bewoond en is niet te bezichtigen.

- Tot begin 20e eeuw gebeurde zuivelbereiding veelal op de boerderij. In het waterrijke gebied in de Ronde Venen waren de transportmogelijkheden beperkt. In 1916 is in Baambrugge voor de weideboeren in deze omgeving een melkfabriek opgericht, de NV Fabriek ter bereiding van Zuivelproducten Landlust (Rijksstraatweg 109-111). De locatie werd zo gekozen om de bereikbaarheid per boot over de Angstel. De fabriek ging tien jaar later samen onder de naam “Met ons beiden aangepakt”, de MOBA. Na de oorlog fuseerde de zuivelfabriek met de O.V.V. in Amsterdam. Het gebouw werd overbodig en werd verkocht. De nieuwe eigenaar gaf er een andere bestemming aan: sinds 1955 was er een stoomwasserij gevestigd. Wasserij Unicum ging in 1967 over op het chemisch reinigen. De markante gebouwen worden goed onderhouden en zijn melkwit geschilderd. Gewassen wordt er nog steeds, nu door Hendrikse Stomerijen. (bron: Utrechtse Stichting voor het Industrieel Erfgoed (USINE))

- Algemene begraafplaats.

- Gevelstenen in Baambrugge.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Cursusproject Abcoude - Baambrugge organiseert jaarlijks een aantal leerzame lezingen, workshops, wandelingen en excursies. De groep vrijwilligers, die zich met veel plezier inspant om telkens interessante activiteiten te zoeken én de docenten die tegen een geringe vergoeding bereid zijn hun kennis over te dragen, zorgen er voor dat de kosten voor de deelnemers schappelijk gehouden kunnen worden.

- Oranjevereniging Baambrugge (OVB) organiseert verschillende activiteiten rondom feestdagen zoals Koningsdag.

- Dorpsloop Baambrugge (op een vrijdag in augustus).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 2013 is langs het spoor in de polder Baambrugge-Oostzijde een waterbergingsgebied gerealiseerd. Bij overvloedige regenval kan het overtollige water naar dit gebied worden afgevoerd. Met de inrichting van het waterbergingsgebied ontstaat een robuuster watersysteem dat wateroverlast voorkomt. Het waterbergingsgebied is ook een mooi recreatiegebied geworden waar wandelpaden zijn aangelegd. Noodzakelijke maatregelen om water te kunnen bergen zijn gecombineerd met het uitbreiden van natuur.

- Landschap Werkrgoep Abcoude zorgt op vrijwillige basis voor de natuur in en om het dorp en buurdorp Baambrugge.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Baambrugge (online te beststellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit het dorp op Facebook. - Nieuws uit Abcoude en Baambrugge op Facebook.

- Belangenorganisatie: - Dorpsbelangen Baambrugge.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De 5 Bogen is de stralende, speelse en sfeervolle marktplaats voor inwoners van Baambrugge en directe omgeving, met optimale mogelijkheden voor een breed vast en incidenteel aanbod van activiteiten voor alle inwoners, met speciale aandacht voor kinderen. Veel is mogelijk zolang het financieel toegankelijk blijft en met respect is voor de inwoners. Het dorpshuis werkt financieel zelfstandig.

Iedere 4e donderdag van de maand kun je aanschuiven voor een warme maaltijd in Dorpshuis De 5 Bogen. Het eten is van 18 tot 19.30 uur. Inloop vanaf 17.30 uur. Bijdrage: € 7,50.

Lijkt het je leuk om anderen uit jouw buurt te ontmoeten? Kom dan naar Buurtkamer Baambrugge voor bijvoorbeeld een (gratis) kopje koffie of thee, een praatje, het leggen van een kaartje of een ander spelletje. Het is een plek waar buurtbewoners elkaar beter kunnen leren kennen en waar vrijwilligers helpen om gezamenlijke activiteiten te organiseren. Inloop is gratis. Open inloop iedere dinsdag tussen 10.00-13.00 uur in het dorpshuis.

- Onderwijs en kinderopvang: - De Ichthusschool is een moderne dorpsschool met ruim 100 leerlingen in 5 groepen. De school is erop gericht om het maximale uit je kind te halen. Ze helpen je kind zich in de breedte te ontwikkelen en voor te bereiden op de middelbare school. Dit doen ze door het inzetten van leermiddelen als: Vreedzame school; Engels van groep 1 t/m 8; Eigentijdse lesmethodes; Zelfstandig werken en leren samenwerken.

- Boerderij Beek & Geyn (Rijksstraatweg 1) dateert uit 1745. De deel (stal) waar vroeger de koeien stonden is verbouwd tot een modern en stijlvol kinderdagverblijf. Beek & Geyn biedt kinderopvang voor kinderen van 0-4 jaar. Bij het laatst gehouden tevredenheidsonderzoek werd het kinderdagverblijf gewaardeerd met een ruime 9. Zoek je een veilige plek voor je kind waar het veel buiten kan zijn, echt in aanraking komt met de natuur en voeding krijgt zonder toevoegingen? Maak dan eens een afspraak om kennis te komen maken.

- Sport: - Sportvereniging BEO biedt vele mogelijkheden voor jong en ouder om sportief bezig te zijn. Het aanbod omvat Peuter-/Kleutergym, Gym voor kinderen van 6-8 jaar, Gym voor dames 40+, Judo, Streetdance voor kinderen vanaf 4 jaar, Conditietraining, Turnen vanaf 6 jaar, en Volleybal voor zowel recreanten als competitie.

- "Tennisvereniging TV Baambrugge is opgericht in 1982. Met onze drie all weather banen zijn we de kleinste en gezelligste tennisvereniging in de regio." Hier kun je lezen over de geschiedenis van de vereniging. En hier over de renovatie van het tennispark in 2014/2015.

- Bij de in 1908 opgerichte IJsclub Baambrugge kun je o.a. schaatsen op natuur- en kunstijs, en skaten op de 200 meter skeelerbaan. Verder organiseren ze door het jaar heen nog tal van andere activiteiten.

- Zorg: - Op de prachtige zorgboerderij de Schimmelpenninckhoeve runt de familie Verhoef hun melkveebedrijf. Om zoveel mogelijk mensen te laten genieten van het boerenleven is de familie enkele jaren geleden een camping begonnen. Het is daardoor in de vakantieperioden gezellig druk op en rond het erf. "Wij staan open voor deelnemers met autisme spectrum stoornis, en deelnemers met een lichamelijke, verstandelijke of psychische hulpvraag. Daarnaast zijn (dementerende) ouderen welkom op ons bedrijf. Ook is er plaats voor deelnemers met burn-out of langdurig werklozen."

- Veiligheid: - Middels de WhatsApp Buurtpreventie houden de inwoners elkaar en de politie op de hoogte van verdachte situaties in het dorp. - Wijkagenten Abcoude - Baambrugge.

- Bedrijfsleven/ondernemen: - "Ondernemersvereniging Abcoude-Baambrugge (OVAB) heeft ruim 100 ondernemers die actief lid zijn van de vereniging. Zij zijn onderdeel van een netwerk waarin onderling kennisdelen en samenwerken centraal staan. Het lidmaatschap van de OVAB moet voor iedere ondernemer in onze dorpen vanzelfsprekend en nuttig zijn. Om dat te bereiken hebben wij ons het volgende ten doel gesteld: We behartigen de belangen van de ondernemers in onze dorpen; We treden op als signalerings- en kennisoverdrachtspunt. Om te voldoen aan de behoefte van onze jonge ondernemers in de regio wordt binnenkort Jong OVAB in het leven geroepen; een groep, voor en door jonge professionals. Jong OVAB biedt inspiratie, kennis, een netwerk en business. Jong OVAB heeft een maximumleeftijd van 30 jaar."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Baambrugge.

Reacties

(2)

Indrukwekkend.

Dank voor uw compliment! Ik verbaas me er ook steeds weer over, bij het uitwerken van de plaatsbeschrijvingen, dat er ook over de kleine dorpen nog zo veel te vertellen valt. Ik heb de naamsverklaring er ook nog bij gezet.

Reactie toevoegen