Best

Plaats
Dorp en gemeente
Best
Zuidoost-Brabant Kempen
Noord-Brabant

NB gemeente Best in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Best in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Best in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Best

Terug naar boven

Status

- Best is een dorp en gemeente in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Kempen.

- Onder het dorp Best vallen ook het vroegere 'fabrieksdorp' en dorp Batadorp (voor de postadressen) en de buurtschappen Aarle en De Vleut.

- Wapen van de gemeente Best.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Best.

Terug naar boven

Naam

Inwoners
Een inwoner van dit dorp is een Bestenaar.

In het Brabants
Bèèst.

Oudere vermeldingen
1307 (B)est, 1335 villa de Best.

Naamsverklaring
Etymologie onbekend. Mogelijk gaat deze eenstammige naam terug tot in de prehistorische tijd. Een poging tot verklaring: misschien uit basti* of bastiþi*, collectiefvorm bij bast 'schors, boomschil, uit bast gemaakt touw'. Zeker is dat we niet mogen uitgaan van bes 'bessenstruik' of bies 'plant van vochtige heidegrond en moerassen (Scirpus)'. Onder Oostelbeers ligt een ouder landgoed Baest (1e kwart 13e eeuw Bast, 1267 nemus de Baest), maar de relatie tussen de namen is onzeker. Men opperde de mogelijkheid dat het dorp Best vanuit deze locatie is gesticht.(1)

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Best grenst in het Z aan Eindhoven, in het Z en W aan Oirschot, in het N aan Liempde, in het NO aan Boskant en in het O aan Son, en ligt W van Breugel, ZW van Sint-Oedenrode, ZO van Boxtel en N van Veldhoven. Centraal door de gemeente loopt de A2, van N naar ZO; in het uiterste ZO van de gemeente ligt het grootste deel van Knooppunt Ekkersweijer (A2/A50), net Z van de gemeente ligt het Knooppunt Batadorp (A2/A58) en langs de Z grens lopen de A50, de gecombineerde A2/A50 en de A58. Het gelijknamige dorp ligt centraal tot Z in de gemeente.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Best 300 huizen met 1.903 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp (dat ook wel Verrenbest of Verre Best wordt genoemd. De dorpskom wordt dan ook Kerkeneind genoemd) 160/1.082 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Naastenbest (ook Naaste Best) 70/478 en Aarle 70/343. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 12.000 huizen met ca. 29.500 inwoners, die vrijwel allemaal betrekking hebben op het gelijknamige dorp (met daarnaast nog ca. 800 inwoners voor het dorp Batadorp).

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Best, kun je terecht bij de volgende instantie en sites:

- "Erfgoedvereniging Dye van Best zet zich in voor het behoud van het culturele erfgoed in de gemeente, en stelt zich ten doel de belangstelling voor en de kennis van de lokale geschiedenis en cultuur te vergroten en te verspreiden. Zij doet dit door het aanbieden van lezingen over de geschiedenis en gebeurtenissen die vooral te maken hebben met deze gemeente, het organiseren van tentoonstellingen, het aanbieden van lespakketten aan scholen, het organiseren van de Open Monumentendagen, het houden van tentoonstellingen, rondleidingen en via de website en Facebook zichtbaar maken van de beschikbare informatie over de gemeente.

Kees van den Biggelaar is in 1967 een van de oprichters van de vereniging, die vandaag de dag ruim 200 leden heeft. Hij en vele andere Bestenaren ergeren zich in die jaren aan het feit dat op en nabij de urnenvelden in Best vele motorcrossers bezig zijn om de natuur te beschadigen. Zij nemen het initiatief om middels de op te richten heemkundekring deze schade aan dat stukje belangrijke natuur met de daarin verborgen urnen een halt te kunnen toeroepen. De naam van de vereniging komt voort uit het gezegde van de bewoners van Oirschot die, wanneer er weer eens opstootjes of relletjes in Oirschot waren geweest, die wel veroorzaakt zouden zijn door "die van Best". Een oude schrijfwijze zorgde ervoor dat “die” werd aangeduid als “Dye”.

In de loop der jaren kwam er volop belangstelling voor de werkgroepen, die eens per jaar met het bestuur de gang van zaken bespreken. De contacten met de gemeente zijn geïntensiveerd, contacten met de stichtingen IVN en het Groene Woud zijn frequenter geworden. De afgelopen jaren zijn diverse nieuwe projecten opgestart zoals Paal de Driesteen, het schouwen van de grenzen tussen Best, Sint-Oedenrode en Liempde (Boxtel), het project De Aarlese Hoeve is ter hand genomen, er is in samenwerking met anderen volop aandacht besteed aan 150 jaar Spoor in Best en in 2016 zijn door onze Kring de Brabantse Heemdagen met succes georganiseerd. Ook het aantal gemeentelijke monumenten is mede op initiatief van onze kring met sprongen omhooggegaan. Onze kring heeft de afgelopen jaren met belangstelling het project “Beschermd Dorpsgezicht Batadorp” gevolgd. Er is ook veel inspanning verricht aan de omschakeling naar het digitale tijdperk. In 2018 is besloten om de naam van de vereniging te veranderen in Erfgoedvereniging Dye van Best. Dit omdat de naam beter aansluit bij de algemene term van erfgoed, die beter bekend is bij een breed publiek dan de term heemkunde."

- De website Geschiedenis van Best geeft je de mogelijkheid om informatie over de geschiedenis van deze gemeente op te zoeken, overzichtelijk ingedeeld in de rubrieken Bedrijven, Beroepen, Cafés en hotels, Gebeurtenissen, Gebouwen, Gedenktekens en kunstwerken, Personen, Plaatsen en gebieden, Straten, Verenigingen en Tijdlijn.

- Nieuws m.b.t. de geschiedenis van de gemeente Best op Facebook.

- Verhalen over de geschiedenis van Best op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De buurtschappen Aarle en de Vleut zijn in 2012 benoemd tot beschermd gemeentelijk dorpsgezicht.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Best heeft 25 rijksmonumenten.

- Best heeft 11 gemeentelijke monumenten.

- De Antonius van Paduakerk komt in 1950 gereed, in de dan in opbouw zijnde nieuwe wijk Wilhelminadorp. De kerk beoogde eigenlijk te verrijzen in het fabrieksdorp Batadorp aan de Z kant van het kanaal, maar de bouwpastoor had voorkeur om de kerk in de nieuwe wijk Wilhelminadorp te realiseren.

- Molen De Volharding (Molenstraat 1b) is een ronde stenen stellingmolen die vroeger dienstdeed als korenmolen. De molen is gebouwd in 1850 en bleef tot 1936 op windkracht malen, hoewel er inmiddels ook een hulpmotor aanwezig was. In 1938 is het gevlucht verkocht. In 1947 dreigt sloop, maar er wordt geen sloopvergunning afgegeven. De gemeente koopt de romp in 1998, met de bedoeling er weer een draaiende molen van te maken. Restauratie is in 2011 gereedgekomen.

- In Best blijkt de oudste nog in functie zijnde boerderij van West-Europa te staan. Bouwhistorisch onderzoek in 2012 heeft uitgewezen dat de boerderij uit 1263 dateert. De boerderij is nog altijd in gebruik, als huisvesting voor kalveren.

- Mariakapellen.

- Ga met Museum Bevrijdende Vleugels in Best terug naar de tijd van de bevrijding: ronkende motoren van gevechtsvliegtuigen, heldhaftige piloten en Amerikaanse parachutisten. Bevrijdende Vleugels vertelt het heftige verhaal van o.a. de bevrijding van Zuid-Nederland aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Het museum ligt in het gebied waar op 17 september 1944 luchtlandingen plaatsvonden tijdens Operatie Market Garden, die de bevrijding van Zuid-Nederland inluidde. In de verschillende hallen worden de bezetting, de onderdrukking en de uiteindelijke bevrijding uitvoerig belicht. Bevrijdende Vleugels heeft een bijzondere collectie inclusief tanks, vliegtuigen, diorama's, foto's en wapentuig dat daadwerkelijk tijdens Operatie Market Garden is gebruikt.

- Beleef het spelen van toen weer op een nieuwe eigentijdse manier bij Speelgoedmuseum Spelebos. Verspreid over het museum vind je verschillende spellen die je zelf kunt uitproberen. Kinderen kunnen buiten heerlijk schommelen in de bostuin. Speelgoedmuseum Spelebos is van dinsdag t/m zondag geopend van 10.00 uur tot 17:00 uur. Tijdens schoolvakanties zijn ze dagelijks geopend. Van begin november t/m eind maart is het museum gesloten.

- Gevelstenen in Best.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Lakedance is naar eigen zeggen de beste Summer Beach Party in het zuiden des lands, 2x per jaar (mei en augustus) op Aquabest.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- "Natuur een plek geven in het hart, het hoofd en de handen van mensen: dat is waar IVN Best voor staat. We willen jong en ouder op inspirerende manieren de natuur laten beleven. Vanuit dat perspectief willen we geïnteresseerden stimuleren de natuur te leren kennen, te respecteren en er zorg voor te dragen. Duurzaamheid in al zijn geledingen is een nieuw thema dat van harte wordt omarmd. Vanuit deze visie organiseert het IVN wandelingen, excursies en lezingen over natuur en duurzaamheid. Daarbij zijn onze leden actief in werkgroepen voor landschapsonderhoud, planten, vogels en natuurfotografie. Extra aandacht is er voor de jeugd middels het Jeugd IVN, natuurwandelingen voor basisscholen en andere jeugdgerelateerde activiteiten."

- Om de heide en de vennen in het natuurgebied bij het Langven bij Best te laten herstellen, zijn in 2013 bomen in het gebied gekapt. De bomen onttrokken veel vocht en zorgden er voor dat een deel van de regen in het gebied direct verdampte. Daarnaast leed de kwaliteit van het water in de vennen onder de bladinval. De omvorming van bos naar heide bij het Langven wordt in fasen uitgevoerd. Daar wordt voor gekozen om dieren en planten te laten 'meebewegen' met de veranderingen in waterstand, licht en ruimte.

- Educatieboerderij Walnoot & Wilg van Frances en Kees Scheepens organiseert o.a. samen met Het Brabants Landschap safari-excursies door Het Groene Woud. Tijdens de safari (met elektrische golfkarretjes!) kunnen de deelnemers het Groene Woud rund - dat ze ook op de boerderij houden - in de vrije natuur bekijken. Een innovatie van Kees Scheepens is vermeldenswaard: hij heeft een systeem bedacht waarbij hij de intelligentie van varkens benut om de uitstoot van ammoniak terug te dringen. Het ei van Columbus: Scheepens laat zijn varkens op verschillende plekken in de stal plassen en poepen. Dat heeft hij ze aangeleerd door ze telkens te belonen met citroenbonbonnetjes. Doordat de plas en de poep niet bij elkaar komen, wordt ammoniakvorming vermeden en zijn er dus ook geen dure roostervloeren, putten, systemen van mestscheiding en luchtwassers nodig. Scheepens hoopt op een Europese subsidie om het systeem te kunnen gaan automatiseren. (bron: Provincie Noord-Brabant, 5-3-2013. In die maand was Walnoot & Wilg 'Groen bedrijf van de maand', waarmee de provincie maandelijks een bedrijf in het zonnetje zet dat de zorg voor natuur en landschap combineert met economische initiatieven)

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Best. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Lokale links: - Linkspagina Best.

- Belangenorganisaties: - De vereniging GOEB heeft 14 leden. Dit zijn de Bewonersoverleggen (BO's) van de 14 wijken die Best heeft. De Bewonersoverleggen (die je allemaal met een eigen pagina onder de link vindt) zijn allemaal een rechtspersoon in de vorm van een stichting. De bewonersoverleggen hebben als taak het handhaven en verbeteren van het woon- en leefklimaat van de wijken. Het GOEB is de overkoepelende organisatie en heeft o.a. als taak de randvoorwaarden waarbinnen de BO’s werken te verbeteren en te versterken richting de gemeente.

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging De Heikant is opgericht in 1947 en is daarmee de oudste buurtvereniging van Best. - Buurtvereniging Wilhelminadorp 25.

Reacties

(2)

Ongelooflijk wat een gedetailleerd informatie mijn complimenten.
Ik heb de website bij mijn favoriete gezet.;)

Dank voor uw complimenten. Dat doet mij goed om te horen! En het stimuleert mij om door te gaan met de laatste loodjes/puntjes op de i. Ik hoop dat u uw enthousiasme ook aan uw relaties wilt overbrengen, want helaas weten de meeste mensen nog altijd niet van het bestaan van de site, en degenen díe er van weten, zijn er allemaal enthousiast over.

Met vriendelijke groet, Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen