Beswerd

Plaats
Buurtschap
Westerkwartier
Westerkwartier Middag-Humsterland
Groningen

Beswerd

Terug naar boven

Status

- Beswerd is een buurtschap in de provincie Groningen, in de streken Westerkwartier en Middag-Humsterland en de gemeente Westerkwartier. T/m 1989 gemeente Ezinge. In 1990 over naar gemeente Winsum, in 2019 over naar gemeente Westerkwartier.

- De buurtschap Beswerd valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Feerwerd.

- De buurtschap Beswerd ligt buiten de bebouwde kom en heeft daarom witte plaatsnaamborden.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Beskwerd, Bespwerd, Besperd.

Oudere vermeldingen
855 ingevoegd ca. 890 kopie 9e-10e eeuw Buxingi 11e eeuw Bohsingi, 1446 kopie en 1459 Beswert, 1516 en 1552 Bexsem, 1558 en 1781 Beswert.

Naamsverklaring
De oudste vormen wijzen op een afleiding met het suffix -ingi van een persoonsnaam Bokse*, een afleiding met het suffix -ing- van de persoonsnaam Bonne met als betekenis 'bij de lieden van Bokse*'. Beswerd betekent zoiets als wert = werd 'terp, bewoonde hoogte' van (de lieden van) Bokse. Bexsem is een variant met of aangeleund aan heem 'woonplaats, woning'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Beswerd ligt 2 km Z van het dorp Feerwerd, rond een W zijtak van - vanuit het dorp gezien - het eind van de Meedenerweg. Daarna loopt de weg overigens naar het Z door als Medenerweg, met één e dus, op grondgebied van de voormalige gemeente Zuidhorn (kern Den Ham), kennelijk om de verschillende - voormalige - gemeente-delen van deze weg van elkaar te onderscheiden. De buurtschap ligt verder NO van het dorp Den Ham, N van het dorp Aduard, WNW van het dorp Adorp, WZW van het dorp Sauwerd, ZW van de dorpen Wetsinge en Garnwerd, ZZO van het dorp Ezinge en ZO van de dorpen Saaksum en Oldehove.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Beswerd 2 huizen met 16 inwoners. Tegenwoordig omvat de buurtschap 2 boerderijen en 2 arbeidershuisjes aan de voet van een wierde (hoogte ca. 2,6 meter boven NAP) en nog eens 2 boerderijen iets daarbuiten, en zal derhalve ca. 15 inwoners hebben.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De buurtschap heeft 1 rijksmonument: kop-hals-rompboerderij Groot-Beswerd uit 1e helft 19e eeuw op Meedenerweg 23. Het bedrijfsgedeelte en de schuur van de boerderij zijn in 2018 grondig gerestaureerd. De Provincie heeft hiervoor 200.000 euro subsidie beschikbaar gesteld.

- W hiervan ligt boerderij Oud-Beswerd of Lutje- of Klein-Beswerd. Begin 21e eeuw is bij deze boerderij een nieuwe bedrijfswoning gebouwd en komen de 2 arbeidershuisjes die bij het complex horen, leeg te staan. Door de milieuwetgeving m.b.t. 'stankcirkels' konden de huizen niet meer bewoond worden en dreigden ze te vervallen. Nadat historica Nina van den Broek in 2004 in het blad Noorderbreedte een kritisch artikel publiceerde over de dreigende teloorgang van dit cultuurhistorisch waardevolle ensemble, stelde de gemeente Winsum een gedoogbeleid in rond de huisjes, zodat ze weer bewoond konden worden.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- "Anno 2019 is de Medenertilsterpolder bij buurtschap Beswerd een natuurreservaat van circa 30 hectare en in eigendom en beheer van Het Groninger Landschap. De bedoeling is om het natuurgebied bijna vier keer zo groot te maken tot een natuurgebied van maximaal 110 ha. Een ruime ‘schil’ van percelen daaromheen met agrarisch natuurbeheer moet zorgen voor een gebied van voldoende omvang om de groeiende weidevogelpopulatie een veilige broedplek te bieden. Daarmee wordt de polder een kerngebied voor weidevogels uit de regio.

Wat is er aan de hand. De Medenertilsterpolder bij Beswerd is een oud agrarisch cultuurlandschap in het hart van Middag-Humsterland. Cultuurhistorisch van grote betekenis omdat het nog alle sporen draagt van zijn ontstaan in de middeleeuwen. De kleine percelen, kromme sloten en de onregelmatige verkaveling, omlijnd door eeuwenoude dijken en landwegen, vormen de ingrediënten van een prachtig landschap dat niet alleen historici maar ook bezoekers aanspreekt. Om ook in ecologisch opzicht de betekenis ervan te vergroten, heeft de provincie Groningen aan Prolander de opdracht gegeven om in de komende jaren van de polder een hoogwaardig weidevogellandschap te maken.

Mogelijk gemaakt door natuurcompensatie. De vergroting van de Medenertilsterpolder bij Beswerd wordt mogelijk gemaakt dankzij de natuurcompensatie van een aantal andere ruimtelijke projecten in de provincie. Dat is een wettelijke verplichting als in ruimtelijke projecten natuurkwaliteit verloren gaat. Concreet gaat het o.a. om de aanleg van de 380kV-hoogspanningsleiding van Tennet, de aanleg van het fietspad-plus tussen Groningen en Winsum en de verdubbeling van de spoorlijn Groningen-Leeuwarden. De natuurcompensatie moet medio 2019 geregeld zijn, zodat de uitvoering van de ruimtelijke projecten op tijd kan starten.

Kansen voor agrarisch en particulier natuurbeheer. De vergroting van het natuurgebied biedt geïnteresseerde omliggende melkveehouders de kans om natuurbeheer duurzaam in hun bedrijfsvoering te integreren. Dat kan via langjarige contracten (12 of 25 jaar) voor agrarisch natuurbeheer of door een deel van het beheer van het natuurreservaat op zich te nemen in het kader van de regeling voor particulier natuurbeheer (SKNL). Prolander heeft in dat kader huiskamergesprekken gevoerd met de boeren in de omgeving om de interesse te peilen. Opdrachtgever en samenwerkingspartners. Provincie Groningen is opdrachtgever. In het project werkt Prolander samen met Het Groninger Landschap, Collectief Groningen West, Tennet, Waterschap Noorderzijlvest, gemeente Het Hogeland en de boeren uit de Medenertilsterpolder. Rol van Prolander. Prolander is verantwoordelijk voor het project- en procesmanagement, communicatie, inbreng van specialistische kennis op het gebied van inrichting en grondverwerving, weidevogelbeheer en agrarisch natuurbeheer." (bron: Prolander)

"Het gaat slecht met de weidevogels in Groningen. Het aantal paartjes van de grutto is in enkele tientallen jaren afgenomen van 6000 naar ca. 1000. Het Groninger Landschap beheert belangrijke weidevogelgebieden in het Reitdiepgebied. Het gebied met de hoogste dichtheden grutto’s is de Medenertilsterpolder, gelegen in Middag-Humsterland, tussen de buurtschappen Beswerd en Hardeweer. Met een oppervlak van 25 hectare was het reservaat eigenlijk te klein voor een gezonde weidevogelstand. Daarom heeft Het Groninger Landschap er in 2017 nog eens 25 hectare aangekocht, waarmee het reservaat is vergroot, wat de uitgangssituatie voor weidevogels sterk verbetert. De aankoop bij de Medenertilsterpolder is mogelijk gemaakt door een grote particuliere gift aan Het Groninger Landschap. Daarnaast is de aankoop gefinancierd met middelen die zijn vrijgekomen bij een kavelruil in Reitdiep-Noord." (bron: Het Groninger Landschap)

"Op dit moment ligt er in de Medenertilsterpolder bij buurtschap Beswerd een weidevogelkerngebied van ongeveer 30 hectare, dat eigendom is van het Groninger Landschap. Het is de bedoeling om dit bestaande weidevogelgebied te vergroten naar een kerngebied van ongeveer 100 hectare natuur, met daaromheen een schil van agrarisch natuurbeheer. Groter leefgebied. De gronden voor het kerngebied zijn verworven door de provincie Groningen en het Groninger Landschap. Zo kan er een groter leefgebied ontstaan dat geschikt is voor weidevogels zoals de grutto, kievit, scholekster en tureluur. Het proces voor de inrichting en het beheer van het weidevogelgebied, waarbij onder meer agrariërs uit de omgeving, Collectief Groningen West en Het Groninger Landschap betrokken zijn, is inmiddels in gang gezet. Voor nadere informatie zie de website van Prolander." (bron: Provincie Groningen)

"Gedeputeerde Staten van Groningen hebben de wijziging van de begrenzing van de in de Omgevingsverordening aangegeven natuurgebieden van het Nationale Natuurnetwerk vastgesteld. Door de aanleg van de 380 kV hoogspanningslijn door netbeheerder TenneT vindt aantasting plaats van het Natuurnetwerk. Met TenneT is afgesproken de natuurcompensatie te realiseren in de Medenertilsterpolder bij buurtschap Beswerd. In overleg met het Collectief Medenertisterpolder en de Het Groninger Landschap is gekozen om 5 hectare natuur op 2 laaggelegen gedeelten van de Medenertilsterpolder te situeren." (bron: Provincie Groningen, 1-9-2020)

Reactie toevoegen