Dalem

Plaats
Dorp
Gorinchem
Betuwe
Zuid-Holland

dalem_festiviteitenvereniging_25_jaar_1993-2018_kopie.jpg

Festiviteitenverenging Dalem is opgericht in 1993 en heeft daarom in 2018 het 25-jarig jubileum gevierd.

Festiviteitenverenging Dalem is opgericht in 1993 en heeft daarom in 2018 het 25-jarig jubileum gevierd.

dalem_collage.jpg

Dalem, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Dalem, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

dalem.jpg

Grenspaal van de visserij, bij Dalem

Grenspaal van de visserij, bij Dalem

dalem_2.jpg

Het kerkje van Dalem, uit het westen gezien

Het kerkje van Dalem, uit het westen gezien

dalem_3.jpg

Dorpsgezicht van Dalem, vanuit het oosten gezien

Dorpsgezicht van Dalem, vanuit het oosten gezien

dalem_4.jpg

Het dorp Dalem, niet ver van Gorinchem

Het dorp Dalem, niet ver van Gorinchem

dalem5.jpg

Dalem aan de Waaldijk, vanuit het oosten gezien

Dalem aan de Waaldijk, vanuit het oosten gezien

Dalem

Terug naar boven

Wonen

Mutters Makelaardij is dé specialist in de gemeenten West Betuwe, Vijfheerenlanden, Gorinchem, Culemborg en de Alblasserwaard. Al jarenlang bewijzen wij dat we het daadwerkelijk anders doen! U bent van harte welkom voor een oriënterend gesprek op onze kantoren in Leerdam, Vianen en Culemborg. Met ons motto: "Waarborg tot betrokkenheid" garanderen wij het hoge serviceniveau dat u van een makelaar mag verwachten. Wij beseffen dat het verkopen of aankopen van uw woning geen alledaagse zaak is, daarom nemen wij u bij de hand en begeleiden wij u in iedere stap van het proces.

Terug naar boven

Status

Dalem is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Betuwe, gemeente Gorinchem. T/m 1985 viel het dorp onder de Gelderse gemeente Vuren (vóór 1818 heette de gemeente Dalem). In 1986 is het dorp niet met Vuren meegegaan naar de nieuwe (Gelderse) gemeente Lingewaal, maar d.m.v. een grenscorrectie toegevoegd aan de Zuid-Hollandse gemeente Gorinchem, waarmee tevens dit stukje van de Betuwe onder de provincie Zuid-Holland is komen te vallen. Voorafgaand daaraan is reeds in 1978 door een grenscorrectie 207 hectare met 177 inwoners van de gemeente Vuren naar de gemeente Gorinchem overgegaan. Dit betrof een W deel van het Dalems grondgebied, zijnde de buurtschap Laag-Dalem met omgeving, begrensd door de Lingsesdijk in het W en de A15 in het N.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1343 en 1417 Dalem, gebied: 1408 van Daelhem, 1573 Dalhem.

Naamsverklaring
Samenstelling van dal 'laagte, vallei' en heem 'woonplaats, woning'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Dalem ligt O van Gorinchem, W van Vuren en grenst in het Z aan de Boven-Merwede, die hier naar het O overgaat in de Waal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft het dorp Dalem 45 huizen met 321 inwoners, met daarnaast de buurtschap Laag-Dalem met 10 huizen en 73 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 360 huizen met ca. 900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Molens
Rond 1832 is t.b.v. de afwatering van Vuren in het buitengebied van Dalem de Vurense Buitenmolen gebouwd, een grote wipmolen, gebouwd door de Gorkumse molenbouwer/uitvinder Jacobus Exalto. Deze bedacht een nieuwe uitvoering met binnenscheprad in de ondertoren. Een door Exalto in 1830 gebouwd zeer fraai model van deze molen, schaal 1:13, staat in het Rijksmuseum te Amsterdam en is zeer de moeite waard om te bekijken. De molen werd in 1900 overbodig toen het stoomgemaal van polder Laag Dalem een grotere capaciteit kreeg. Dit gemaal nam ook de bemaling van polder Hoog Dalem over. Tot circa 1943 stonden er nog de ondertorens van de Hoogdalemse en de Vurense Buitenmolen. Toen de laatste bewoner van de Hoogdalemse ondertoren overleden was, werd de toren gekocht door de Dalemse timmerman Bos, die in de oorlog het prachtige eikenhout goed kon gebruiken. Te zelfder tijd, kort hierna, kocht hij ook de Vurense Buitenmolen voor hetzelfde doel. Het eikenhout was zoveel waard, dat hij op de fundering van de Vurense Buitenmolen zelfs gratis een woninkje bouwde voor de torenbewoners. Inmiddels is de plek waar de Vurense Buitenmolen en de Hoogdalemse molens hebben gestaan bebouwd met huizen van Gorinchem-Oost. (bron en voor nadere informatie zie het zeer interessante artikel over deze molens in de Molendatabase)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Dalem heeft 6 rijksmonumenten, zijnde de Hervormde (PKN) kerk uit 1801 met aangebouwde pastorie uit 1e kwart 19e eeuw op Merwededijk 6, de 18e-eeuwse boerderijen op nrs. 25, 26 en 28, en de grenspaal uit 1834 op de dijk met opschrift 'Visscherij Grens 2/4 Dec. 1834'.

- De Hervormde (PKN) kerk (Merwededijk 6) uit 1801 is een bakstenen zaalkerk op een rechthoekige plattegrond, gedekt door een omlopend schilddak en bekroond door een houten klokkentorentje, waarvan de spits bestaat uit een koepeldak, waarop een obelisk. De kerk is in 2004 gerestaureerd en overgenomen door de burgerlijke gemeente Gorinchem. De kerk is nog in gebruik voor rouw- en trouwdiensten. De kerk valt onder de PKN wijkgemeente Dalem / Gorinchem-Oost, die haar kerkdiensten doorgaans houdt in de Regenboogschool, en soms ook nog wel in de Dalemse kerk, maar die is daar eigenlijk te klein voor. Er zijn plannen voor de bouw van een eigen kerkgebouw.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Festiviteitenvereniging Dalem is opgericht in 1993. Het doel van de vereniging is om voor en door Dalemers (ook voor de formeel Gorcumse nieuwbouwwijken Hoog- en Laag-Dalem) activiteiten te organiseren ter bevordering van de saamhorigheid en sociale cohesie. Er is bewust gekozen voor de naam Festiviteitenvereniging om de ruimte te hebben niet alleen Koninginnedag (tegenwoordig Koningsdag) te organiseren maar ook eventuele andere activiteiten. De eerste 2 jaar lag het accent inderdaad op Koninginnedag. Geleidelijk kwamen er activiteiten bij zoals paaseieren zoeken en kerstknutselmiddag voor de basisschoolkinderen, die tot op de dag van vandaag nog gedaan worden.

Er volgden fietstochten, playbackshow, 25+ disco avonden, midzomerbarbecues met vliegershow, vogelshow, djembee, muziek en dans, en verder nog wijnproeverij, kanovaren, St. Maarten, Halloween speurtochten, Salsa avonden, Westernavond, likeurenproeverij, happen en trappen, bingo-avond, campingvolleybaltoernooi, samen EK en WK kijken en natuurlijk de ijsactiviteiten als het Wiel bevroren is. Daarnaast bakt de vereniging inmiddels al 20 jaar oliebollen op de 3e donderdag van november en op oudjaarsdag, en worden er zelfgemaakte spellen en materialen verhuurd.

Aanvankelijk had de vereniging geen eigen onderkomen. In 1999 krijgt de vereniging de oude GJS kantine in bruikleen van de gemeente. Vele uren is er gebouwd en verbouwd om er een leuk clubgebouw van te maken. Hier werd vooral geklust, spellen gemaakt, overlegd en alles opgeslagen. Vooral door de bouw van een naburige woning kwam het gebouw in verval en werd het gevaarlijk. In 2013 kon de vereniging verhuizen naar een deel van de oude Floris van Dalem school. Ook hier is weer vele uren verbouwd. Nu heeft de vereniging ook een eigen activiteitenruimte, naast een opslag, waar ze activiteiten konden organiseren. Met z’n allen zijn ze trots op wat ze hebben neergezet.

"Ook in 2019 organiseren we weer activiteiten voor jong en ouder! Zo is het clubhuis elke dinsdagmiddag en donderdagavond geopend om te biljarten of te puzzelen en organiseren we regelmatig kaartavonden op de vrijdagavond. Voor de kinderen organiseren we verder Paasactiviteiten zoals eieren zoeken en paasknutselen en natuurlijk zijn er allerlei leuke activiteiten tijdens Koningsdag 2019. Zo zijn er allemaal leuke spelletjes voor de kleine kinderen en Mini Zeskamp voor de grotere kinderen. Dit jaar organiseren we 's middags de Kindervrijmarkt en 's avonds een Kinderdisco in onze feesttent. En op verzoek van velen organiseren we ook dit jaar de Foute Party Part 2! DJ Berry zal weer een wervelende dansavond verzorgen, mét lichtshow. En op 29 juni gaan we picknicken aan de Wiel. We verzorgen een lange tafel met allemaal lekkernijen, kampvuur en gezellige muziek. Kortom, er is ook in 2019 weer genoeg te beleven in Dalem! Kijk voor meer informatie onder 'Activiteiten' op de website van de Festiviteitenvereniging. Suggesties? Laat het ons weten via secretaris@fvdalem.nl."

- Koningsdag met o.a. vrijmarkt.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Dalem (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Elzenhof (Irenelaan 40).

- Sport: - Voetbalvereniging GJS (Gorkumse Jonge Spartanen) is opgericht in 1930.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Dalem, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen