Dalen

Plaats
Dorp
Coevorden
Drenthe

dalen_plaatsnaambord_kopie.jpg

Dalen is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Coevorden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1997.

Dalen is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Coevorden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1997.

gemeente_dalen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Dalen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Dalen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Dalen

Terug naar boven

Status

- Dalen is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Coevorden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1997.

- Tijdens het Franse bestuur vormde Dalen één mairie (gemeente) met Oosterhesselen.

- In 1884 zijn de dorpen Schoonebeek en Nieuw-Schoonebeek van de gemeente Dalen afgesplitst en een aparte gemeente Schoonebeek geworden.

- Wapen van de voormalige gemeente Dalen.

- Onder het dorp Dalen vallen ook de buurtschappen De Loo (grotendeels), De Mars, Eldijk, Hoogehaar, Valsteeg, Veenhuizen en Vossebelt. In totaal zijn dit 7 buurtschappen. Ook De Bente was vanouds een buurtschap van dit dorp, maar deze is reeds in de 19e eeuw door de uitbreiding van beide plaatsen onderdeel van het dorp geworden. Er is nog wel een Buurtvereniging De Bente (zie daarvoor verder bij Links).

Terug naar boven

Naam

In het Drents
Daolen. Een inwoner van dit dorp is een Daoler.

Slogan
Dalen wordt wel "Dorp tussen de molens" genoemd, omdat de beide molens (zie hieronder bij Bezienswaardigheden) aan het resp. Z en N uiteinde van het dorp liggen. In de volksmond staat het dorp echter bekend als "het dorp tussen de drempels", gezien de grote hoeveelheid verkeersdrempels in het dorp.

Terug naar boven

Ligging

Dalen ligt N van Coevorden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Dalen 419 huizen en 3.020 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 174/1.264 (= huizen/inwoners) met de - toen nog - buurtschappen Dalerveen 38/275, Wachtum 38/338, De Loo 12/79, De Vossebelt 11/65 en Veenhuizen 5/46, en het dorp Schoonebeek 79/629 met de - toen nog - buurtschap Nieuw-Schoonebeek 62/324. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.600 huizen met ca. 4.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Dalen, kun je terecht bij de volgende instantie en literatuur:

- De vernieuwde site van Stichting Aold Daol'n komt naar verwachting medio najaar 2020 in de lucht, vandaar dat de site momenteel niet actief is. De stichting heeft een archiefruimte in MFC De Spinde. Deze zal vermoedelijk vanaf april 2021 op gezette tijden worden opengesteld voor onderzoek. In dat kader gaat de stichting in de winter van 2020 nog de nodige werkzaamheiden uitvoeren op het gebied van archivering en digitalisering.

- Ter gelegenheid van de gemeentelijke herindelingen van 1998, waarbij de gemeente is opgeheven, heeft de gemeente Histodata opdracht gegeven een boek te vervaardigen over de geschiedenis van de gemeente. Van dit boek, 'Dalen belicht', samengesteld door Gino Huisker, heeft elk huishouden in de toenmalige gemeente een exemplaar ontvangen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2016 kreeg Johan Scholten, eigenaar van Bouwbedrijf W.R. Scholten uit Dalen, de kans het voormalig gemeentehuis De Spinde in het centrum van het dorp te kopen van de gemeente Coevorden. Wethouder Jan Zwiers heeft zich hier destijds sterk voor gemaakt. De Spinde was erg verouderd en lokale verenigingen hadden geen onderdak meer. Scholten ontwikkelde er het woonproject Caspershof, vernoemd naar het naastgelegen rijksmonumentale pand 'Hof van Caspers'. De stijl van de appartementen doet sterk denken aan het voormalige gemeentehuis. Het is van historische waarde, kenmerkend en passend in het karakteristieke beeld van het dorpscentrum. Eind 2016 realiseerde Scholten de eerste fase met de bouw van 7 appartementen. Het is een plan met maatschappelijke waarde geworden. Het naastgelegen verenigingsgebouw De Spinde heeft Scholten in bruikleen gegeven aan de bevolking. Inmiddels vinden 32 verenigingen er een gastvrij onderdak. Verder is er bij de ontwikkeling van dit project volop aandacht besteed aan het achtergelegen rijksmonumentale pand Hof van Caspers, door deze volledig in het straatbeeld te betrekken.

In februari 2020 heeft Johan Scholten de fasen 2, 3 en 4 van het project - waarin nog eens 26 appartementen worden gerealiseerd - overgedragen aan Bouwbedrijf Zweers uit Ane, waarbij hij toelichtte: "Voor ons bedrijf legt dit een fors beslag op onze mankracht en organisatie. Voor het dorp is het van belang dat met de nieuwbouw voldoende voortgang in de woningmarkt ontstaat. Daarom draag ik de resterende fasen van dit project met trots en vertrouwen over aan Bouwbedrijf Zweers, een gedegen bedrijf met ook traditionele bouw. Als het project gereed is, vormt het een prachtig aangezicht in het centrum van Dalen." De ontwikkeling van woonproject Caspershof is vooralsnog de enige mogelijkheid tot nieuwbouw in het dorp. Door het vervolg van de bouw van het appartementencomplex wordt een positieve impuls voor de lokale woningmarkt verwacht.

- Dorpsvisie Dalen (2017).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Dalen heeft 8 rijksmonumenten.

- Molen De Bente.

- Korenmolen en pelmolen Jan Pol is tevens een museummolen. Kinderen tot 12 jaar hebben gratis toegang, volwassenen betalen €3. De hoge stellingmolen dateert uit 1820. Molenaar Ricardo Hemme en hulpmolenaar Daan Snippe malen er nog altijd 2 tot 3 dagen per week mee. De molen heeft een neuten kruiwerk en wordt via een kruirad op de wind gezet. De molen is open op dinsdag, woensdag, donderdag en zaterdag van 13.30-16.30 uur, en buiten deze tijden eventueel op afspraak.

Terug naar boven

Evenementen

- Volksvermaken en Oranjecomité Dalen organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten, met name Palmpasen, Paasvuur, Koningsdag, Dodenherdenking, Bevrijdingsdag, Kindermarkt, Sint Maarten, de Intocht van de Sint, de Schatkamer van de Sint en het School- en Volksfeest.

- Toneelvereniging WKHB brengt jaarlijks in februari een nieuw stuk op de planken.

- In 1994 werden voor het eerst Trekkerslepwedstrijden gehouden te Dalerveen. In 2002 is Stichting Donder en Geweld opgericht, en werd de Trekkerslep omgetoverd tot een heus PK-Weekend (juli). Daarbij hadden de bestuursleden het populaire crossweekend in Lichtenvoorde voor ogen, maar dan wel ‘kleinschaliger’. Het nieuwe bestuur besloot het niet alleen bij trekkerslepwedstrijden te laten, maar heeft het evenement grondig uitgebreid met ook nog allerlei andere disciplines. Er is nu o.a. ook een Autocross in vele klassen, Autorodeo, Prutselknutsel / Brommmercross, Motorcross, Gazonzitmaaierrace en Caravanrace. Dit alles onder het motto "zolang het nog rijdt, mag het meedoen". Verder het Open Drents Kampioenschap Gat Graven en een Kermis.

Sfeer, Spanning, Sensatie, Gezelligheid, Stof, Kabaal en Bier. Dat is wat je zoal kunt vinden tijdens het grootste PK-Evenement van Noord-Nederland. Sinds 2012 is het PK-Weekend op een terrein aan de Vliers, net buiten Dalen. Voor een indruk van hoe het eraan toegaat zie de Aftermovie PK-Weekend 2015 en de reportage van RTV Drenthe (2015).

- "Zin in vier dagen fietsen langs mooie routes en genieten van gastvrije ontvangsten en activiteiten onderweg? Dan is de Drentse Fiets4Daagse (juli), naar eigen zeggen het gezelligste fietsevenement van Nederland, echt iets voor jou! Vier dagen lang ontdek je wat de fietsprovincie van Nederland je allemaal voor moois te bieden heeft: bossen, heidevelden, zandverstuivingen, schaapskuddes, prehistorische hunebedden, prachtige brinkdorpen met terrasjes en leuke winkeltjes, (dag)attracties en bezienswaardigheden. Plaatselijke verenigingen organiseren voor de deelnemers van de Fiets4Daagse verrassende optredens langs de fietsroutes. De routes, variërend van 30, 40 tot 100 km per dag, vertrekken vanaf vaste startlocaties in Assen, Emmen, Meppel, Diever, Norg, Dalen en Westerbork. Vier dagen op pad vanuit één uitvalsbasis én elke dag een andere route fietsen! Een ideale manier om de omgeving van een startplaats te verkennen en contacten te leggen met medefietsers. Onderweg is er natuurlijk volop gelegenheid om van alles te ondernemen en te bekijken. Eén dagje meefietsen kan ook. Schrijf je dan in als dagdeelnemer aan de start, in de startplaats en voor de route van jouw keuze."

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- "De wandelwerkgroep van Dorpsbelangen is in 2019 druk bezig geweest met het uitzetten van vier wandelroutes in en rondom Dalen. De wandelroutes zijn te herkennen aan palen met bordjes met symbolen van een bruine trekker, een rode molen, een blauwe wandelaar en een groene vogel. Deze symbolen staan voor de thema’s van de vier wandelingen, die beginnen en eindigen op het marktplein voor de kerk. De wandelingen zijn per stuk ongeveer 10 km lang en samen hebben ze de lengte van een marathon. In samenwerking met Recreatieschap Drenthe zijn meer dan 200 palen ingegraven en voorzien van routeaanduidingen.

De wandelroutes zijn onderdeel van het Wandelknooppuntennetwerk Drenthe. Op het marktplein staat een paal waarop het beginpunt van alle wandelingen staat aangegeven. De trekker staat voor het thema landbouw en boerderijen en loopt over Wachtum. De rode molen staat voor cultuur en historie en loopt voor een groot deel door het dorp, de Bente en de Loosche Mars. De wandelaar symboliseert bewegen en gezondheid en loopt o.a. over het Grootveld. De groene vogel tenslotte staat voor het thema natuur en loopt o.a. over de Huttenheugte. Op de markt is een informatiepaneel geplaatst en er wordt een boekje uitgegeven waarin de vier wandelingen worden beschreven d.m.v. een kaart, een routebeschrijving en foto’s van bezienswaardigheden onderweg. De routeaanduidingen zijn overigens zo duidelijk dat routes ook zonder routebeschrijving kunnen worden gelopen. Het wandelnetwerk is een aanwinst voor de toeristische aantrekkelijkheid van het dorp. We kunnen hierdoor nu gerust spreken van ‘Dalen wandeldorp in Drenthe’."

- De Daoler Tuun is een fraai gelegen park nabij het centrum van Dalen. Het 3,5 ha grote park heeft in 2012 een complete metamorfose ondergaan. Het gerenoveerde park geniet een warme belangstelling onder de Daler bevolking. Om het park netjes te houden en nog aantrekkelijker te maken zijn regelmatig vrijwilligers bezig in het park. Ondanks de beperkte financiële middelen lukt het steeds weer om nieuwe recreatieve en educatieve elementen in het park aan te brengen.

Het park leent zich uitermate voor een gezellige picknick, waarbij de jeugd zich volop kan uitleven bij diverse natuurlijke spelelementen. Ook heeft het park een grote educatieve waarde. Tussen de welige plantengroei staan zo’n 25 verschillende boomsoorten en is er een complete bijenstal te bewonderen annex info-locatie. Op het podium dat boven het water is aangelegd worden af en toe culturele activiteiten georganiseerd. Een bezoek aan De Daoler Tuun is gratis. Op afspraak zijn rondleidingen mogelijk.

- Weidevogelgebied Drostendiep ligt rond de waterloop Drostendiep, N, NO en O van het dorp Dalen. Het zijn in de praktijk 3 clusters die van elkaar zijn gescheiden door de N34 en de A37. Het is het enige overgebleven weidevogelgebied – voorheen waren het er 5 – waar de Provincie Drenthe nog geld in wil steken, omdat het weidevogelbeheer in dit gebied succesvol is (aldus Natuurbeheerplan Drenthe, versie 2016). De focus komt te liggen op akkervogels. Alle denkbare weidevogels komen hier voor: grutto, wulp, kievit, scholekster, tureluur en de kleinere soorten veldleeuwerik, graspieper, gele kwikstaart, kwartel, patrijs etc.

Vrijwilligers markeren de nesten. Ze volgen de nesten gedurende een aantal weken. De melkveehouders maaien een aantal percelen grasland later – rond 15 juni en 1 juli – wat 'mozaïekbeheer' wordt genoemd. Waarom is dit zo’n mooi gebied voor weidevogels? Het is een open gebied, op sommige plekken extensief beheerd (lage grond). En er is een aantal plas-drasgebieden gemaakt, met name op graslanden van agrariërs die geen hoofdinkomen meer uit de melkveehouderij hebben, en er dus het minste last van hebben. (bron: Weblog 'Over koetjes en kalfjes' van 'boerin Hendrika', 17-4-2015)

- In 2009 is het Landschapsontwikkelingsproject Dalen - Wachtum van start gegaan. Het project draagt bij aan het duurzaam herstellen en beheren van een waardevol esdorpenlandschap en aan versterking van de recreatie in het gebied. De gemeente Coevorden heeft het initiatief genomen om in samenwerking met Landschapsbeheer Drenthe dit Landschapsontwikkelingsplan op te zetten. Er is voor dit gebied gekozen omdat het belangrijke landschappelijke en cultuurhistorische waarden heeft die in hoofdlijnen nog zijn te herkennen, maar waar de onderlinge samenhang in veel delen weinig zichtbaar is.

De werkzaamheden zijn gericht op het herstel van de onderlinge samenhang en herkenbaarheid van de verschillende landschappelijke elementen. Het resultaat van het project is een beter herkenbaar esdorpenlandschap, met herstelde landschapselementen en erfbeplanting. In het gebied Dalen - Wachtum gaat het onder meer om het herstellen van hagen, aanleg en herstel van wandelpaden en het ontwikkelen van houtwallen.

Terug naar boven

Links / voorzieningen / verenigingsleven

- Algemeen: - Site van en over Dalen. - Toeristische site van en over het dorp.

- Nieuws: - Nieuws uit het dorp van Dorpsbelangen op Facebook.

- Belangenorganisatie: - "Het doel van Dorpsbelangen Dalen is: behoud en waar mogelijk vebetering van de leefbaarheid van het dorp; het behartigen van de belangen van het dorp en zijn inwoners bij de daarvoor in aanmerking komende instanties. Wij beogen dit doel te bereiken door: bevordering van de contacten tussen de inwoners onderling; aanspreekpunt te zijn voor de gemeente, Provincie, andere instanties en voor bedrijven, verenigingen en commissies in het dorp. De leden van de vereniging zijn de buurtverenigingen in het dorp. De in het dorp aanwezige verenigingen en stichtingen die als doel hebben op te komen voor de belangen van de inwoners en/of van het cultureel erfgoed van het dorp kunnen eveneens lid worden. Nieuwe buurtverenigingen krijgen automatisch het lidmaatschap van de vereniging."

- Buurtvereniging: - Buurtvereniging De Bente.

- MFC: - Bouwbedrijf Scholten heeft in juni 2015 verenigingsgebouw De Spinde gekocht van de gemeente Coevorden. De firma heeft een deel van het pand verbouwd tot het huidige multifunctionele centrum MFC De Spinde. De Spinde was ooit het gemeentehuis van Dalen. De verenigingen hebben onderdak gekregen in de oude trouwzaal en de kamers van burgemeester en wethouders. Dat deel is verbouwd en is los komen te staan. Dat is in voorjaar 2016 gereedgekomen. In een ander deel van de Spinde, vlakbij het nieuwe verenigingsgebouw, zijn zeven appartementen gebouwd. De rest van het pand is gesloopt om de weg vrij te maken voor nog eens 26 appartementen. Dit wordt in of vanaf medio 2020 gerealiseerd, waarvoor zie het hoofdstuk Recente ontwikkelingen.

Johan Scholten werd alom geroemd omdat zijn bouwbedrijf de nek met dit project heeft uitgestoken. "Het is een historische dag. Wij zijn zeer blij dat we een bijdrage kunnen leveren aan de leefbaarheid in ons mooie dorp", stelde Scholten bij de feestelijke ondertekening van de koopovereenkomst op 9 juni 2015. De verenigingen en de gebruikers van De Spinde hebben een overkoepelende stichting opgericht, die het dagelijks beheer van het verenigingsgebouw en de exploitatie ervan op zich neemt: "Stichting De Spinde is in 2015 opgericht en heeft als doel een gebouw te exploiteren en in stand te houden ten behoeve van het plaatselijk verenigingsleven en voor de ontplooiing van sociale en culturele activiteiten in Dalen en omgeving. De stichting beschikt sinds 2016 over een prachtig multifunctioneel centrum, genaamd MFC De Spinde. Met het MFC wil de stichting het lokale club- en verenigingsleven een plek blijven bieden. Als hoofddoelstelling is dan ook het volgende geformuleerd: "Het behouden en vergroten van de sociale cohesie, maatschappelijke participatie en het lokale club- en verenigingsleven door de realisatie van MFC De Spinde en op deze wijze een essentiële bijdrage te leveren aan de leefbaarheid van het dorp."

MFC De Spinde biedt een thuis aan tal van verenigingen en activiteiten. Een kleine greep uit ons programma: Verenigingen: Biljartvereniging de Spinde; Muziekvereniging Volharding; Stichting Aold Daol’n; EHBO afd. Dalen; Vrouwen van Nu. Activiteiten: Bridge; Schilderen; Knutselen; Tai-Chi; Koersbal; Ouderen Gym; Bingo. Wellicht heb je zelf een idee voor een leuke activiteit of ben je lid van een vereniging die op zoek is naar een nieuw onderkomen. Neem gerust contact op met een van onze bestuursleden en wij helpen je graag verder. Klik hier voor onze contactinformatie."

- Onderwijs: - Burgemeester Wessels Boerschool.

- Muziek: - Al sinds 1923 maakt Harmonie Volharding muziek in een orkest waarin houten en koperen blaasinstrumenten en slagwerk elkaar vinden. Naast het A-orkest heeft Volharding ook een jeugdorkest. Ze horen regelmatig kennissen en vrienden zeggen: "Mooi dat je muziek kunt maken, dat had ik ook wel willen doen." Dat een mens echt niet te oud is om te leren bewijzen vele leden van het orkest. Nieuwe leden zijn van harte welkom.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Dalen is opgericht in 1930.

- Gymvereniging Dalen.

- Duurzaamheid: - "Vind je alle ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid interessant? Ben je benieuwd of er elektrische leenauto’s beschikbaar komen en waar er allemaal zonnepanelen kunnen worden geplaatst? En zou je graag wat invloed uitoefenen op de locatie van toekomstige laadpalen? Dan zoeken we jou! Duurzaam Dalen heeft het momenteel hartstikke druk. Er lopen allerlei grote projecten om ons dorp duurzamer te maken. We hebben daarom extra hulp nodig! Onze ervaring leert dat er in ons dorp heel veel deskundige en enthousiaste mensen wonen. Mensen die bést graag willen helpen, maar zich uit een soort van ‘Drentse bescheidenheid’ niet snel uit zichzelf aanmelden. Maar we hebben jou nodig! Je zult er veel waardering van ons én van andere dorpsgenoten voor krijgen. En het is leuk om met elkaar samen te werken en ons dorp nog leefbaarder te maken en te houden. Help je ons mee? Heel graag! Stuur ons een e-mail en we nemen contact met je op. P.S.: Wil je graag meehelpen aan een leefbaar dorp, maar heb je meer met andere thema’s, zoals veiligheid, verkeer, wonen of zorg? Ook de andere werkgroepen staan te springen om hulp. Er liggen zoveel mooie plannen klaar, dat extra hoofden en handen zeer welkom zijn. Stuur een e-mail naar Dorpsbelangen, dan koppelen wij je aan de werkgroep waar jouw hart ligt!"

- Bedrijfsleven / ondernemen: - Ondernemersvereniging Dalen e.o. is opgericht in 1934 en heeft als werkgebied het gelijknamige dorp plus de dorpen Dalerpeel, Dalerveen, Stieltjeskanaal en Wachtum.

- Dierenopvang: - "Stichting Akka's Ganzenparadijs is opgericht in 2007. Ons opvangcentrum in Dalen vangt vele soorten dieren op, waaronder ganzen, eenden, futen, waterhoenen, kippen, hanen, kalkoenen, zwanen en pauwen. Uiteraard biedt onze stichting ook opvang aan andere dieren, zoals afgedankte landbouwhuisdieren. Vaak zijn dit dieren die in de openbare ruimte ongewenst zijn of dieren die door particulieren niet meer als wenselijk worden beschouwd. Ook worden er regelmatig dieren binnen gebracht die in beslag zijn genomen door de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming en dienen we als opvangcentrum voor dierenambulances en vogelasielen uit heel Nederland. Voor de dieren zoeken we veelal een nieuwe plek, op een adoptie- adres bij een pleeggezin. Voorlichting en educatie geven we door middel van onze website, in ons opvangcentrum, telefonisch of tijdens lezingen. Wij ontvangen geen subsidies en zijn 100% donatie-afhankelijk.

Mens, dier en het milieu zijn onlosmakelijk en te allen tijde met elkaar verbonden en verweven. Inzicht en kennis leiden tot begrip en begrip laat ons inzien, dat het belangrijk is om andere levende en voelende wezens te omarmen en ze middels onmetelijke liefde te verbinden. Dit zal tot gevolg hebben dat we overgaan tot het ondernemen van actie en het cultiveren van liefde en compassie. Ieder menselijk wezen kan een positief verschil maken, mits het verschil wordt gedreven door compassie en vooral een altruistische houding naar alle levende wezens. Flexibiliteit en openheid van geest zijn essentieel om te kunnen reageren op de veranderingen in de wereld en het bewust worden van ons altruïstische zelf. Wij hebben bedachtzaamheid en compassie nodig in alles wat we doen en zeggen, om lijden bij anderen te voorkomen. Het zijn deze woorden die ons inspireren en motiveren om alle levende wezens te helpen, daar waar wij de mogelijkheid hebben om dat te doen. Door middel van ons opvangcentrum in Dalen en de inzet van de dierenambulances beogen wij hier vorm aan te geven."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Dalen.

Reactie toevoegen