Delft

Plaats
Stad en gemeente
Delft
Delfland
Zuid-Holland

gemeente_delft_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Delft anno ca. 1870, kaart J. Kuijper. Duidelijk te zien is dat - zoals bij veel steden - de gemeente in die tijd nog niet veel meer omvatte dan wat nu het centrum noemen. Delft kon pas echt groeien na annexaties van omliggende gemeenten in 1921.

Gemeente Delft anno ca. 1870, kaart J. Kuijper. Duidelijk te zien is dat - zoals bij veel steden - de gemeente in die tijd nog niet veel meer omvatte dan wat nu het centrum noemen. Delft kon pas echt groeien na annexaties van omliggende gemeenten in 1921.

gemeente_delft_stad_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Delft, plattegrond van de stad anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (voor beide kaarten geldt: collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Delft, plattegrond van de stad anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (voor beide kaarten geldt: collectie www.atlasenkaart.nl)

Delft

Terug naar boven

Status

- Delft is een stad en gemeente in de provincie Zuid-Holland, in de streek Delfland.

- De gemeente is in 1921 vergroot met de gemeenten Hof van Delft en Vrijenban.

- Naast de gelijknamige stad omvat de gemeente Delft nog een deel van de buurtschap Abtswoude en een deel van de buurtschap Klein Delfgauw.

- Wapen van de gemeente Delft.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Delft.

Terug naar boven

Ligging

Delft ligt ZO van Den Haag en Rijswijk, ZW van Zoetermeer, N van Schiedam en Vlaardingen en grenst in het O aan de A13 en in het W aan de A4.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Delft, die alleen de stad omvat, 3.588 huizen met 17.514 inwoners. Tegenwoordig heeft de stad en gemeente ca. 45.000 huizen met ca. 97.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Delft, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- "Delfia Batavorum - historische vereniging met hart voor Delft - wil mensen enthousiast maken voor onze stad. We zijn trots op de stad en haar rijke verleden. Met onze activiteiten koesteren we deze historie en houden we de lokale geschiedenis levend. Want over deze stad zijn prachtige verhalen te vertellen. En dat niet alleen: de schoonheid van de stad is uniek en daar moeten we zuinig op zijn."

- Stadsarchief Delft bewaart de archieven van de stad en haar partnergemeenten Rijswijk, Pijnacker-Nootdorp en Midden-Delfland. Kilometers bevolkingsregisters, doop-, trouw- en begraafboeken, raadsverslagen, crimineelboeken, foto’s, prenten, kaarten, tekeningen, films, en video’s vormen de getuigenissen van de rijke geschiedenis van de stad en haar omgeving. Bij het Stadsarchief kun je bijvoorbeeld terecht voor onderzoek naar je familiegeschiedenis, voor het bekijken van bouwvergunningen en -tekeningen, en ook als je bezig bent met een onderzoek of scriptie over de stad ben je bij het Stadsarchief aan het juiste adres.

- Het doel van WikiDelft is om samen met gebruikers de Delftse geschiedenis en Delftse verhalen vast te leggen. Ook kun je een reactie achterlaten. Daarnaast is WikiDelft bedoeld voor het betrekken van gebruikers bij het (via internet) toegankelijk maken van de collecties van de gemeentelijke instellingen van Delft. De collectie-informatie wordt hiervoor gekoppeld aan WikiDelft.

- "In 1991 is de eerste stadsarcheoloog van Delft aangesteld. De gemeente kreeg hiermee een eigen archeologische dienst. In de loop der jaren is deze dienst uitgegroeid tot een instelling met een regionale functie. Archeologie Delft is verantwoordelijk voor het uitvoeren van het archeologisch beleid van de gemeente en draagt momenteel ook de zorg voor het beschermen en behouden van de archeologische resten in de gemeenten Midden-Delfland, Westland, Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland en Zoetermeer. Wij voeren opgravingen uit en doen ook andere vormen van onderzoek, veldonderzoek of achter het bureau. De resultaten van deze onderzoeken worden gepubliceerd in Delftse Archeologische Rapporten en Notities.  Daarnaast hebben wij ook een adviserende taak. We helpen gemeenten met het opstellen van een archeologiebeleid en adviseren gemeentes, bedrijven en particulieren tijdens het voorbereiden van bouwplannen."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De stad Delft heeft ca. 700 rijksmonumenten.

- Delft heeft 827 gemeentelijke monumenten.

- De watertoren van Delft is geëerd met de Watertorenprijs 2010. Volgens de Nederlandse Watertoren Stichting is de toren een lichtend voorbeeld van zinvolle herbestemming van industrieel erfgoed, in dit geval tot wellness-centrum en waterwinkel.

- Molens: - Molen De Roos is een nog werkende molen uit 1679. De molen trekt jaarlijks duizenden bezoekers, die zo veel over molens, de geschiedenis van De Roos, windkracht, het werk van de molenaar, het malen van graan en het gebruik van het meel te weten komen. Molen De Roos is uniek in de wereld: het is de enige molen die op een treintunnel staat. - Molen Mercurius te Delft (voorheen Den Hoorn).

- Mariakapel O.L. Vrouw; Maria van Jesse.

- Kolk en jaagbrug aan de Schieweg 160 werden met sloop bedreigd. In 2012 is besloten dat ze toch behouden blijven.

- Op de site Architectuurgids Delft kun je een virtuele rondwandeling door deze stad maken.

- Het oude gemaal Nootdorp (in de Delftse Hout, Aan 't Verlaat 41) uit 1844 is in 2003 buiten gebruik gesteld en opgevolgd door een nieuw gemaal er vlak naast. Voor het oude gemaal, inmiddels een gemeentelijk monument, wordt anno 2016 nog een herbestemming gezocht.

- Gevelstenen in Delft.

- De drie kernthema's van Museum Prinsenhof zijn Willem van Oranje, Delfts Blauw en Meesters in Innovatie.

- Science Centre Delft.

- Medisch en Farmaceutisch Museum De Griffioen beschikt over een historische apotheek en tandartskamer. Tevens is er een verzameling medische, farmaceutische en verpleegkundige instrumenten.

- Museum Paul Tetar van Elven is het voormalig woonhuis van de negentiende-eeuwse academieschilder Paul Tetar van Elven (1823-1896). Gedurende zijn leven heeft hij een grote verzameling van kunstvoorwerpen, antiek, oosters porselein en Delfts aardewerk aangelegd. Verder zijn uiteraard zijn eigen schilderijen ook te zien.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Jaarlijks op een zondag begin april verwelkomt Duurzaamheidscentrum De Papaver de lente met de leukste én duurzaamste Lentefair van Delft e.o. Van 11.00 tot 16.30 uur presenteren bedrijven en groene organisaties hun duurzame initiatieven, zoals zonnepanelen en milieuvriendelijk onderhoud en/of hun biologische streek- en seizoenproducten. Toegang is gratis! De Lentefair is ook een goede gelegenheid om kennis te maken met organisaties die regelmatig in en om De Papaver actief zijn. Van de kindertuinen en de natuurfotoclub tot de Microscopievereniging en Milieudefensie. Voor de hongerige mens zijn er kraampjes met diverse bio-drankjes en hapjes. En er zijn diverse activiteiten voor jong en ouder, zoals boomklimmen, zwerfafvalspellen, zaadbommen maken, kriebelbeestjesonderzoeken en nog veel meer. Ben je benieuwd wie er allemaal op de Lentefair te vinden zijn? Kijk dan hier voor het overzicht. Nieuwe standhouders op het gebied van duurzaamheid zijn welkom. De fair valt samen met de officiële seizoenopening van de buren van De Papaver: de Waterspeeltuin van Stadsboerderij BuytenDelft.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Natuur- en recreatiegebied Delftse Hout is 400 hectare groot. Hoogheemraadschap van Delfland en de gemeente werken samen om de waterkwaliteit in de zwemplas in het Delftse Hout te verbeteren. Door nieuwe waterverbindingen, natuurvriendelijke oevers, ondiepe geulen en drijvend groen, wordt de doorstroming verbeterd en ontstaat op termijn een beter ecologische evenwicht. Samen moeten de maatregelen ertoe leiden dat blauwalg minder kans krijgt. En dat betekent meer zwemplezier voor heel veel mensen uit Delft en omgeving. Begin 2019 zijn beschoeiingen aangebracht bij de nieuw aangelegde natuurvriendelijke oevers. Het hout dat hiervoor is gebruikt, is afkomstig van de bomen die plaats moesten maken voor de nieuwe inrichting.

- Duurzaamheidscentrum De Papaver is hét bezoekerscentrum voor natuur milieu en duurzaamheid in Delft. De Papaver ligt in natuur- en recreatiegebied de Delftse Hout en is gratis te bezoeken. Bij de Papaver beleef je de natuur en doe je inspiratie op voor duurzaamheid in de praktijk. Scholen en BSO’s kunnen er terecht voor het natuur- en milieu-educatieprogramma. Bij De Papaver zijn speur-, wandel- en fietstochten verkrijgbaar voor alle leeftijden en je kunt er afwisselende tentoonstellingen zien. In de winkel zijn duurzame producten te koop. Er zijn verschillende mogelijkheden voor kinderfeestjes. Tijdens de schoolvakanties organiseren medewerkers en vrijwilligers verschillende vakantieactiviteiten.

- De Botanische Tuin van de TU Delft is een tuin met cultuurgewassen, planten die ten behoeve van de techniek en wetenschap gebruikt kunnen worden. Zoals suikerriet, bamboe, kokospalm, citrussoorten en cacao. Verder technische planten, gemberfamilie, banaanfamilie, marantaceae, toverhazelaarfamilie, theefamilie, plantaanfamilie, lavendel, cercidiphyllaceae, eucommiaceae, bloemrietfamilie en menispermaveae.

- "BuytenDelft is een stichting, bestaande uit 3 ondernemers uit de regio die zich maatschappelijk betrokken voelen. Wij delen de passie op het gebied van duurzaamheid en kringloopbenadering, gezond eten van dichtbij, vanuit ontmoeting de zwakkeren in Delft ontplooien en kinderen zelf de kracht van de natuur laten ontdekken. Met ons ondernemerschap denken wij een duurzame exploitatie te creëren waarbij diverse maatschappelijke functies behouden kunnen blijven. We vullen elkaar aan wat betreft ervaring, expertise en competenties.

Stadsboerderij BuytenDelft was voorheen Kinderboerderij Delftse Hout. We hebben de naam veranderd, omdat we met de nieuwe ontwikkelingen ons willen richten op een bredere doelgroep. Onze stichting wil deze mooie boerderij in Delft graag voor iedereen toegankelijk houden en daar werken we hard voor. Ook zorgen we vaak voor jong grut. Dat heeft de grootste aantrekkingskracht voor kinderen! Als de dieren bij ons weggaan proberen we altijd een diervriendelijke bestemming te zoeken. Door de vele contacten lukt dat meestal ook. Regelmatig hebben we ook jonge konijnen of cavia’s. Die zijn ook te koop. Vraag ernaar bij de beheerder. Je kunt bij ons kijken naar de dieren en ze knuffelen in de wei. We hebben, naast alle schapen, geiten, kippen, vogels, konijnen, pauwen, pony’s,  cavia’s en ezels ook een varken: een Bonte Bentheimer. Bij voldoende vrijwilligers en meestal in het weekend kun je ook een ponyritje maken en we halen vaak konijnen of cavia’s uit de kooi zodat je die ook kunt aaien. Soms doen we de vuurplaats aan en kun je broodjes of popcornbakken. Heb je een kinderfeestje? Vier het gezellig bij ons!

De bijbehorende Waterspeeltuin is van 1 april tot 1 oktober te bezoeken voor 2,- p.p. In de wintermaanden zijn we ook gewoon open maar dan is er geen water in. De toegang is dan (vooralsnog) gratis zodat je lekker kunt spelen! Wij werken hard aan de waterkwaliteit en starten in dat kader in 2019 met een nieuw en een ander soort zand op de bodem. Samen met het hoogheemraadschap, TU Delft en engineers van Dotpower vormen we een team dat continu onderzoek doet. Om jullie te laten genieten van onze Waterspeeltuin doen wij het volgende: wij maaien het gras; zorgen voor schoon zand; zorgen voor de schoongemaakte waterpompen zodat het water goed doorstroomt en dus de waterkwaliteit goed blijft; wij maken de toiletten schoon en controleren deze, bij grote drukte, elk uur; tevens zorgen we voor voldoende toiletpapier en vullen de papieren handdoekjes aan; wij legen de prullenbakken, bij grote drukte, elk uur; we ruimen al het zwerfvuil op; daarnaast zorgen wij voor onderhoud van de algemene groenvoorziening en bestrating, en natuurlijk ook voor de speeltoestellen die wij elk jaar laten keuren. Dit alles uiteraard met een glimlach. Complimentjes voor onze medewerkers en vrijwilligers zijn altijd welkom!"

- Rapport Muurflora in Delft (2014).

- De nota Groen Delft is de Delftse visie op een natuurlijke en leefbare stad, met een doorkijk naar 2020. De nota schetst de hoofdlijnen van het groenbeleid in de stad vanuit diverse invalshoeken.

- Delftse Natuurwacht (voor jeugd van 8 t/m 14 jaar).

Terug naar boven

Beeld

- Oude Polygoonfilms over enkele van onze steden waaronder Delft 1913.

- Fotoreportage van een rondwandeling door Delft door John M. Pieper.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Delft (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Delft. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Straatnamen: -  De geschiedenis van de stad is vastgelegd in de straatnamen. Vroeger zat in een straatnaam vaak een verwijzing naar de bewoners, het gebruik of de locatie van de straat. In de Delftse binnenstad zie je veel van die verwijzingen terug. In de nieuwere buitenwijken hebben de straatnamen vaak één gezamenlijk thema. Sommige thema's zijn heel algemeen, zoals bomen, vogels en componisten. Maar veel van de thema's zijn typisch Delfts; ze verwijzen bijvoorbeeld naar Delftse verzetsstrijders, Delftse weldoeners of de oude hoefslagen van de Hof van Delft. De app 'Straatnamen van Delft' biedt de herkomst en betekenis van alle straatnamen van deze stad.

- Openbaar vervoer: - Station Delft Zuid gaat flink op de schop en moet in 2023 als eerste Nederlandse station energieneutraal zijn. De verbouwing is ook nodig om het station geschikt te maken voor de geplande spoorverdubbeling tussen de stad en Rijswijk, waardoor er in de toekomst meer treinen kunnen rijden op de veel gebruikte verbinding tussen Rotterdam en Den Haag. Nu rijden er ruim twintig treinen per uur tussen Den Haag en Rotterdam. Dat moeten er uiteindelijk 28 worden. Om in te spelen op die groei worden de perrons vervangen en komt er een nieuwe fiets- en voetgangerstunnel, die de Technische Universiteit beter bereikbaar zal maken. Het vernieuwde station krijgt liften, zodat ook reizigers met een beperking er straks terecht kunnen. Er worden geen panelen op het dak gelegd, maar het dak is zelf één groot zonnepaneel. De energie die het dak opwekt wordt benut voor de verlichting, de liften en de apparatuur op het station, zoals de omroepinstallatie, kaartautomaten, incheckpoortjes en reisinformatieborden. Het station gaat vanaf eind 2019 Delft Campus heten.

- Duurzaamheid: - "Klimaatverandering heeft wereldwijde gevolgen maar vraagt om lokale en regionale aanpassingen. Voor 2020 streeft de gemeente naar een vermindering van 35% CO2-uitstoot en in 2050 moet de gemeente 100% energieneutraal* zijn. Delft is hightech- en ontwerpstad bij uitstek. De stad werkt aan de toekomst. Wat hier vandaag wordt bedacht, wordt morgen toegepast om de wereld aangenamer en duurzamer te maken. Juist in deze innovatieve stad willen we met elkaar deze energieneutrale ambitie realiseren. Alle Delftenaren dagen we uit. Delft wordt groen, wat kun jij doen?
* Energieneutraal houdt in dat er alleen energie van zogenoemde hernieuwbare bronnen - zoals zon, wind, biomassa en aardwarmte - wordt gebruikt voor alle gebouwen en voor het verkeer en vervoer. Dit is nodig omdat de fossiele brandstoffen opraken en de opwarming van de aarde moet worden beperkt.

Deze ambitieuze doelstelling is alleen haalbaar als iedereen meedoet; organisaties en bedrijven, gemeente én bewoners. Delftse organisaties en bewoners beschikken volop over kennis en de mentaliteit om te zoeken naar innovaties. Deltares, Reinier de Graaf Groep, DUWO, TU Delft, MKB, Haagse Hogeschool, Eneco, Hogeschool Inholland, Hoogheemraadschap Delfland en Woonbron hebben het voortouw genomen. Met het ondertekenen van de ‘e-deal Delft energieneutraal’ hebben deze partijen afgesproken om samen de schouders te zetten onder vermindering van de CO2-uitstoot, door in te zetten op energiebesparing, duurzame productie van energie en intelligente energiesystemen. In 2015 kwamen daar de volgende partijen bij: OrangeGas, The Datacenter Group, Werkse!, NEN, TNO en IKEA. Een energieneutrale stad in 2050, dat is beter voor alles en iedereen en uiteindelijk ook minder kostbaar. Daar gaat de gemeente zich sterk voor maken. Met de campagne ‘Delft wordt Groen’ willen de gemeente en de partijen die het voortouw hebben genomen inwoners en andere bedrijven stimuleren zuinig te zijn met energie."

- "De overheid heeft besloten om vanaf 2050 geen aardgas meer te gebruiken. Waarom? Aardgas is een fossiele brandstof en bij de verbranding komt het broeikasgas CO2 vrij. Om opwarming van de aarde tegen te gaan, is wereldwijd afgesproken minder broeikasgassen uit te stoten. Daarnaast zijn er steeds meer problemen bij het winnen van aardgas. Denk aan de aardbevingen in bijvoorbeeld Groningen, het aardgas dat opraakt en de afhankelijkheid van andere landen. Het gebruik van aardgas stopt dus, ook in Delft. In 2050 komt alle energie van hernieuwbare bronnen: zon, wind, biomassa en aardwarmte zoals geothermie van TU Delft. Onze energievoorziening is dan betrouwbaar, betaalbaar en schoon."

Reactie toevoegen