Den Oever

Plaats
Dorp
Hollands Kroon
Kop van Noord-Holland
Noord-Holland

Den Oever

Terug naar boven

Status

- Den Oever is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Kop van Noord-Holland, gemeente Hollands Kroon. T/m 2011 gemeente Wieringen.

- Onder het dorp Den Oever valt ook buurtschap De Gest, en voor de postadressen ook het dorp Oosterland met de bijbehorende buurtschap De Heid.

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
De naam Den Oever stamt waarschijnlijk nog uit de vroegmiddeleeuwse (Viking) tijd waarin Wieringen nog deel uitmaakte van het vasteland. Alleen aan de oostkant was een verbinding met open water, de oever dus. (bron: website In Pago Wirense)

Bijnaam inwoners
Inwoners van Den Oever worden op Wieringen door niet-Oeversen Kroaien genoemd. Hoe die naam ooit is ontstaan is niet duidelijk. (bron: zie de vorige alinea)

Terug naar boven

Ligging

Den Oever ligt NNW van Medemblik, O van Den Helder, NO van Hippolytushoef, in het uiterste NO van Wieringen. Het dorp grenst in het NO aan de Afsluitdijk, met Z daarvan het IJsselmeer en N daarvan de Waddenzee.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Den Oever 45 huizen met 200 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.000 huizen met ca. 2.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Den Oever is gezien zijn ligging aan zee een echt vissersdorp. Hoewel de visserij door de afsluiting van de Zuiderzee met de Afsluitdijk, waardoor die zee een meer (het IJsselmeer) werd, ook hier wel teruggelopen zal zijn, is de vissershaven nog altijd de thuishaven van een behoorlijk grote vloot. Opvallend (zeker voor een vissersdorp) is het ontbreken van een kerk. Vroeger was er wel een kapel, die verbonden was met een gasthuis. De Oeverse kapel is behalve als kerkgebouw ook in gebruik geweest als opslagplaats van de VOC, als dorpshuis en als boerenschuur. In de jaren zestig is het pand in verval geraakt. Het is toen afgebroken en herbouwd in het Zuiderzeemuseum te Enkhuizen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Havendijk in Den Oever voldoet niet meer aan de wettelijke veiligheidseisen. Bij extreem weer kan er te veel water over de dijk slaan. Daarom wordt deze 900 meter lange hoogwaterkering van 2017 t/m 2019 versterkt. Het gaat om een verhoging van max. 1,5 meter. Daarvoor is ook een verbreding in de richting van het haventerrein nodig van ongeveer 14,5 meter. Tegelijk met de Havendijk worden ook de havendammen versterkt. In het voorkeursalternatief is aangegeven dat de havendammen niet alleen een functie hebben voor het versterken van de dijk, maar ook voor het begeleiden van de scheepvaart in de haven.

De versterking van de Havendijk sluit aan op het programma Waddenpoort Den Oever, ontwikkeld door de gemeente Hollands Kroon met financiële steun van de Provincie Noord-Holland. Het programma Waddenpoort maakt het Wad vanaf de kust beleefbaar. Door de passanten- en visserijhaven toegankelijker en aantrekkelijker te maken. En de overnachtingsgelegenheden rond het Wad uit te breiden. Deze projecten worden ontwikkeld bij de dijkversterkingen zoals de versterking van de Havendijk, de Afsluitdijk en de reeds versterkte Stontelerdijk. Hiermee willen Provincie en gemeente een bijdrage leveren aan recreatie, toerisme en natuur en de werkgelegenheid in de regio.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Den Oever heeft 25 rijksmonumenten.

- Molen De Hoop is een vermoedelijk in de tweede helft van de 17e eeuw als korenmolen gebouwde achtkante bovenkruier. Vroeger stond hij geheel vrij op de wind, even ten westen van de dorpskom. Sinds de jaren twintig is de molen echter door lage bebouwing omgeven geraakt. Al in 1391 wordt aan de bewoners van het eiland Wieringen het recht van de vrije wind gegeven, waaruit mag worden afgeleid dat er toen al een windkorenmolen aanwezig was. De eerste windkorenmolen op Wieringen heeft waarschijnlijk gestaan nabij Hippolytushoef. Op een van 1540 daterende kaart van het eiland staan er drie aangegeven; twee bij Hippolytushoef en een bij Den Oever.

De huidige molen is volgens overlevering in de 18e eeuw van Huisduinen naar Den Oever verplaatst. Aan het eind van de jaren dertig is de molen in vervallen staat geraakt. Een restauratie wordt in 1960 voltooid. Sindsdien wordt de molen weer regelmatig door vrijwillig molenaars in werking gesteld. Sinds de oprichting in 1991 van Vereniging De Wieringer Molens is de molen in eigendom van deze vereniging, die de molen van 1995-1998 wederom heeft gerestaureerd, waarbij o.a. de gehele kap is vervangen. Momenteel wordt er veevoeder gemalen.

- Gevelstenen in Den Oever.

- De zilverschatten van Westerklief zijn te zien in het Informatiecentrum Vikingen op Wieringen. De verhalen achter deze opzienbarende vondsten worden verteld aan de hand van veelal originele voorwerpen uit de Vikingtijd (ca. 800-1100 na Christus): zilver in de economie van de Vikingtijd; Wieringen als handelslocatie op de reizen naar en van Dorestad, Denemarken en Engeland; handelsproducten van de Vikingen en Friezen; wapens van Vikingen, Franken en Friezen; een schaalmodel (5 meter lang) van een van de Skuldelevschepen uit Roskilde, Denemarken.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Tijdens de Flora- en Visserijdagen (gedurende 5 dagen eind augustus) in Den Oever bruist het pittoreske vissersdorpje aan de kop van de Afsluitdijk. Vissermannen vertellen je alles over de vissen, de garnalen, de mosselen, het schip, de netten en het woeste leven op zee. Je kunt er o.a. gratis een écht vers visje proeven, meevaren op een échte vissersboot, een kijkje nemen in de bloementent, je vermaken met de attracties op de kermis, en lekker slenteren langs de vele kraampjes die in en rond de visafslag zijn geplaatst. In de visafslag is een grote vis-showtafel geplaatst, waarop talloze vissoorten zijn tentoongesteld. Vooral kinderen kijken hun ogen uit. Kennelijk zijn deze feesten al een oude traditie. We hebben namelijk een foto van de Florafeesten gespot uit begin 20e eeuw.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Theater en sociaal cutureel centrum het Vikingschip is hét podium en ontmoetingscentrum in de gemeente Hollands Kroon.

- In mei 2018 is bij Den Oever, in de haven, aan de voet van de Afsluitdijk, een nieuwe uitkijktoren over het Waddengebied geopend. Hier heb je een mooi uitzicht over het schor, de Waddenzee, de haven en de lepelaarkolonie op het eiland Vogelsand. Vanaf de toren zijn altijd wadvogels en vaak ook zeehonden te zien. Vogelbescherming heeft kleurrijke vogelinformatieborden gemaakt die alles vertellen over de vogels die er te zien zijn, en over hoe we de wadvogels beter kunnen beschermen. Ook heeft Vogelbescherming een permanente telescoop op het uitzichtpunt geplaatst, zodat de lepelaarkolonie mooi van dichtbij bekeken kan worden. In de haven kunnen bij Viscentre ’t Wad (Haventerrein 4, geopend van 11.00-18.30 uur) tevens gratis verrekijkers van Vogelbescherming worden geleend (50 euro borg) voor een dag.

Het Waddenbelevingspunt, zoals de uitkijktoren heet, is onderdeel van het programma ‘Rust voor Vogels, Ruimte voor Mensen’. Daarmee creëert Vogelbescherming met vijf andere natuurorganisaties nieuwe broed- en rustplekken in het Waddengebied en maken ze mooie vogelkijkplekken toegankelijk voor een breed publiek. Het Waddenbelevingspunt bij Den Oever is zo’n nieuwe vogelkijkplek. Soms zijn er vanuit de uitkijktoren duizenden wadvogels tegelijkertijd te zien. Van rosse grutto’s tot wulpen en van bonte strandlopers tot vele andere steltlopers, eenden en ganzen. Ook worden er soms zeldzaamheden en dwaalgasten gezien. Zo werd op de dag van de opening zelfs nog een uiterst zeldzame terekruiter waargenomen.

- Bij Den Oever, aan het begin van de Afsluitdijk, heeft Rijkswaterstaat in 2015 een vispassage aangelegd. Door de vispassage kunnen vissen nu van de Waddenzee naar het IJsselmeer zwemmen. De vissen hebben het zoete water nodig om te kunnen paaien en jonge visjes kunnen in het zoete water opgroeien. Om die reden zet Rijkswaterstaat ook regelmatig de sluizen open voor vis. Het zoute water dat dan meekomt moet wel worden afgevoerd, zodat het IJsselmeer niet te zout wordt. Het meer is immers een belangrijk reservoir voor drinkwater en voorziet ook de landbouw van water. Om het zoute water af te voeren is een zoutwaterafvoersysteem gebouwd.

- Het Oeverse Schor is als een kwelder steeds ontwikkeling. De ontwikkeling van dit schor verwijst naar de ontstaansgeschiedenis van een Waddeneiland. Geleidelijke aangroei van slib en daarna begroeiing en zo wordt Wieringen als waddeneiland uitgebreid met dit Oeverse Schor, met overgangszones van pionier tot hoge kwelder. Het meest kenmerkende is het zilte aspect van dit natuurgebied. Aan de rand van het glooiende Wieringen ontstaat een schor dat steeds langer droog blijft. De vegetatie helpt daarbij een handje. De inwoners van Den Oever hebben een prachtig natuurgebied 'voor' de deur gekregen. Het is ook bij uitstek een gelegenheid om vogels te spotten. Voor vogels is het een belangrijke pleisterplaats tijdens de voor- en najaarstrek, het is ook een hoogwatervluchtplaats, en een broedplek en overwinteringsgebied voor zang- en roofvogels.

- "Ben je een visliefhebber? En kan de vis je niet vers genoeg zijn? Kom dan naar de ZeeVerse Vismarkt Wieringen in Den Oever. Deze wordt iedere zaterdagochtend van 08:30-12:00 uur gehouden. De ZeeVerse Vismarkt is een markt waar consumenten rechtstreeks, dus zonder tussenhandel, de vangsten van Wieringer vissers kunnen kopen*. Bij de ZeeVerse Vismarkt staat de consument centraal. Onze aanvoerders luisteren naar de wensen van de marktbezoekers en leveren vis van hoge kwaliteit. Ook als je eens meer over de visserijsector wilt weten, is het leuk de ZeeVerse Vismarkt te bezoeken. In de zomer kun je de vissersschepen van dichtbij bekijken en zelfs een rondvaart op zee maken. Ook kun je leren netten boeten (repareren) of een kookdemonstratie volgen, waarbij je nieuwe manieren leert om vis te bereiden.
* Het gaat met name om Tong, Schol, Kabeljauw, Schar, Wijting, Hollandse ongepelde Garnalen, Tarbot, Griet, Heilbot, Mosselen, Wilde wadoesters, Rode Poon, Zwarte Poon, Tongschar, Witjes, Heek, Leng, Zalm, Zeebaars, Zeeduivel, Zeewolf, Schelvis, Harder, Rog, Spiering, Langoustines, Krabbenpoten, Noordzeekreeft, Venusschelpen, Kokkels en Scheermessen. De vangsten variëren per week, dus niet alles is iedere week voorradig!

Wij noemen onszelf de gezondste markt van Nederland. Dat is gewaagd, maar zeker niet onterecht. Er verschijnen steeds meer onderzoeksresultaten die aantonen dat het eten van vis goed is voor het menselijk lichaam. Het oude spreekwoord “Haring in het land, dokter aan de kant” is nog steeds van toepassing en zou wat ons betreft zelfs breder kunnen worden toegepast: “Vis in het land, dokter aan de kant”. En om onze naam nog meer eer aan te doen, hebben we op de ZeeVerse Vismarkt in Den Oever ook aanbieders van andere gezonde producten uitgenodigd. Zo vind je iedere week op onze markt behalve vis ook Hero, de groenteman uit Opperdoes. Hij verkoopt groenten die hij milieubewust heeft geteeld, gerookte vis van Vis via Vrienden, smaakvolle wijnen van Bodega Wijnimport en streekproducten waaronder kaas van 'Uit eigen streek'.

Iedere week opnieuw doen onze vissers hun uiterste best om vis van een zo hoog mogelijke kwaliteit aan te leveren. Dat begint al op zee. Netten worden over de zeebodem getrokken. Vissers hebben de keuze deze ‘trekken’ lang of kort te laten duren. Onze vissers kiezen voor korte trekken. Want hoewel de vangst per keer dan minder is, blijft de kwaliteit van de vis optimaal. De vis achter in het net wordt namelijk niet geplet of gekneusd, maar blijft prachtig heel. Zodra de vis aan boord is, maken de bemanningsleden deze grondig schoon. Vervolgens leggen ze de vis handmatig in het ijs. Ze doen dit heel zorgvuldig: een voor een en met de juiste kant naar boven. Zo blijft de kwaliteit gegarandeerd.

De ZeeVerse Vismarkt in Den Oever is in 2004 ontstaan op initiatief van de gemeente Wieringen, die met deze markt duurzame visserij een impuls wilde geven. Al sinds mensenheugenis vormt visserij een belangrijke bron van inkomsten voor de bewoners van het “eiland” Wieringen. Momenteel bestaat de Wieringer vissersvloot uit zo’n 60 schepen. Steeds strenger wordende regelgeving, stijgende kosten en teruglopende vangsten maken het de Wieringer vissers moeilijk. De vloot zoekt naar innovatieve manieren om te overleven. De ZeeVerse Vismarkt is er hier een van.

Want met de ZeeVerse Vismarkt hebben de Wieringer vissers er een afzetmarkt bij. Een markt die bovendien belang hecht aan duurzaamheid. En dat doen de Wieringer vissers ook. Zo varen ze met relatief kleine schepen met een beperkte motorcapaciteit, waardoor het milieu zo min mogelijk schade wordt berokkend. Behalve kleinschalig is onze visservloot gemengd. We richten ons op verschillende takken van de visserij. Zo zijn er op Wieringen palingvissers die het IJselmeer op gaan, spieringvissers die vlak langs de kust vissen, garnalen-, mossel- en handkokkelvissers die het Wad bevissen en vissers die op de Noordzee (plat)vis en langoustines vangen. Diverse schepen kunnen hun vangstmethoden gemakkelijk aanpassen aan het ritme van de seizoenen. Ze richten zich per jaargetijde op de vissoorten die op dat moment goed gedijen. Zo kan schol bijvoorbeeld het beste van april tot december gevangen worden. Vanaf januari tot en met maart is de schol bezig zich voort te planten. Ze zitten dan in de zogenaamde kuitzieke periode en kunnen dan het beste met rust gelaten worden. Garnalen worden het hele jaar door op verschillende plekken gevangen. In de zomer vinden onze vissers ze hoofdzakelijk op het wad, terwijl ze in de winter helemaal naar de Deens-Duitse wateren voor goede garnalen.

Het schoonmaken van vis is nog een hele kunst en voor veel mensen een behoorlijke ergernis. Daarom kun je bij ons je gekochte vis tegen een vergoeding per vissoort direct laten schoonmaken. De vis is dan direct klaar voor gebruik, zodat je eenmaal thuis alleen nog de pan op het vuur hoeft te zetten. Wees na het fileren zuinig op het afval! Van viskoppen en graten kun je namelijk heerlijke bouillon trekken. Het fileren van vis of het panklaar maken van vis kost € 0,35 per kilo per vissoort. Je kunt je schoongemaakte vis ook bij ons vacuüm laten trekken. Wij rekenen hiervoor € 0.35 per kilo per vissoort. Om de goede smaak en de kwaliteit van je vis te behouden, is het belangrijk de vis gekoeld te bewaren. Op de ZeeVerse Vismarkt heb je de mogelijkheid je vis na aankoop in bewaring te geven. Wij bewaren je vis dan in onze koelcel, zodat je meer tijd in Den Oever kunt doorbrengen."

Terug naar boven

Beeld

- Live webcam van de haven van Den Oever.

- Oude foto's van Den Oever.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Den Oever (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - Basisschool 't Span. - Dalton Basisschool De Branding.

- Muziek: - Muziekvereniging Apollo Orkesten omvat een harmonieorkest en een slagwerkgroep.

- Thalia is een muziektheatervereniging. In een klein jaar werken ze vanuit ‘niets’ toe naar hun voorstellingen gedurende 5 avonden in maart in het Vikingschip in Den Oever, door o.a. koorrepetities, regierepetities en choreografieën oefenen. Ze geven ook workshops zang, spel en dans aan de leden.

- Sport: - Voetbalvereniging Wiron.

- Brandweer: - Brandweer Blusgroep Den Oever.

Reactie toevoegen