Dordrecht

Plaats
Stad en gemeente
Dordrecht
Drechtsteden
Zuid-Holland

gemeente_dordrecht_anno_ca_1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Dordrecht anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Dordrecht anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

gemeente_dordrecht_stad_anno_ca_1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Stad Dordrecht anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie atlasenkaart.nl)

Stad Dordrecht anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie atlasenkaart.nl)

dordrecht_aan_de_beneden_merwede_kopie.jpg

Dordrecht, aan de Beneden Merwede (© Jan Dijkstra, Houten)

Dordrecht, aan de Beneden Merwede (© Jan Dijkstra, Houten)

dordrecht_groenmarkt_kopie.jpg

Een mooi rijtje aan de Groenmarkt in Dordrecht (© Jan Dijkstra, Houten)

Een mooi rijtje aan de Groenmarkt in Dordrecht (© Jan Dijkstra, Houten)

dordrecht_korte_engelenburgerkade_kopie.jpg

Dordrecht, de Korte Engelenburgerkade in het zonnetje (© Jan Dijkstra, Houten)

Dordrecht, de Korte Engelenburgerkade in het zonnetje (© Jan Dijkstra, Houten)

dordrecht_kuipershaven_kopie.jpg

Dordrecht, Kuipershaven (© Jan Dijkstra, Houten)

Dordrecht, Kuipershaven (© Jan Dijkstra, Houten)

dordrecht_stadsgezicht_met_grote_kerk_kopie.jpg

Dordrecht, stadsgezicht met o.a. de Grote Kerk (© Jan Dijkstra, Houten)

Dordrecht, stadsgezicht met o.a. de Grote Kerk (© Jan Dijkstra, Houten)

dordrecht_voorstraatshaven_vanaf_het_scheffersplein_kopie.jpg

Dordrecht, de Voorstraatshaven gezien vanaf het Scheffersplein (© Jan Dijkstra, Houten)

Dordrecht, de Voorstraatshaven gezien vanaf het Scheffersplein (© Jan Dijkstra, Houten)

dordrecht_wijnstraat_kopie.jpg

Het is rustig op zaterdagmiddag in de Wijnstraat in Dordrecht (© Jan Dijkstra, Houten)

Het is rustig op zaterdagmiddag in de Wijnstraat in Dordrecht (© Jan Dijkstra, Houten)

dordrecht_wolwevershaven_kopie.jpg

Drie op een rij in de Wolwevershaven in Dordrecht (© Jan Dijkstra, Houten)

Drie op een rij in de Wolwevershaven in Dordrecht (© Jan Dijkstra, Houten)

Dordrecht

Terug naar boven

Status

- Dordrecht is een stad en gemeente in de provincie Zuid-Holland, in de regio Drechtsteden.

- De gemeente Dordrecht is per 1-7-1970 vergroot met de gemeente Dubbeldam en daarmee impliciet ook met de voormalige gemeenten De Mijl en Wieldrecht, die al eerder in de gemeente Dubbeldam waren opgegaan.

- Onder de gemeente Dordrecht vallen o.a. ook de buurtschappen Kop van 't Land, Tweede Tol, Wieldrecht en Willemsdorp.

- De gemeente heeft er na de genoemde herindeling voor gekozen om Dubbeldam formeel geen dorp te laten blijven maar tot wijk van de stad te maken. De gemeente Dubbeldam omvatte het gelijknamige compacte dorp met daaromheen een omvangrijk buitengebied, dat inmiddels deels is opgeslokt door nieuwbouwwijken van Dordrecht. De oude dorpskern van Dubbeldam heeft echter nog altijd een dorps karakter, en de inwoners koesteren ook nog altijd de dorpse identiteit en het dorpsgevoel. Vandaar dat je Dubbeldam tot de bijzondere categorie 'dorp in de stad' kunt rekenen.

- Wapen van de gemeente Dordrecht.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Dordrecht.

Terug naar boven

Naam

In de volksmond
Dordt.

Oudere vermeldingen
1064 vervalst 1e helft 12e eeuw kopie Thuredrith, Thuredrit, ca. 1151-1155 Thuredrech, 1198 Durthric, 1200 kopie 1306 Thurdrecht, 1200 Durdreth, 1206 Dordreth, 1231 Dordrecht, 1573 Dordreecht.

Naamsverklaring
Oorspronkelijk een waternaam, 1048 kopie ca. 1155 Thuredrech, een samenstelling van drecht 'overtoom, veer, waterloop' en het bijwoord (Oudnederlands) thure 'door, doorheen'. De betekenis is wel omschreven als 'doortocht' van de Merwede naar de Dubbel* (vergelijk Doorslag).(1)
* Een riviertje dat door de Groote of Hollandsche Waard liep.

Terug naar boven

Ligging

De huidige gemeente omvat het Eiland van Dordrecht, met daarbij nog delen van de omliggende wateren, zijnde de Beneden-Merwede en de Oude Maas in het N, de Dordtse Kil in het W, Het Hollands Diep in het Z en de Nieuwe Merwede in het O en ZO. W door de gemeente loopt de A16. In het O van de gemeente ligt de Zuid-Hollandse Biesbosch. De gemeente ligt verder NW van het Nationale Park De Biesbosch, W van het dorp Werkendam, ZW van het dorp Boven-Hardinxveld, Z van de dorpen Hardinxveld-Giessendam, Sliedrecht en Papendrecht, ZO van het dorp Zwijndrecht, O van de dorpen 's-Gravendeel, Mookhoek en Strijen, NO van het dorp Moerdijk, NNO en NO van de stad Zevenbergen en N van het dorp Lage Zwaluwe.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente en stad Dordrecht 1.035 huizen met 21.033 inwoners. Dat is dus gemiddeld 20 mensen per huis, wat ook voor die tijd extreem veel is. Een gangbaar gemiddelde in die tijd was 6 tot 8 mensen per huis. Tegenwoordig heeft de gemeente en stad ca. 55.000 huizen met ca. 119.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Dordrecht, kun je terecht bij de volgende instanties:

- "Dordrecht is een oude stad met een rijke geschiedenis, die in het centrum bijna tastbaar is. Honderden monumenten getuigen daarvan, evenals vele documenten, veilig opgeslagen in het Regionaal Archief, en talloze historische voorwerpen, opgenomen in de collectie van Museum Huis van Gijn. Een stad met zo’n achtergrond verdient een levendige vereniging die zich met het verleden bezighoudt. In Hollands oudste stad is een van Nederlands oudste historische verenigingen actief: Vereniging Oud-Dordrecht. Zij bestaat al sinds 1892 en is opgericht door onder anderen bankier en kunstverzamelaar mr. Simon van Gijn, kunstschilder Bas Veth en stadsarchivaris mr. dr. Jacob Cornelis Overvoorde.

Bij de activiteiten van de vereniging stond aanvankelijk Museum Oud-Dordrecht centraal, gevestigd in de Groothoofdspoort. Na het overlijden van Simon van Gijn in 1922 erfde de vereniging diens imposante woning aan de Nieuwe Haven. Met die woning gingen ook zijn bibliotheek en kostbare verzamelingen van onder andere prenten, penningen, zilver en glaswerk over in handen van de vereniging. Het museum verhuisde naar dit pand op Nieuwe Haven 29, waar het in 1925 als Museum Mr. Simon van Gijn is heropend. De vereniging heeft het museum, nu bekend als Museum Huis van Gijn, in 1949 overgedragen aan de gemeente.

Het belangrijkste doel van de vereniging is het wekken van belangstelling voor alles wat te maken heeft met de geschiedenis van deze stad. Hiermee beoogt zij steun te vinden voor het beschermen van het bijzondere stadsgezicht en het behoud van de vele monumenten in de stad. Tevens wil zij de bestudering en beschrijving van de geschiedenis van de stad en haar bewoners bevorderen. Behalve aan de stad zelf, wordt ook regelmatig aandacht besteed aan zaken die het Eiland van Dordrecht betreffen.

Binnen de vereniging zijn vanuit de leden diverse commissies en werkgroepen actief. Commissies die zich bezighouden met de monumenten in de stad, de activiteiten van de vereniging, de redactie van het tijdschrift en de begeleiding van de jaarboeken. De werkgroepen zijn op diverse terreinen werkzaam. Er zijn werkgroepen die zich enkele jaren met een bepaald thema bezighouden, bijvoorbeeld ‘Dordtse bierbrouwerijen door de eeuwen heen’. Het is de bedoeling dat deze werkzaamheden resulteren in een jaarboek: een van de publicaties die de vereniging uitbrengt. Daarnaast zijn er werkgroepen die een veel langere periode actief zijn, zoals de werkgroepen Wijnstraat en Engelenburgerkade, die zich bezighouden met de geschiedenis van huizen en hun bewoners. Een altijd actief blijvende werkgroep is de werkgroep Verteld Verleden. De leden ervan tekenen geschiedenissen op uit de mond van meestal oudere Dordtenaren, waardoor achtergrondinformatie voor het nageslacht bewaard blijft.

De geschiedenis van de stad is overal zichtbaar. Wat vertellen de huizen? Wat speelde zich achter de gevels af? Deskundige gidsen verzorgen voor leden en aspirantleden regelmatig een themawandeling door de stad. De vereniging organiseert regelmatig voordrachten over de geschiedenis van de stad of verwante onderwerpen. De succesvolle cursus Dordtologie, waar de deelnemers op een tiental terreinen kennis opdoen over de geschiedenis van (het Eiland van) Dordrecht, is echter een initiatief van het lokale Stichting Historisch Platform.

Driemaal per jaar ontvangen de leden het tijdschrift ‘Oud-Dordrecht’. Ook kunnen zij rekenen op het jaarboek, gewijd aan een wisselend historisch onderwerp. Zo verscheen onder meer een jaarboek over de grote restauraties in de tweede helft van de 20e eeuw, een jaarboek gewijd aan de Dordtse fotografen in de 19e eeuw, een jaarboek over de Dordtse stadsmuur, een boek over de molens op het Eiland door de eeuwen heen en een jaarboek over de geschiedenis van het veer op Zwijndrecht. In samenwerking met het Regionaal Archief brengt de vereniging de serie ‘Dordtse bronnen’ uit, een reeks boeken over niet eerder gepubliceerde (archief)bronnen. En incidenteel brengt de vereniging een boek op de markt over een historisch onderwerp waarbij de stad nauw betrokken was. Zo verscheen de studie 'Verdronken dorpen boven water', over een aantal teruggevonden dorpen die tijdens de stormvloeden van 1421 en 1424 verloren zijn gegaan."

- "Wij geloven dat historisch besef het leven van mensen verrijkt en ervoor zorgt dat mensen het heden beter begrijpen. Daarom wil Regionaal Archief Dordrecht het geheugen zijn van de stad en omliggende gemeenten door een breed publiek kennis te laten maken met het archief en de mogelijkheden die het biedt. Dat doen wij door op een laagdrempelige en plezierige wijze het archief toegankelijk te maken, zowel online als in de studiezaal in Het Hof van Nederland en ook daarbuiten. Waar mogelijk verlenen wij ondersteuning bij het onderzoek dat belangstellenden uitvoeren.

Dordrecht kent als oudste stad van Holland en als eerste stad die zijn Gouden Eeuw beleefde, een van de rijkste archieven van Nederland. Je kunt historische informatie opvragen en bekijken via de site of documenten opvragen en inzien op de studiezaal in Het Hof. Het Regionaal Archief organiseert educatieve activiteiten zoals workshops stamboomonderzoek en archiefonderzoek en ook lezingen en vertoningen van historische documentaires. Bovendien geven wij publicaties uit en mede organiseren wij tentoonstellingen c.q. leveren wij daarvoor onze kennis en historisch materiaal.

Naast Dordrecht hebben nog 8 gemeenten in de regio hun archief ondergebracht bij het Regionaal Archief. Hierdoor kun je bij ons ook onderzoek doen naar de geschiedenis van de gemeenten (inclusief hun eventuele rechtsvoorgangers) Alblasserdam, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Hoeksche Waard, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht, en Zwijndrecht. Uiteraard hoeven niet alle documenten die dagelijks worden geproduceerd ook bewaard te worden. Dat zou alleen al vanwege de ruimte niet mogelijk zijn. Regelmatig worden daarom stukken die niet meer van belang zijn vernietigd. Zo’n beslissing wordt zorgvuldig genomen. Het geselecteerde archief wordt toegankelijk gemaakt en indien nodig in het eigen restauratieatelier geconserveerd of gerestaureerd. Veelvuldig geraadpleegde stukken worden gedigitaliseerd."

- "Het Hof Van Nederland is onderdeel van het Dordrechts Museum. Het Dordrechts Museum, Het Hof van Nederland, Regionaal Archief Dordrecht en Huis Van Gijn zijn één organisatie voor kunst, archief en geschiedenis van de stad. De collectie tonen we in vaste presentaties, wisseltentoonstellingen en in de openbare ruimte. Wij geloven dat historisch besef het leven van mensen verrijkt en ervoor zorgt dat mensen het heden beter begrijpen. Daarom willen we een breed publiek laten kennismaken met enkele belangrijke gebeurtenissen uit de historie van de stad (als rolmodel van een Hollandse stad) en de betekenis daarvan voor Nederland.

Dat willen we bereiken door op interactieve en spraakmakende wijze, aan de hand van 6 thema’s, het verhaal te vertellen van de oudste stad van Holland, dat model staat voor de rest van Nederland. Hierdoor ontstaat een goed beeld van het leven in de vroege eeuwen en ontwikkeling die Dordrecht heeft doorgemaakt. En het wordt duidelijk dat deze stad op verschillende vlakken aan de basis heeft gestaan van het Nederland van nu. Het Hof van Nederland is een bijzondere plek waar: de aanzet tot het ontstaan van Nederland echt heeft plaatsgevonden; bezoekers op ontdekkingstocht gaan; archeologische vondsten en voorwerpen van vroeger worden getoond uit de collectie van de stad; het enige schilderij over de Synode hangt; je de eerste vrije statenvergadering bijwoont; educatieve activiteiten worden georganiseerd." Het museum is gevestigd in een voormalig augustinessenklooster. Het is in 2014 gerestaureerd. Hier vond in 1572 de eerste Vrije Statenvergadering plaats, wat te beschouwen valt als het startpunt van het huidige Nederland.

- Documentatie- en Kenniscentrum Augustijnenhof, een initiatief van Stichting Illustre Dordracum, is gevestigd in het vroegere Augustijnenklooster, direct naast Regionaal Archief Dordrecht en museum Het Hof van Nederland. Daarmee is het oude kloostercomplex één grote cultuurhistorische beleving geworden. In hoog tempo worden de Dordtse archieven gedigitaliseerd. Onderzoekers krijgen hierdoor toegang tot vele historische bronnen, bibliotheken en beeldbanken. Kenmerkend voor deze ontwikkeling is echter dat het onderzoek zich steeds meer verplaatst naar de thuisomgeving, zodat onderzoekers elkaar nauwelijks meer ontmoeten.

Documentatie- en Kenniscentrum Augustijnenhof is van mening dat dit een ontwikkeling is die het historisch onderzoek niet ten goede komt. Zij stelt daarom onderzoekers in de gelegenheid om met elkaar in contact te komen en van gedachten te wisselen over de geschiedenis van de stad. Ook biedt men hulp op het gebied van historisch onderzoek. Dit kan door samen te zoeken in de collectie van het Augustijnenhof of in de talloze digitale bronnen die op het internet voorhanden zijn. Of het nu gaat om het lezen van oud schrift, het onderbouwen van een onderzoek of om de begeleiding van een scriptie, de vrijwilligers helpen je graag op weg.

- Henk ’t Jong (1948), heraldicus en historicus met de middeleeuwen als hoofdthema, is geïnteresseerd in de nederzettingsgeschiedenis van het gebied rondom Dordrecht en ook op zo’n onderwerp in Leiden afgestudeerd (2009). Zijn mede-Hollanders blijken echter bijzonder weinig van hun middeleeuwse verleden te weten, aldus Henk, daarom gebruikt hij het blog Apud Thuredrech om de echte belangstellenden bij te praten, zonder in wetenschappelijk jargon te vervallen. Hij verwijst wel naar literatuur, op z’n tijd, maar voegt geen voetnoten of literatuurlijst toe. Het blog is ook bedoeld om de nodige fouten die door de loop der eeuwen in de geschiedschrijving over de stad en omgeving terecht zijn gekomen, te verbeteren.

- 'De oudste stad van Holland' (240 pag., 2020) is een rijk geïllustreerd en toegankelijk boek over de geschiedenis van Dordrecht. Historicus Henk 't Jong neemt ons mee naar het ontstaan en de eerste bloeitijd van de stad. Na de ontginningen in het begin van de 11e eeuw en de stormvloeden in de 12e eeuw ontwikkelde de nederzetting zich tot een handelsplaats. De Hollandse graven kenden stadsrechten toe in ruil voor tweederde van de geïnde boeten en een vast bedrag per jaar. Vanaf 1220 kon de stad haar eigen wetten maken en kreeg het speciale voorrechten. Daardoor groeide de bevolking en werd het de grootste stad van Holland. De stad heeft in 2020 gevierd dat zij 800 jaar stadsrechten bezit*; een mooi moment om terug te kijken. In 'De oudste stad van Holland' laat Henk 't Jong zien hoe de stad zich ontwikkelde van kleine handelsplaats tot de grootste stad van Holland. - Recensie van 'De oudste stad van Holland' door historicus Jona Lendering. * Wat overigens in werkelijkheid reeds vóór 1200 het geval was, wat 't Jong in deze video en in dit artikel toelicht.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Stadswerven is een nieuw te ontwikkelen wijk N van de binnenstad, rond de Maasstraat. Een levendige stadswijk vlakbij de binnenstad, met naast circa 1400 woningen ook ruimte voor kantoren, winkels, horeca, culturele en andere vrijetijdsvoorzieningen. De wijk zal per deelgebied worden ontwikkeld, te beginnen op het terrein naast Villa Augustus. Vervolgens komt de Kop van de Staart aan de beurt, te beginnen met het gebied dichtbij de nieuwe brug. De omgeving van het Energiehuis komt pas na 2020 aan de orde.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden / cultuurhistorie

- Dordrecht heeft ca. 892 rijksmonumenten.

- Dordrecht heeft 656 gemeentelijke monumenten.

- De 19e-eeuwse 'schil' om het oude centrum van Dordrecht is in 2013 tot beschermd stadsgezicht benoemd.

- In de winter van 1618/19 was de stad gastheer van een belangrijke kerkvergadering: de Synode van Dordrecht. Tijdens deze calvinistische kerkvergadering was onder meer de vraag in hoeverre mensen zelf invulling aan hun geloof mochten geven. Dit was tevens een politiek vraagstuk. De nog jonge Republiek dreigde zelfs uiteen te vallen. In 2019 wordt op verschillende manieren stilgestaan bij deze vergadering. Onder meer met de app Synode 5D, waarmee je realistische 3D-reconstructies van verschillende straten en panden in het hart van de stad anno 1619 kunt bekijken. In totaal zijn zes plekken virtueel te bezoeken, allemaal gelegen aan de route die de Synodegangers aflegden van de entree tot de stad naar de vergaderlocatie, oftewel van Groothoofdspoort naar de Kloveniersdoelen in de Doelstraat.

- De Hervormde (PKN) Grote Kerk (Lange Geldersekade 2) is het grootste en drukst bezochte monument van Dordrecht. De kerk is bijna het hele jaar geopend en trekt jaarlijks meer dan 80.000 bezoekers. Gidsen van de Grote Kerk geven het hele jaar rondleidingen. Individuele toeristen kunnen bij een dergelijke rondleiding aansluiten. Naast het bezichtigen van de indrukwekkende kerk en de aanwezige exposities, kun je ook de 275 treden van de toren van de Grote Kerk beklimmen. Als beloning wacht een fraai uitzicht over de stad en de verre omgeving. - Zie hier voor de openingstijden en tarieven. - Site van de Grote Kerk. - Site van de Vrienden van de Grote Kerk.

- Gemeentelijke Begraafplaats De Essenhof.

- Molen Kyck over den Dyck (Noordendijk 144) is de enige bewaard gebleven molen van Dordrecht. In 1713 is de voorganger, een kleine standerdmolen, vervangen door de huidige stenen stellingmolen. In 1739 is overgegaan van mout op het malen van koren. Sinds 1997 is de molen eigendom van Stichting Molen Kyck over den Dyck. Van 1999 tot 2001 is de molen maalvaardig gerestaureerd. De molen draait niet alleen dankzij de wind, maar ook dankzij een kring van ruim 50 trouwe vrijwilligers: vrijwillig molenaars, vrijwilligers in de winkel, vrijwilligers in de vulploeg, voor public relations, voor de website, voor technisch onderhoud, en in het bestuur van de stichting. Samen met de wind en met elkaar zorgen vrijwilligers dat de molen draait. Dankzij de vrijwilligers is er een kring vaste klanten gegroeid, mensen die molenproducten kopen om zelf brood te bakken. De molen maalt dus bepaald niet voor niets. Extra vrijwilligers zijn altijd welkom. De molenwinkel is geopend op zaterdag van 10.00-16.00 uur. De molen is dan in bedrijf, uiteraard afhankelijk van de wind. Voor een rondleiding in de molen ben je welkom met een groep. Je krijgt een aan jouw wensen aangepast verhaal. De stelling is op de zesde zolder. Vandaar heb je een fraai uitzicht over stad en rivier. - Site van Molen Kyck over den Dyck.

- Het Huis te Merwede is de oudste ruïne van Nederland.

- Watertoren Villa Augustus (Oranjelaan 7) is gebouwd in 1882 naar een ontwerp van J.A. van der Kloes. De toren is 33 meter hoog, het stalen vlakbodemreservoir heeft een inhoud van 500 m3. Na jaren buiten gebruik te zijn geweest, is de toren in 2009 na een intensieve en kostbare verbouwing in gebruik genomen als hotel en restaurant. Het realiseren van hotelkamers in de twaalf machinistenwoningen in de toren was betrekkelijk eenvoudig. Om hotelkamers in het enorme smeedijzeren waterreservoir te maken was een huzarenstukje. Dat was dagenlang brand- en laswerk op grote hoogte. Er moesten immers ramen en deuren in de bak worden gemaakt.

- De Berckepoort in Dordrecht staat anno 2020 te koop. Het uit 1530 stammende rijksmonument is een van de oudste woonhuizen van ons land. Oorspronkelijk was het een woonhuis met wijnopslag. Het pand is met bijna 3.000 m2 enorm groot. Het staat aan de Nieuwstraat en loopt van de Hofstraat tot de Voorstraat. Het pand dankt zijn naam aan wijnkoper Berck, die er in 1570 kwam wonen. Mede omdat het grotendeels leeg staat wil de gemeente er vanaf. Er is geen vraagprijs; wie het beste plan presenteert in combinatie met een goed bod wordt de nieuwe eigenaar. De gemeente wil dat de nieuwe invulling iets toevoegt aan de binnenstad. Met name een publieke functie zoals horeca, museum of bierbrouwerij, maar het mag ook een combinatie zijn. Makelaar Waltmann Bedrijfshuisvesting, die de verkoop verzorgt, verwacht dat er eind 2020 een keus wordt gemaakt uit de belangstellenden.

- Het Dordrechts Museum, opgericht in 1842, is een museum voor schilderijen, tekeningen en prenten. Het accent ligt op Nederlandse schilderkunst uit de periode van 1600 tot heden. Internationaal bekend is de verzameling Hollandse meesters uit de Gouden Eeuw, met werken van onder meer de Dordtse landschapschilder Aelbert Cuyp.

- Museum 1940-1945 regio Dordrecht beschikt over een grote verscheidenheid aan uniformen, wapens, gebruiksvoorwerpen, boeken, kranten, documenten, affiches, foto's, tekeningen, films, geluidsbanden enz.

- Simon van Gijn was een hartstochtelijk verzamelaar met een brede belangstelling: van prenten, wapens en schepen tot meubels, zilver, keramiek, speelgoed. Alles interesseerde hem en alles wat hij kocht kreeg een plaats in zijn huis. Maar niet álles wat in Huis Van Gijn of in het depot wordt bewaard, is afkomstig van Van Gijn zelf. Zijn verzamelingen zijn samengevoegd met die van de Vereniging Oud-Dordrecht. Ook later is de collectie dankzij schenkingen, legaten en aankopen steeds blijven groeien.

- Natuur- en cultuurhistorisch museum Twintighoeven.

- Het Binnenvaartmuseum is ingericht op duwboot René Siegfried.

- Het Nationaal Onderwijsmuseum is in 2015 verhuisd van Rotterdam naar Dordrecht, en is nu gevestigd in het gerenoveerde gebouw De Holland.

- Sinds 1996 worden de eerste bruggen in Dordrecht centraal bediend vanuit de Centrale Brugbediening aan de Kuipershaven. In de brugwachtershuisjes is daardoor geen brugwachter meer aanwezig en de huisjes staan leeg. Deze kleine gebouwtjes bieden mooie kansen om de stad te verfraaien. Stichting Brugwachtershuisjes is in 2018 samen met de gemeente (eigenaar van een aantal huisjes) het project 'Overbruggen' gestart, om deze plekken in de stad nieuw leven in te blazen. Door een samenwerking aan te gaan met lokale kunstenaars bij het invulling van de huisjes, krijgen zij weer waarde voor de omgeving. De gemeente heeft zes brugwachtershuisjes ter beschikking gesteld en tevens toegezegd dit project te faciliteren.

Doelen van het project: meer leefbaarheid genereren voor de binnenstad; eenzame brugwachtershuisjes een zinvolle herbestemming geven; aandacht geven aan het belang en behoud van erfgoed; lokale kunstenaars een podium bieden; fungeren als voorbeeldproject voor de regio Drechtsteden; aanjager zijn voor een definitieve herbestemming van brugwachtershuisjes. Zes lokale kunstenaar geven de huisjes tot eind 2019 een verrassende nieuwe bestemming. De Dordtse kunstroute “Overbruggen” langs zes brugwachterhuisjes in Dordrecht kun je ophalen bij het Dordtse VVV-kantoor of downloaden op de website van Stichting Brugwachtershuisjes.

- Sterrenwacht Mercurius is opgericht in 1998 en ligt in Nationaal Park De Biesbosch, waar het nog redelijk donker is om sterren te kunnen kijken. De sterrenwacht geeft uitleg, in de vorm van presentaties en films, aan scholen, groepen en individuen. Dit wordt op een begrijpelijke manier gedaan. De expositie omvat informatie over ruimtevaart, weer- en sterrenkunde. In de koepel staat een Carl Zeiss 15 cm refractor uit 1920. Bij helder weer wordt er 's avonds door de telescoop naar de maan en planeten gekeken. Overdag wordt met een speciaal filter de zon in beeld gebracht. Anno begin 2019 wordt er een nieuwe beheerder gezocht.

- Gevelstenen in Dordrecht.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Keltfest (keltisch festival, mei).

- Dordt in Stoom (weekend eind mei / begin juni) is het grootste stoomevenement in Europa. Het evenement, met stoomschepen, stoomtreinen, stoommachines en stoomwerktuigen, trekt ca. 250.000 bezoekers.

- "Live at Wantij (op een vrijdag in juni, van 16.00-23.00 uur, in 2021 voor de 4e keer) biedt je de grootste Nederlandse acts in het prachtige en intieme Wantijpark. Live at Wantij brengt jaarlijks vrienden samen. Samen genieten van de beste acts, het lekkerste eten en het fijne sfeertje is typisch Live at Wantij! Live at Wantij is een festival met een landelijke allure, maar met een lokaal karakter. Zo werkt Live at Wantij veel samen met lokale sponsors en foodstands. Een festival voor en door de regio, maar dan wel met de beste acts van Nederlandse bodem."

- "De dag na Live at Wantij is er Wantijpop (op een zaterdag in juni, in 2021 voor de 23e keer) is een gratis muziekfestival in Dordrecht voor vrienden en families, geschikt voor alle leeftijden. De gemoedelijke sfeer en de prachtige locatie zijn typerend voor het festival. In de verschillende area’s zijn zowel regionale talenten als (inter)nationale topacts te vinden. Elk jaar ontvangt Wantijpop zo’n 15.000 bezoekers in het park. Voor ouders met kinderen jonger dan 12 jaar is er de Dupont Familie ingang. Ideaal, zo is afgelopen jaren gebleken. Hier kun je ook met een rolstoel het terrein betreden. Handig voor ouders: bij deze entree kun je een bandje krijgen waar je een telefoonnummer op kwijt kunt. Mocht je elkaar even uit het oog verloren zijn, dan kunnen de kids je sneller terugvinden. Zorg dat je op tijd komt! Het kan namelijk voorkomen dat er een rij staat bij de ingang en je wilt natuurlijk zo weinig mogelijk missen! Dus probeer voor 14:00 uur binnen te zijn!" Voor een indruk van de beide hiervoor genoemde festivals zie het (video) sfeerverslag van Live at Wantij en Wantijpop 2019, door RTV Dordrecht.

- Het Big Rivers Festival (juli) - naar eigen zeggen "het leukste gratis festival in Nederland" - had zijn eerste editie in 1998 onder de naam Bluesfestival Dordrecht. Inmiddels is het evenement uitgegroeid tot een 10 dagen durend multidiciplinair cultuurfestival met de nadruk op muziek. Het festival wordt altijd afgesloten met een 3-daags muziekweekend met meer dan 100 acts op 10 verschillende podia in de historische binnenstad.

- Culinair evenement Dordt op je bord (weekend eind augustus).

- Tijdens de Sinterklaasperiode is in Dordrecht het Sinterklaashuis te bezoeken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Poppodium Bibelot.

- Biesboschcentrum Dordrecht is een ideaal startpunt om de Biesbosch te ontekken. Dat kan wandelend, fietsend of varend.

- De Nieuwe Dordtse Biesbosch is een natuur- en recreatiegebied van 530 hectare op het Eiland. Het zorgt voor de ecologische verbinding tussen de Dordtse en de Sliedrechtse Biesbosch. Tevens wordt hiermee de waterkwaliteit verbeterd voor de landbouw en voor de stad. Het project is een samenwerking tussen gemeente Dordrecht, Waterschap Hollandse Delta, Parkschap Nationaal Park de Biesbosch en de Provincie Zuid-Holland.

Vanaf zomer 2018 zijn er nieuwe recreatiemogelijkheden in de Nieuwe Dordtse Biesbosch. De ontwikkeling van het gebied is dan zover gevorderd dat bezoekers er kunnen fietsen en wandelen. De nieuwe vegetatie is nog pril en bescheiden. Het duurt een paar jaar voordat het gebied 'volwassen' is. Na de aanleg van de laatste watergang die het landbouwgebied van het natuurgebied scheidt, wordt het waterpeil vanaf eind 2018 langzaam opgevoerd. Hierdoor kan natte natuur zich goed ontwikkelen. In de Noorderdiepzone ten zuiden van de Zeedijk en de Elzen Noord komen vooral waterplassen, rietvelden en natte graslanden. Dit trekt nieuwe diersoorten aan. Om het waterpeil te beheersen zijn in het plangebied duikers en dammen aangelegd. Rivierwater kan worden ingelaten via een hevel bij de Oosthaven. Ook de Landbouwweg (een landbouwontsluitingsweg) is in 2018 aangelegd. (bron: gemeente Dordrecht, 5-4-2018)

- "Steeds meer mensen verbouwen hun eigen voedsel in en aan de rand van de stad. De trend is om (vers, duurzaam geteeld en gezond) voedsel dichter bij huis te zoeken. En niet zonder reden. Zo’n 40% van de voetafdruk van een stad wordt bepaald door de manier waarop ze van voedsel wordt voorzien. Dit komt door de ruimte die wereldwijd voor voedselproductie wordt ingenomen en door de grote behoefte aan fossiele energie voor voedselvoorziening. Door dicht bij huis voedsel te telen of voedsel uit de buurt te kopen help je de voetafdruk te verkleinen. Op de website Stadslandbouw Dordrecht zijn Dordtse initiatieven te vinden. Je kunt jouw initiatief of activiteit ook aanmelden."

- De gemeente Dordrecht krijgt van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een rijksbijdrage van € 1.165.000 voor de inrichting van de Dordwijkzone als natuurlijke klimaatbuffer, zo heeft het ministerie in januari 2020 bekendgemaakt. De Dordwijkzone is het gebied met parken en sportparken tussen het Wantij in het noorden en de Nieuwe Dordtse Biesbosch in het zuiden, met als kern het landgoed Dordwijk. Het gebied speelt een grote rol als ecologische verbindingszone tussen stad en buitengebied. Bovendien biedt het kansen om de kwaliteit van de omgeving te verhogen op het vlak van gezondheid, bereikbaarheid, klimaatadaptatie en recreatie/sport.

De gemeente Dordrecht investeert al in de ontwikkeling, samen met Waterschap Hollandse Delta en de Provincie Zuid-Holland. De rijksbijdrage is een welkome aanvulling om de volgende fase versneld in te gaan en de plannen uit te voeren. Het gaat om drie deelprojecten verspreid over de Dordwijkzone. In het noordelijk deel van de klimaatbuffer bevindt zich Sportpark Reeweg. Hier komt een wijkpark voor de Vogelbuurt. In deze buurt is weinig openbaar groen. Hierdoor komt er veel hittestress voor. Een wijkpark kan soelaas bieden. De ruimte hiervoor ontstaat door een bestaand sportveld te draaien. Er komt klimaatbestendig kunstgras op. Zo kunnen sporters het veld intensiever gebruiken. Vanuit de Vogelbuurt komt er een groene, schaduwrijke route. De gemeente plant bomen en corporatiewoningen krijgen groene gevels. Het middengedeelte van de klimaatbuffer, met onder andere het Overkamppark, heeft het meest natuurlijke karakter. Er staan veel bomen en zo werkt dit gebied bij een hittegolf als de airco van de stad. Hier wil de gemeente met diverse maatregelen de biodiversiteit vergroten.

De wijken Sterrenburg en Dubbeldam liggen in het zuiden van de Dordwijkzone. Hier is sprake van onvoldoende doorstroom en uitstroom van oppervlaktewater. In combinatie met warmere zomers en intensieve neerslag staat de waterkwaliteit hier onder druk. En het is een kwetsbaar gebied voor wateroverlast. De gemeente wil de waterkwaliteit verbeteren door water in te laten vanuit de Nieuwe Dordtse Biesbosch en dit door te laten stromen. Hiervoor wil zij in de Zeedijk een duiker aanleggen. In de bestaande duiker in de Schenkeldijk komt juist een afsluiter. Bij hevige neerslag kan deze afsluiter dienen als versnelde afvoer voor Sterrenburg naar de Dordwijkzone en gemaal Staring. Dit project heet ‘Waterkraan’. De betrokken partners bij ‘Stadspark Dordwijk als natuurlijke klimaatbuffer’ zijn: Waterschap Hollandse Delta, Provincie Zuid-Holland, Staatsbosbeheer, GGD ZHZ, Woonbron, Vogelnest, Sportraad, Wellant College, Stichting ARK Natuurontwikkeling en EcoShape. Wethouder Marco Stam is enthousiast over de plannen. “In de Dordwijkzone komt een aantal doelen bij elkaar: We kunnen de (sport)parken nog meer benutten voor recreatie. Tegelijkertijd nemen we maatregelen om ons aan te passen aan de klimaatverandering. Deze groene zone wordt alleen maar belangrijker nu we meer in de bestaande stad willen bouwen. Het is mooi dat ook het Rijk bijdraagt aan deze plannen.” (bron: gemeente Dordrecht)

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je B&B e.d. in omgeving Dordrecht, met laagsteprijsgarantie!

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Dordrecht van fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Dordrecht (online te bestellen).

- In 2014 is het boek 'Over de kop' verschenen, over de geschiedenis van de buurtschap Kop van 't Land.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Dordrecht.

- Belangenorganisaties: - Stichting Leefbaar Zuidendijk. De bewoners van de Zuidendijk tussen de Savornin Lohmanweg en de Laan der Verenigde Naties in Dordrecht voelen zich betrokken bij elkaar en bij hun leefomgeving. Precies op de grens tussen Wielwijk en Crabbehof hebben ze hier bijna een eigen dorpje met prachtige natuur. Ze lopen niet de deur bij elkaar plat, maar staan wel voor elkaar klaar als dat nodig is. Af en toe organiseren ze buurtactiviteiten zoals straatspeeldagen en schoonmaakacties. Ze ondernemen ook initiatieven om de leefbaarheid van de dijk te behouden en waar mogelijk te verbeteren.

- Muziek: - "De Popcentrale is hét muzikantencentrum van en voor Dordrecht en omstreken. Met 10 oefenruimtes, een opnamen-/productiestudio en een laagdrempelig podium ondersteunen wij de actieve beoefening van popmuziek. De Popcentrale fungeert als voedingsbodem voor de talentontwikkeling van lokale amateurmuzikanten en vormt de verbindende factor tussen muzikanten onderling en de stad. De Popcentrale prikkelt lokale muzikanten om een visie te creëren op hun eigen ontwikkeling en bewust een bijdrage te leveren aan een inspirerend popklimaat in de stad. Iedere muzikant, ieder podium en iederer bezoeker is ambassadeur van de stad. Deze ambassadeurs zijn trots op hun roots en zetten Dordrecht op de kaart als popstad."

- Overige hobby's: - Modelspoorbaan Driebruggen van Arjan Bouman is op afspraak te bezichtigen. - Moestuin De Terp in de wijk De Staart is in maart 2019 officieel geopend. De tuin zorgt voor verbondenheid. Samen tuinieren met de buurt leidde tot het idee van een volkstuin. Het lijkt initiatiefnemer Jans Sieben heerlijk om gezamenlijk met de buurt te tuinieren.

- Duurzaamheid: - "Platform Duurzaam Dordrecht zet zich in voor ondersteuning van initiatieven van particulieren, ondernemers, instellingen, overheid en andere organisaties om duurzaamheid en duurzame ontwikkelingen in de stad te bevorderen. Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van de toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. Het platform heeft aan de wieg gestaan van verschillende duurzame initiatieven in de stad, zoals: Drechtse Energie; Drechtse Stromen; Cirkellab; Stadslab Water in de Dordtse ruimte (en idem 2.0); Stadslab Reeland; Stadslandbouw, en er komt nog meer."

- Dierenasiel: - "Omdat veel dieren als werkkracht werden gebruikt en vaak hard en gemeen werden behandeld, ontstonden in Nederland vanaf eind 19e eeuw verenigingen om dieren te beschermen. De Vereniging Dordrechts Dierentehuis is opgericht in 1930. Dierenzorgcentrum (DZC) Louterbloemen is gevestigd op het gelijknamige bedrijventerrein, dat in 1854 is ontstaan. Doelstelling van het Dierenzorgcentrum is hulpverlening aan noodlijdende en hulpbehoevende dieren, het tijdelijk beheren en verzorgen van dieren, en het geven van voorlichting hierover. Het DZC voert voor de volgende gemeenten de wettelijke opvang en registratie van zwerfdieren uit, zorgt met haar Dierenambulancedienst voor vervoer en ontzorgt gemeenten op het gebied van dierencasussen: Alblasserdam, Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht.

Maatschappelijke taak. Het DZC heeft een belangrijke sociaal-maatschappelijke taak. Voor de uitvoering van deze intensieve taak is het DZC gecontracteerd en gecertificeerd en zijn de medewerkers gekwalificeerd. Onder andere binnen het kader van Participatie biedt het DZC werkplekken voor dagbesteding aan bestemd voor jonge mensen die begeleid wonen en/of werken. Vrijwilligers. Het DCZ neemt de ruim 100 vrijwilligers serieus en houdt tijdens de begeleiding rekening met de doelen, kwaliteiten en mogelijkheden van iedere vrijwilliger afzonderlijk. Het DZC streeft naar professionalisering van het vrijwilligerswerk. Volgens Stichting Vorst is het Dierentehuis een vrijwilligersvriendelijke instelling. In 2014 ontving het DZC de gemeentelijke vrijwilligersprijs van de gemeente Dordrecht."

Terug naar boven

Gezegde

- Iedereen in de regio Drechtsteden en omgeving kent het gezegde: ‘Hoe dichter bij Dordt, hoe rotter het wordt’. Maar waar komt dit gezegde eigenlijk vandaan? Dit blijkt niet met zekerheid te kunnen worden vastgesteld. Er doet een drietal theorieën de ronde. Historicus Enne Koops licht in dit artikel toe welke theorieën dat zijn, en welke het meest aannemelijk is (namelijk dat er vroeger sprake was van verzanding naarmate schepen deze stad naderden). Rond het jaar 2000, toen bleek dat veel houten heipalen van Dordtse woningen aan het verrotten waren, namen veel mensen de spreuk over een rottend Dordrecht weer in de mond. Deze paalrot werd niet zoals in de 18e eeuw veroorzaakt door de paalworm of - zoals in Haarlem - de pseudomonasbacterie, maar door het lage grondwaterpeil.

Reactie toevoegen