Fraamklap

Plaats
Buurtschap
Loppersum
Groningen

Fraamklap plaatsnaambord [640x480].JPG

Fraamklap is een buurtschap in de provincie Groningen, gemeente Loppersum. T/m 1989 gemeente Middelstum.

Fraamklap is een buurtschap in de provincie Groningen, gemeente Loppersum. T/m 1989 gemeente Middelstum.

fraamklap_gemaal-_en_schutsluiscomplex_den_deel_tussen_onderdendam_en_fraamklap_kopie.jpg

Gemaal- en schutsluiscomplex Den Deel tussen Onderdendam en Fraamklap geldt als een van de mooiste moderne gemalen van Nederland. (© Harry Perton / https://groninganus.wordpress.com/2019/08/24/rondje-schaphalsterzijl-fraamklap)

Gemaal- en schutsluiscomplex Den Deel tussen Onderdendam en Fraamklap geldt als een van de mooiste moderne gemalen van Nederland. (© Harry Perton / https://groninganus.wordpress.com/2019/08/24/rondje-schaphalsterzijl-fra...)

Fraamklap

Terug naar boven

Status

- Fraamklap is een buurtschap in de provincie Groningen, gemeente Loppersum. T/m 1989 gemeente Middelstum.

- De buurtschap Fraamklap valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Middelstum.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1654 Fraemtil, 1677-1678 Fraamtil, 1846 Froomtil, 1877 Fraamklap of Fraamtil.

Naamsverklaring
De buurtschap is aanvankelijk genoemd naar de til 'vaste brug', die later is vervangen door een klap 'ophaalbrug' - waarna ook de buurtschap is hernoemd - gelegen bij de borg Fraam.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Fraamklap ligt ZW van Middelstum, rond het punt waar Fraamweg, Pompsterweg, Jaagpad en Onderdendamsterweg bij elkaar komen, bij de brug ('klap') over het Boterdiep.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In de Volkstelling van 1840 (2) wordt Fraamklap of Fraamtil vreemd genoeg niet vermeld (de andere buurtschappen in de gemeente Middelstum worden in dat jaar namelijk wél apart vermeld). Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 15 huizen met ca. 40 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Fraamklap heeft 2 rijksmonumenten.

- De karakteristieke ophaalbrug Fraamklap in de gelijknamige buurtschap is in 2019 vernieuwd. De bestaande brug was verouderd, niet aardbevingsbestendig en had onvoldoende draagkracht voor het verkeer. Omdat het een oude, karakteristieke en beeldbepalende brug was, heeft de gemeente Loppersum ervoor gekozen om de nieuwe brug er nagenoeg hetzelfde uit te laten zien. Hij heeft vrijwel dezelfde vorm en kleuren gekregen en ook nostalgische kenmerken zoals klinknagels. Ook Waterschap Noorderzijlvest heeft meebetaald aan de nieuwe brug, om de doorstroming van het water te verbeteren. De bestaande brug had namelijk een te klein doorstromingsprofiel, waardoor het water soms te hoog stond. Dat knelpunt is met de nieuwe brug opgelost, waardoor de kans op wateroverlast in de omgeving kleiner is geworden. Het water dat ter plaatse van de brug door het Westerwijtwerdermaar stroomt heeft nu meer ruimte. Dat is nodig om de steeds vaker voorkomende zware buien goed te kunnen verwerken.

Aannemer Macadam en Machinefabriek Rusthoven hebben de klus geklaard. Dat duurde van maart tot juli 2019. Al die tijd heeft er een webcam gehangen om de sloop- en nieuwbouwactiviteiten op te nemen. En als je dat dan achteraf heeel snel afspeelt, krijg je een zogeheten timelapse video, waardoor jij hier nu in 2 minuten de hele vervangingsoperatie van de Fraamklap-brug kunt bekijken.

- Gemaal Den Deel, gelegen in het Boterdiep tussen Onderdendam en Fraamklap, is het eerste, in 1992 in gebruik genomen, bodemdalingsgemaal. De bouw vond plaats tussen 1988 en 1992. De oorspronkelijke opdrachtgever was Waterschap Hunsingo dat in 1995 met de waterschappen Electra, Noordenveld, Smilde, Westerkwartier en Ommelanderzeedijk fuseerde tot Waterschap Noorderzijlvest. Het gemaal is genoemd naar het gebied Den Deel, ten noorden van het Boterdiep. De naastgelegen schutsluis is gelijktijdig met het gemaal gebouwd en vormt daar visueel ook één geheel mee. De wanden van het gemaalgebouw zijn grotendeels uit glas opgetrokken, met daarboven een op vier stalen kolommen rustend zadeldak. Vanaf de langslopende provinciale weg N996 kijk je dwars door het gemaal en op de machines in de pomphal. Het gemaal geldt als een van de mooiste moderne gemalen van Nederland.

Het gemaal bemaalt het diepste gedeelte van de bodemdalingschotel, de eerste schil van de electra-boezem en vormt de peilscheiding tussen de twee binnenste schillen. In het gemaal bevindt zich een zogeheten vislift. De vis wordt gelokt door een zachte stroom en komt zo in een bak terecht. Op gezette tijden wordt deze omhoog gehesen, waarna de vis verder kan zwemmen. Zo wordt vismigratie in beide richtingen mogelijk maakt. Een kleine pomp zorgt voor een continue waterstroom in de passage van de laagwaterzijde naar de hoogwaterzijde via verschillende bakken. Met schuiven in de bakken wordt het waterpeil geregeld. In 2017 is de vispassage vervangen door een modernere, beter werkende vispassage. Recentelijk is de bedrijfsvoering, onder andere door het plaatsen van frequentieomvormers en het installeren van een nieuw besturingsysteem, geheel geautomatiseerd en op afstand bedienbaar gemaakt. Het gemaal is genoemd naar het gedeelte van de Delf dat hier Deel heette. De streek ten noorden van het gemaal heet ook Deel, maar staat meer bekend als Anderwereld. (bron o.a. De Nederlandse Gemalen Stichting) - Impressie van het gemaal- en schutsluiscomplex Den Deel W van Fraamklap. - In 2016 is er een loopbrug over de schutsluis aangelegd, t.b.v. - de veiligheid van - personeel en passanten.

"Ten gevolge van de aardgaswinning daalt de bodem in Groningen. Dit leidt ertoe dat er voor de waterhuishouding nieuwe gemalen en stuwen moeten worden geplaatst. Normaal gesproken zijn gemalen of stuwen in stroomopwaartse richting onpasseerbaar voor vissen en in stroomafwaartse richting kunnen vissen door de werking van het gemaal worden verwond of zelfs worden gedood. De compartimentering van de polder- en boezemwateren belemmert derhalve de natuurlijke migratie van vis door de Groningse wateren. Om de migratie van vissen te bevorderen worden in Nederland inmiddels bij tal van stuwen en gemalen vispassages aangelegd. Het is echter niet duidelijk in hoeverre de barrièrewerking van de aan te leggen kunstwerken (gemaal of stuw) voor de migratie van vis in de toekomst kan worden opgeheven of beperkt door de aanleg van vispassages. Het Provinciaal Groninger Fonds heeft daarom de effectiviteit van de vissluis bij gemaal Den Deel W van Fraamklap laten onderzoeken (Witteveen+Bos, 1998). Tevens is nagegaan welke rol de schutsluis kan spelen bij de migratie van vis en in hoeverre er door het gemaal beschadiging of sterfte optreedt onder de migrerende vissen. Dit vismigratie-onderzoek maakt onderdeel uit van het basisdocument dat door de Organisatie ter Verbetering van de Binnenvisserij wordt opgesteld ten behoeve van het visstandbeheer in Groningen."

Reactie toevoegen