Gelderse Vallei

Streek
Gelderse Vallei
GelderlandUtrecht

Gelderse Vallei

Terug naar boven

Status en ligging

- De Gelderse Vallei is een streek die zoals de naam al suggereert grotendeels in de provincie Gelderland ligt, maar ook deels in de provincie Utrecht. De streek ligt diagonaal (NW-ZO) tussen de Veluwe in het oosten en Eemland en de Utrechtse Heuvelrug in het westen.

- De Gelderse Vallei is niet 'hard' afgebakend (wij hebben althans nergens een overzicht gevonden met een duidelijke begrenzing van de streek), maar wat er in ieder geval onder valt: de gemeenten Nijkerk, Barneveld, Veenendaal, Wageningen, Renswoude, Woudenberg, Scherpenzeel, Rhenen, Leusden (plaatsen kunnen onder meer streken vallen. Zo vallen Leusden en Woudenberg tevens onder Eemland) en de stad Ede.

Terug naar boven

Naam

Alternatieve naam
De gemeenten in de Gelderse Vallei en hun samenwerkingspartners in onderwijs en bedrijfsleven zetten zich tegenwoordig (ook) op de kaart als Regio FoodValley, waarvoor zie verder de hoofdstukken Recente ontwikkelingen en Links..

Terug naar boven

Geschiedenis

- Cultuurhistorische beschrijving van de Gelderse Vallei (zie de pagina's 11-25 onder de link).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "In september 2019 hebben tientallen werkgevers, ondernemerskringen, acht gemeenten en de provincies Gelderland en Utrecht het 'Mobiliteitsconvenant Regio Foodvalley' ondertekend. De ondertekenaars gaan hun werknemers stimuleren om vaker met de fiets, e-bike of het openbaar vervoer naar het werk te gaan met als doel dat er minder auto’s op de weg zijn. Als mensen toch met de auto reizen, dan het liefst zoveel mogelijk samen om drukte op belangrijke toegangswegen te verminderen. Uit het convenant blijkt dat er nog gesprekken gevoerd moeten worden over bijvoorbeeld uitbreiding van de Carpool Ede A12 met een Park & Ride en goede busverbindingen naar bedrijven in de buurt. Om mensen uit de auto te krijgen, moeten de alternatieven goed geregeld en gefaciliteerd zijn. Werkgevers die het convenant ondertekenden, gaan testen uitvoeren met deelfietsen en deelauto's (deels elektrisch). Provincies en gemeenten zetten zich gezamenlijk in voor verbetering van het openbaar vervoer." (bron: Provincie Utrecht)

- Alterra (Wageningen UR) heeft in 2013 diverse rapporten opgeleverd waarin zij uiteenzetten hoe de FoodValley zich het beste zou kunnen ontwikkelen, rekening houdend met duurzaamheid (biobased economy, energietransitie, duurzame voedselketens) en de kwaliteit van de leefomgeving.

- Regio FoodValley zet een bijzondere samenwerking op om een gezonde leefomgeving in de regio te waarborgen voor mensen en dieren, met behoud van een innovatieve veehouderijsector. Dit staat in het Manifest Gezonde Leefomgeving Veehouderij dat in december 2016 is verschenen. Eerder in 2016 werd bekend dat de hoeveelheden fijnstof, geur en ammoniak in een gedeelte van regio FoodValley effecten hebben op een gezonde leefomgeving. Met name in het gebied tussen Barneveld, Ede, Renswoude en Scherpenzeel is sprake van verhoogde concentraties fijnstof, geur en ammoniak. De lokale veehouderij heeft daarin een belangrijke bijdrage. De concentraties werken belemmerend voor uitbreidingen zowel van bedrijven als van woningen. Er zijn echter anno 2016 nog te weinig praktische, haalbare en betaalbare technieken beschikbaar om de uitstoot te verminderen. Dat komt onder andere doordat de huidige wet- en regelgeving innovatieve ontwikkelingen niet meer stimuleert.

Partijen nemen de komende tijd lokaal maatregelen om de invloed van de veehouderijsector op de luchtkwaliteit te verminderen. Daarvoor hebben zij de handen ineen geslagen en gezamenlijk de route uitgestippeld. Met deze samenwerking wordt het mogelijk om de gebiedsopgave regionaal op te pakken. Met het manifest wordt ingezet op een stevige, maar rechtvaardige aanpak. Integrale emissiereductie is een belangrijke pijler. Door goede samenwerking en het uitvoeren van pilots willen de partijen dat de keuze wordt vergroot in haalbare en betaalbare emissieverlagende technieken voor zowel nieuwe als bestaande stallen. Aanpak bij de bron, en daarmee ook verbetering van het stalklimaat hebben de voorkeur.

De kennisinstellingen ondersteunen bij verdere ontwikkeling van bestaande technieken en denken mee bij de ontwikkeling van nieuwe technieken. Door de samenwerking wordt ook de stap gemaakt naar daadwerkelijke toepassing in de bedrijfsvoering. Door uitbreiding van de praktisch toepasbare technieken kan er een realistische aanpak komen om de uitstoot van fijnstof, geur en ammoniak te verminderen. De overeenstemming over het maken van afspraken over een gefaseerde en reële aanpak van een soort ‘APK‘ voor bestaande stallen, laat zien dat alle partijen bereid zijn hun verantwoordelijkheid te nemen in deze gezamenlijke opgave.

Het manifest is onderschreven door LTO Gelderse Vallei, Nederlandse Vakbond Pluimveehouders, Nederlandse Vakbond Varkenshouders, Nederlandse Melkveehouders Vakbond, Agrarisch Jongeren Kontakt Stroe/Wekerom en AJK Ederveen, Plattelands Jongeren Gemeenschap Utrecht afdeling Woudenberg, Regio FoodValley gemeenten Ede, Barneveld, Scherpenzeel en Renswoude, Omgevingsdienst De Vallei, Provincie Gelderland, Wageningen University & Research en het Poultry Expertise Centre.

Terug naar boven

Landschap,natuur en recreatie

- Natuurgebieden in de Gelderse Vallei van Staatsbosbeheer.

- Stichting Landschapsbeheer Gelderland heeft de afgelopen jaren tientallen 'Klompenpaden' in de Gelderse Vallei gerealiseerd, met een totale lengte van enkele honderden kilometers. Een Klompenpad is een wandelroute over onverharde wegen dwars door het landschap. Voor de samenstelling van zo'n pad praat de stichting uitgebreid met oudere bewoners in een gebied, om de bijzonderste plekken, routes en bijbehorende informatie over het gebied te traceren.

- Sinds 2011 is er het ruiter- en menpad Gelderse Vallei Trail (ca. 20 km). Een bijzonder pad, omdat het bijna geheel over particuliere gronden gaat van agrariërs en landgoedeigenaren. Dankzij de medewerking van ca. 20 grondeigenaren en pachters is het pad mogelijk geworden. De route is zeer afwisselend met graslanden, akkers, bossen en landgoederen, gelegen langs de Barneveldse Beek. De route gaat voor een groot deel over onverharde paden. De voorde door de Barneveldse Beek is een bijzonder en spectaculair element in de route. Een voorde is van oudsher een doorwaadbare plaats in een rivier of beek. Speciaal voor deze trail is een voorde aangelegd met een verharde bodem. De voorde is ca. 25 m breed. De diepte van het water is meestal tussen de 40 en 60 cm. Passeren van de voorde is een leuke uitdaging voor paardensporters die houden van een actieve buitenrit. De voorde is mogelijk gemaakt door Waterschap Vallei en Veluwe.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Gelderse Vallei (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - "Regio Foodvalley is een samenwerking tussen regionale overheden, ondernemers, onderwijs- en kennisinstellingen om het vestigingsklimaat te bevorderen en ondernemen, wonen, werken en studeren aantrekkelijk te maken. Foodvalley NL bevordert (inter)nationale samenwerking tussen bedrijven, overheid, onderwijs en kennisinstellingen ten behoeve van innovatie in de agrifoodsector wereldwijd. Verbinden en kennis delen zijn de kernwoorden. Foodvalley is hét kennisintensieve agrifood ecosysteem in Nederland. Dit ecosysteem kenmerkt zich door de vele innovatieve agrifood en foodgerelateerde oplossingen van wereldformaat en door de samenwerking van vele innovatieve bedrijven, van startups tot en met multinationals en kennisinstellingen binnen en buiten Nederland die deel uitmaken van Foodvalley. Foodvalley biedt een platform met een (inter)nationaal bedrijvennetwerk om innovatie te versnellen. Foodvalley trekt potentiële partners en investeerders aan en stimuleert de economie in de regio én ver daarbuiten. Foodvalley levert een significante bijdrage aan de oplossing van mondiale vraagstukken op het gebied van food. Het doel is om te komen tot innovatieve oplossingen voor gezonde voeding en duurzame productie, waarbij natuurlijke hulpbronnen optimaal worden benut en de voedselzekerheid toeneemt. Shaping the Future of Food. Foodvalley wordt gedragen door Foodvalley NL en Regio Foodvalley."

- Nieuws: - Nieuwssite Nieuwsvallei.

- Onderwijs: - Bij Stichting PCO Gelderse Vallei zijn 15 scholen aangesloten. Op deze scholen krijgen ca. 3.000 leerlingen onderwijs en ondersteuning van ca. 300 medewerkers. De scholen staan in Nijkerk, Nijkerkerveen, Hoevelaken, Zwartebroek, Barneveld, Kootwijkerbroek, Voorthuizen en Woudenberg.

- Samenwerkingsverband VO Gelderse Vallei biedt met 7 scholen voor regulier en speciaal voortgezet onderwijs (cluster 3 en 4) plek aan bijna 8.000 leerlingen.

- Muziek: - Pluskoor Gelderse Vallei is er voor 50-plussers in de regio Wageningen, Ede, Veenendaal en Rhenen. Er wordt serieus gewerkt maar ook veel gelachen. Ze repeteren elke dinsdagmiddag in Ede. Tijdens de repetities wordt ook aandacht besteed aan stemvorming en tijdens de zomerperiode ook aan algemene muzikale vorming. Ze geven ca. 3 concerten per 2 jaar.

- Sport: - Skivereniging Gelderse Vallei heeft als doel om op lokaal en regionaal niveau de beoefening van de skisport en aanverwante takken van sneeuwsport te bevorderen. Daarvoor organiseert de vereniging vrijwel het gehele jaar door cursussen en activiteiten, die tegelijkertijd prima geschikt zijn om ieders persoonlijke conditie en uithoudingsvermogen te bevorderen of op peil te houden. Zoals SneeuwFit, SkiCompact, ZomerFit, Nordic Walking en Sportief wandelen.

- Dieren: - Dierenambulance Gelderse Vallei verleent ter plekke noodhulp, vervoert gewonde, zieke en dode dieren, en brengt dieren onder bij een dierenarts, asiel of opvangcentrum. Ze hebben twee ambulances, die bemensd worden door ca. 60 vrijwilligers. De dierenambulance rijdt in de plaatsen Ede, Bennekom, De Klomp, Ederveen, Lunteren, Wekerom, Harskamp en Veenendaal.

- Bedrijfsleven/ondernemen: - LTO Noord afd. Gelderse Vallei is de belangenbehartiger van boeren, tuinders en andere ondernemers in deze streek. Ze doen dat door contacten te onderhouden en overleg te plegen met gemeenten, inwoners, waterschap en provincie.

- Duurzaamheid: - Coöperatie ValleiEnergie heeft in 2019 ValleiEnergie Advies en Projecten BV opgericht. Deze maakt het mogelijk de vele activiteiten in de Gelderse Vallei op te schalen en verder te professionaliseren. De coöperatie is de enige aandeelhouder van de BV. “Dit is een belangrijke mijlpaal voor ons en FoodValley op weg naar een eigen regionaal en democratisch energiebedrijf", aldus voorzitter Elmar Theune. Anno 2019 zijn er plannen voor coöperatieve zonnecentrales in Nijkerk, Barneveld, Lunteren, Renswoude, Ede, Rhenen, Wageningen en Renkum. ValleiEnergie wil groene energie zo veel mogelijk lokaal opwekken en verkopen.Anno 2019 heeft ValleiEnergie ongeveer 350 energieklanten, voornamelijk in Ede en Wageningen. De BV voert ook het eerstelijns energieloket uit voor gemeenten. Inwoners kunnen met al hun vragen over energiebesparing en duurzame energie via telefoon en mail bij dit loket terecht. Daarnaast steunt ValleiEnergie gemeenten, bewoners en bedrijven met wijkaanpakken, energie besparen en 'van het gas af'.

Coöperatie ValleiEnergie maakt zich sinds 2012 sterk voor de opwek en levering van groene energie (ValleiStroom) door en voor burgers en bedrijven in de Gelderse Vallei/FoodValley. Ongeveer 450 leden van de coöperatie zijn gezamenlijk eigenaar van de coöperatie. De leden kunnen zo meebeslissen over de energietransitie in hun eigen regio. Inwoners en bedrijven kunnen de lokale en regionale energietransitie op verschillende wijzen ondersteunen via ValleiEnergie: door klant te worden en lokale groene energie af te nemen, door lid te worden en zo mee te beslissen, door deel te nemen aan collectieve zonnecentrales en/of door via de nieuwsbrief ValleiEnergie te volgen en tips voor energiebesparing in de praktijk te brengen.

- LTO Noord afd. Gelderse Vallei maakt zich zorgen over het 'wildwest gedrag' bij het ontwikkelen van zonneakkers en zonneweiden in de regio. Alle regionale kranten hebben daarom op 6-12-2018 de volgende ingezonden brief ontvangen van de desbetreffende LTO bestuurder uit die gemeente (in totaal betreft het 11 gemeenten: "Er ligt een grote uitdaging voor ons allen om de CO2-uitstoot terug te dringen. Ook gemeenten hebben zich daaraan gecommitteerd. Onze gemeente kan faciliteren en stimuleren, zodat inwoners en bedrijven fors op energie kunnen besparen. Want 'wat niet hoeft te worden gebruikt, behoeft ook niet te worden opgewekt.' De laatste tijd ontstaan er binnen onze regio diverse initiatieven voor de ontwikkeling van zonnevelden. Het gaat hierbij om de ontwikkeling van zonnevelden van een aantal tot een groot aantal hectares. Veelal worden deze initiatieven genomen door projectontwikkelaars, of partijen die zelf niet in het gebied woonachtig zijn. Men zoekt naar 'de krenten uit de pap'. Dit brengt onrust in de omgeving.

Helaas constateer ik ook veel 'wildgroei en emotie' rond zonneweides, wegens het ontbreken van heldere kaders. Dit vraagt om een debat met de samenleving, om zodoende draagvlak te creëren en strikte kaders te kunnen stellen. Burgerparticipatie is uiterst belangrijk bij het stellen van kaders maar ook bij het uitvoeren van projecten. Als bewoner van ons prachtige buitengebied in de Gelderse Vallei en als ondernemer in de agrarische sector ben ik tegen het lukraak ontwikkelen van zonnevelden. Het heeft duidelijk mijn voorkeur om de 'zonneladder' - ook wel 'ladder van zon' - toe te passen. Dat wil zeggen: prioriteer eerst daken, dan gronden die niet benut worden, zoals taluds, daarna grond met een 'dubbelgebruik' en natuurgebieden met een lichte doelstelling. Pas daarna zou landbouwgrond een allerlaatste optie moeten zijn. Ook in het belang van de bredere klimaatdoelstellingen is het noodzakelijk om landbouwgronden beschikbaar te houden voor de agrarische sector. De uitdagingen voor duurzame voedselproductie zijn immers minstens net zo groot als die voor duurzame energie. Ik zou tevens willen oproepen om gedifferentieerde SDE+ subsidie te bepleiten. Dus op daken hoog tarief en op zonneweides laag tarief. Wat mij betreft is het tijd om heldere kaders te stellen met elkaar, en de klimaatopgave proactief op te pakken. Niemand heeft belang bij 'cowboys in het buitengebied'."

Reactie toevoegen