Graauw

Plaats
Dorp
Hulst
Zeeuws-Vlaanderen
Zeeland

Graauw

Terug naar boven

Status

- Graauw is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen, gemeente Hulst. T/m 31-3-1970 (hoofdplaats van de) gemeente Graauw en Langendam.

- Onder het dorp Graauw vallen ook de buurtschappen Krabbenhoek, Paal, Scheldevaartshoek en Zandberg.

Terug naar boven

Naam

Naam kwam ook elders voor
In ons land is nog een dorp dat een bijna identieke naam had, namelijk Grouw. Sinds 1989 is de spelling daarvan officieel in het Fries: Grou.

Oudere vermeldingen
1170 Grotha, 1198 / 1231 / 1258 Groda, 1e helft 17e eeuw Grouw, 1773 Grouwe, 1865 Graauw.

Naamsverklaring
Het Oudnederlandse grode betekent 'landaanwas', het Middelnederlandse groede betekent 'aangeslibd en begroeid buitendijks land', een afleiding bij het werkwoord groeien, vergelijk De Groe, Groede en Groet. De identificatie van 1170 Grotha is onzeker: ligging onbekend, "ten westen van Ossenisse".(1)

Terug naar boven

Ligging

Graauw ligt NO van Hulst.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 hebben het dorp Graauw en de polder Langendam samen 61 huizen met 812 inwoners. Dat was dus gemiddeld 13,3 mens in 1 huis. Dat is extreem veel, ook voor die tijd, waar toen 6 tot 10 mensen in 1 huis gangbaar was. Tegenwoordig heeft het dorp incl. de buurtschappen ca. 360 huizen met ruim 900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De uithof Graauw behoorde eertijds aan de abdij Ter Doest en daarna aan de abdij van Ter Duinen. Het oude dorp is door overstromingen verloren gegaan. Het tegenwoordige dorp ontwikkelde zich aan de scheidingsdijk tussen de in 1682 herdijkte Melopolder en de in 1687 herdijkte Willem Hendrikspolder. Het dorp ressorteerde, evenals vele andere bewoningskernen en polders rond Hulst, oorspronkelijk onder de parochie Hulst. In de Franse tijd kwam daarin verandering. In 1830 werd Graauw en Langendam tot een zelfstandige parochie verheven. De eerste pastoor was een capucijn. (ZL2)

- Zie verder artikelen over de geschiedenis van Graauw op de lokale dorpssite.

- In 2005 is, onder redactie van Paul Verhuyck en Corine Kisling, ter ere van het 200-jarig bestaan van de parochie, het boek 'Graauw door de eeuwen' uitgegeven (inmiddels uitverkocht).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "Voorjaar 2002 benaderde Dorpsraad Graauw en omstreken de Wetenschapswinkel met het verzoek te bemiddelen voor onderzoek. De Dorpsraad is zeer actief bezig met de leefbaarheid van het dorp en de omgeving en maakte zich zorgen om de ontwikkelingen die zich op dat vlak afspelen. Daarnaast had zij het verzoek gekregen van de gemeente om een nieuw dorpsplan te maken. Het oude was inmiddels tien jaar oud. Zeker binnen het kader van de gemeentelijke herindeling, die in 2003 aan de orde was, is het zaak de belangen van de kleine kernen binnen de nieuwe gemeente Hulst zo goed mogelijk te onderscheiden en voor het voetlicht te brengen. De Dorpsraad had behoefte aan onderzoek ter ondersteuning van haar activiteiten. De Wetenschapswinkel heeft hierop contact gezocht met de leerstoelgroep Landgebruiksplanning van Wageningen Universiteit en Researchcentrum. Deze zag goede mogelijkheden om een tweetal studenten als onderdeel van hun opleiding het onderzoek te laten uitvoeren in het kader van een afstudeervak.

Sander Mooij en Jos de Wilde hebben de vraag opgepakt. Zij volgen sinds september 2001 de opleiding Landinrichtingswetenschappen, specialisatie recreatie en toerisme, na afronding van de opleiding Plattelandsvernieuwing aan de Hogeschool Delft. Zij zijn gedurende ruim een half jaar in de problematiek gedoken. Ze hebben veel tijd doorgebracht in Graauw en omgeving, veel gesprekken gevoerd met belanghebbenden en plaatselijke deskundigen, zich verdiept in de theoretische en beleidsmatige context van de problematiek. Al deze informatie en kennis hebben ze verwerkt tot een analyse en tot een opzet voor een dorpsplan. Hun bevindingen vindt u in dit rapport. De voortgang van het project is regelmatig besproken met de begeleidingscommissie, bestaande uit de studenten, Sander Mooij en Jos de Wilde, Rita Jaberg en Denis Steijaert (Dorpsraad), Jan van Nieuwenhuize (Leerstoelgroep Landgebruiksplanning) en Marijke Dohmen (Wetenschapswinkel). Het conceptrapport is tweemaal met het voltallige bestuur van de Dorpsraad besproken.

Het voorliggende rapport wordt aangeboden aan de gemeente Hulst. De Dorpsraad hoopt hiermee de leefbaarheid van Graauw en omgeving op de agenda te krijgen van de plaatselijke en provinciale politiek en zo het plezierige leefklimaat ook voor de komende decennia veilig te stellen. We willen op deze plek iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan het totstandkomen van dit rapport bedanken, met name de studenten die er met volle overgave aan hebben gewerkt. Rita Jaberg, Jan van Nieuwenhuize en Marijke Dohmen.

Voorwoord van de onderzoekers. In de zomer van 2002 zijn we voor onze studie Landinrichting op zoek gegaan naar een opdracht binnen de ‘sociaal-ruimtelijke planning’. Het schrijven van een dorpsplan sloot prima aan bij onze studie en in september konden we starten met het onderzoek. Een eerste oriënterend gesprek en een rondrit in Graauw en omgeving verschaften ons de nodige informatie voor ons onderzoeksvoorstel. De vele literatuur omtrent ‘leefbaarheid op het platteland’ en aanverwante onderwerpen bood de nodige wetenschappelijke, maar ook praktische ondersteuning. Gaandeweg het proces werd ons meer en meer duidelijk wat er zoal komt kijken bij het ontwikkelen van een dorpsplan.

Tijdens het onderzoek hebben we veel inzicht verkregen in allerlei belangen die van invloed kunnen zijn bij omgevingsvraagstukken en besluitvorming in de praktijk. De kloof tussen beleid en theorie op papier en de werkelijke gang van zaken werd ook hier eens te meer duidelijk. Het categoriseren en rapporteren van de vele en vooral veelzijdige informatie was niet altijd even eenvoudig. In leefbaarheidsvraagstukken komen veel verschillende onderwerpen aan bod, die onderling weer nauw verbonden blijken te zijn. Ook bleken de 15 beschikbare weken tot de Kerst simpelweg te weinig om tot een zinvol eindproduct te komen, waardoor we wat langer door zijn gegaan dan aanvankelijk gepland. We hebben gepoogd de opgedane kennis samen te voegen tot een gevarieerd verslag, waarmee men naar ons idee ook daadwerkelijk iets kan.

Dit afstudeerproject hebben we als een zeer boeiende en leerzame periode ervaren, waarin vele indrukken zijn opgedaan. Zeeuws-Vlaanderen was voor ons beiden een ‘nieuwe hoek’ van Nederland, waar we voordien nog nooit waren geweest. Na de diverse bezoeken aan Graauw en toertochtjes in de omgeving leer je het gebied steeds beter kennen en ga je het ook steeds meer waarderen: het weidse landschap, de dijkjes met slingerweggetjes en de lange ‘recht- toe-recht-aan’-wegen, de kreken, de vele hectares akkerbouwland, het haventje van Paal aan de Westerschelde en het ongerepte Land van Saeftinghe met op de achtergrond de grote containerschepen. Daarnaast de knusheid van het dorpje, de gezellige sfeer en zeker ook de gastvrijheid van de Zeeuws-Vlamingen die positief hebben bijgedragen aan onze beleving van dit afstudeerproject.

Aan dit onderzoek hebben veel mensen een bijdrage geleverd. In het bijzonder willen we de leden van de begeleidingscommissie noemen. Van de Dorpsraad willen we Rita Jaberg hartelijk bedanken voor haar motivatie, gastvrijheid en de gezellige tijd die we er hebben doorgebracht, en Denis Steijaert voor zijn betrokkenheid en hulp gedurende het gehele project. Van Wageningen UR willen we Jan van Nieuwenhuize (begeleiding vanuit de leerstoelgroep Landgebruiksplanning) en Marijke Dohmen (Wetenschapswinkel WUR) bedanken voor hun tijd, adviezen en belangstelling die zij in het project hebben gestoken, maar ook voor de vrijheid en zelfstandigheid die wij hebben gekregen om aan dit project te werken.

Voor de hulp en ondersteuning voor en tijdens de dorpsavond bedanken we Astrid Hendriksen (Bureau Vragenderwijs), die als gespreksleider de avond in goede banen wist te leiden. Tenslotte willen we alle mensen bedanken die meegewerkt hebben aan de interviews en iedereen die op de dorpsavond was. Zonder hen had het Dorpsplan Graauw nooit zo ‘breed’ en kleurrijk kunnen worden. We hopen dat het verslag bijdraagt aan een leefbare toekomst van eht dorp en dat het ondersteuning biedt bij het opdoen van nieuwe ideeën, om gezamelijk te werken aan de toekomst. Tenslotte speelt de eigen creativiteit van de lezer ook een belangrijke rol bij het interpreteren en vertalen van de informatie naar praktijkoplossingen. We wensen de Dorpsraadleden in ieder geval heel veel succes met hun belangrijke taak! Sander Mooij en Jos de Wilde, Wageningen Universiteit, 26 februari 2003."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Graauw heeft 3 rijksmonumenten.

- In 1804 is in Graauw een eenvoudig kerkje met houten toren gebouwd, die in 1822 is vervangen door een bakstenen toren. De parochie is opgericht in 1805, onder patronaat van Onze Lieve Vrouw van Bijstand. In 1854 is de oude kerk afgebroken en is de huidige RK kerk Maria Hemelvaart gebouwd, met behoud van de toren. Het is een neogotische, driebeukige kruiskerk uit baksteen, gebouwd naar een ontwerp van architect P. Soffers. Aan weerszijden van de toren zijn in het begin van de 20e eeuw kapellen aangebouwd/ Waarschijnlijk zijn gelijktijdig de gebrandschilderde ramen in het priesterkoor en het neogotische hoogaltaar (uit 1914) aangebracht. In de toren hangt een luidklok, afkomstig uit het verdronken dorp Namen. Het is een Hemonyklok uit 1664. Sinds 1975 is de bediening van de parochie toevertrouwd aan de paters marnisten.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging CV De Zeverjers.

- GraauwRock (Hemelvaartsdag) is een jaarlijks 'open air' festival op de voetbalvelden van v.v. Graauw, in samenwerking met v.v. IZV uit Kloosterzande. Het festival wordt gemiddeld door ca. 1.800 mensen bezocht. Iedere editie wordt er ook een podium geboden aan beginnende, talentvolle bands. De dag voorafgaand aan het festival strijden namelijk 8 bands in de zogeheten Road to GraauwRock om een optreden op het festival. De winnaar valt die eer ten deel. Ook voor de andere deelnemers zijn er mooie prijzen. GraauwRock wordt georganiseerd door ca. 50 enthousiaste vrijwilligers en wordt mede mogelijk gemaakt door de ondersteuning van sponsors.

- Oktoberfest (op een vrijdag eind oktober).

Terug naar boven

Beeld

- Dorpsfilm van Graauw, Paal en Zandberg anno 1967 (14 min.).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Graauw, Paal en Zandberg.

- Nieuws: - Nieuws uit Graauw, Paal en Zandberg van de Dorpsraad op Facebook.

- Belangenorganisatie: - Dorpsraad Graauw, Paal en Zandberg.

- Dorpshuis: - Gemeenschapshuis Graauw (Dorpsstraat 46) biedt gedurende de week onderdak aan verschillende verenigingen en stichtingen. Welke clubs hier wanneer 'hun ding doen' kun je vinden onder de link.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Ter Doest is een 'brede school'. Zij onderscheiden zich als een kleine school waar veel aandacht is voor de individuele kinderen, prestaties, de sfeer en de betrokkenheid bij het dorp en de dorpsgemeenschap. Een 65-tal leerlingen genieten hier dagelijks van het onderwijs dat ze zoveel mogelijk afstemmen op wat kinderen nodig hebben. Ieder kind is anders en heeft zijn eigen capaciteiten. Daar proberen ze als school zoveel mogelijk bij aan te sluiten. Het pand biedt ook onderdak aan Kindercentrum Graauw, waarin Peuterspeelzaal Wildebras en de buitenschoolse opvang (BSO) gevestigd zijn.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Graauw.

- LTV de Splinter is de tennisafdeling van RKVV Graauw. Ze spelen op het tennisveld naast het voetbalveld en maken gebruik van alle faciliteiten van de club. De twee tennisvelden zijn voorzien van gravel, en worden bijna elk jaar ververst. Leden van de voetbalvereniging kunnen ook gebruik maken van het tennisveld. Dagkaarten zijn verkrijgbaar in de kantine.

- Biljartvereniging De Kromme Keu is opgericht in 2008. "Tijdens de donderdagavond worden er door gemiddeld 12 leden een aantal toernooien gespeeld. Gedurende het seizoen speelt men een aantal persoonlijke kampioenschappen waaronder libre, bandstoten en driebanden. Daarnaast speelt men gedurende het jaar nog wedstrijden tegen andere verenigingen uit de buurt. Af en toe wordt er een toernooi gehouden."

- Schuttersmaatschappij De Friezen. "Zeer waarschijnlijk is de schuttersvereniging op de staande wip de oudste vereniging van het dorp Graauw. Helaas zijn de oude archieven op een kwade dag in de kachel opgestookt, zodat het raden is naar het stichtingsjaar. Toch kunnen we het jaar van oprichten vrij nauwkeurig benoemen. Tijdens de schietingen wordt nog altijd gebruik gemaakt van een metalen geldkist. Op deze kist staat de naam “De Friezen” en het jaartal 1866. Omdat ook uit datums van latere jubileumschietingen 1866 naar voren komt nemen we aan dat 1866 het jaar van oprichting is, maar het kan ook zijn dat de vereniging ouder is en in 1866 een doorstart heeft gemaakt.

Omdat een staande wip plaatsen een redelijke investering vraagt was het schieten op de staande wip vroeger voornamelijk een bezigheid voor het wat beter in de slappe was zittend gedeelte van de burgers. Vooral boeren, middenstanders en ambtsdragers waren lid. Je kon het als het ware vergelijken met de huidige golfverenigingen. Na diverse eerdere locaties is in 1990 met het bestuur van RKVV Graauw overeenstemming bereikt om twee nieuwe wippen te mogen plaatsen op de oefenstrook tussen de twee voetbalvelden. Dit was een hele verbetering, omdat er nu weer op open wippen geschoten kon worden. De samenwerking met de voetbalvereniging gaat prima. Vooral de steun en de aanmoediging die wij in 2005 van het toenmalige bestuur van de RKVV ontvingen heeft er zeer aan bijgedragen dat De Friezen het aandurfden om in dat jaar op sportpark De Boomwai het Europees Kampioenschap Handboogschieten op de staande wip te organiseren. Met de aanwezigheid van vele schutters uit Nederland, België en Frankrijk werd het zowel sportief als financieel een groot succes waar we nog altijd met veel plezier aan terug denken."

- Zorg: - "Zorgboerderij De Paalse Hoeve biedt een zinvolle dagbesteding aan volwassenen met psychische en cognitieve problemen in de vorm van; het omgaan/verzorgen van paarden, pony's en andere dieren (o.a. geiten, schapen, kippen, poezen, cavia's). Daarnaast zijn er vele andere activiteiten waaruit je kunt kiezen zoals: tuinieren, (kunst)schilderen, onderhoud boerderij en mozaïeken. Ook mensen die van ruimte, rust en een mooie omgeving houden zijn bij onze zorgboerderij aan het goede adres. De boerderij is gebouwd in 1923 en was tot 1995 een akkerbouwbedrijf. Sinds 2008 is het een zorgboerderij. De zorgboerderij is zeer fraai gelegen aan de watergang tussen Graauw en Paal, waar voor de vogelliefhebber verschillende vogelsoorten te bewonderen zijn. Op en rond het erf bevindt zich een fraaie landschapstuin met verschillende soorten planten, bloemen en bomen. In de weitjes waar geitjes, kippen,schapen en eenden lopen, zijn ook diverse fruitbomen te vinden. Voor de paardenliefhebber zijn er paarden en pony's."

- Veiligheid: - "EHBO Vereniging Graauw is een kleine maar actieve vereniging met ongeveer 25 gediplomeerde leden en een flink aantal donateurs. Samen proberen ze hun steentje bij te dragen aan de activiteiten in het dorp. Eerste hulp. Ze verzorgen de eerste hulp bij allerlei evenementen zoals GraauwRock, de Avondvierdaagse en de Zomermarkt, de Saeftinghe Feesten en andere activiteiten rondom Paal, bij fietstochten georganiseerd door de Rotary en de Jeugd Vakantie week van de scouting in Hulst. Gediplomeerd. De leden zijn gediplomeerde Eerste Hulpverleners en allen opgeleid tot AED-bediener. Veel mensen hebben hun diploma nog aangevuld met certificaten zoals Eerste Hulp bij kinderen, e.d. Samenwerkingen. Onze vereniging werkt samen met de EHBO-verenigingen in Sint Jansteen, Clinge, Nieuw-Namen en Hulst. Naast samenwerking met de besturen, organiseren ze samen de jaarlijkse cursus Eerste Hulp. Sinds enkele jaren hebben we, samen met de andere EHBO-verenigingen uit de gemeente Hulst, een overeenkomst met het Rode Kruis Hulst. Samen zijn we beschikbaar voor ondersteuning bij rampen of incidenten in de gemeente Hulst waar onze hulp nodig is."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Graauw.

Reactie toevoegen