Helmond

Plaats
Stad en gemeente
Helmond
Zuidoost-Brabant Peelland
Noord-Brabant

helmond_plaatsnaambord_kopie.jpg

Helmond is een stad en gemeente in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Peelland.

Helmond is een stad en gemeente in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Peelland.

helmond_herindelingen_en_grenscorrecties_1968_1995_1997_1999.jpg

D.m.v. een herindeling (Stiphout) en een reeks grenscorrecties met omliggende gemeenten in 1968, is de gemeente Helmond in oppervlakte meer dan verdubbeld. Ook in 1995, 1997 en 1999 hebben nog grenscorrecties plaatsgevonden. (© dr. K.A.H.W. Leenders)

D.m.v. een herindeling (Stiphout) en een reeks grenscorrecties met omliggende gemeenten in 1968, is de gemeente Helmond in oppervlakte meer dan verdubbeld. Ook in 1995, 1997 en 1999 hebben nog grenscorrecties plaatsgevonden. (© dr. K.A.H.W. Leenders)

NB gemeente Helmond in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Helmond in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Helmond in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Helmond

Terug naar boven

Status

- Helmond is een stad en gemeente in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Peelland.

- De gemeente is in 1968 vergroot met de gemeente - en daarmee het dorp - Stiphout. Verder hebben in dat jaar nog grenscorrecties plaatsgevonden met omliggende gemeenten, waardoor de gemeente in totaal meer dan verdubbeld is qua oppervlakte. Ook in 1995, 1997 en 1999 hebben nog grenscorrecties plaatsgevonden. Zie voor de details van dit alles de tabel elders op deze pagina. Grote grenscorrecties in 1968 betroffen met name het dorp Mierlo-Hout vanuit de gemeente Mierlo, en het dorp Brouwhuis vanuit de gemeenten Deurne en 'Bakel en Milheeze'. Alle drie de genoemde dorpen liggen voor de postadressen 'in' Helmond, omdat ze in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam hebben gekregen in het in dat jaar in werking getreden postcodeboek, en worden door de gemeente ook als wijken van de stad beschouwd, maar de dorpskernen hebben nog altijd wel een zodanig dorps karakter dat wij daarvoor - samen met soortgelijke gevallen elders in het land - de kwalificatie 'dorp in de stad' in het leven hebben geroepen.

- De gemeente omvat naast de gelijknamige stad verder nog de 'dorpen in de stad' Brouwhuis, Mierlo-Hout en Stiphout, en de buurtschappen Beersdonk (deels), Berenbroek, Croy (deels), De Weijer (grotendeels), De Wolfsputten (deels), Diepenbroek, Geeneind, Het Broek (deels), Kloostereind, Kranenbroek, Kruisschot (Helmond), Kruisschot (Stiphout), Medevoort, Molenhof (deels), Overbrug, Rijpelberg, Scheepstal (grotendeels) en Stipdonk (deels). In totaal omvat de gemeente dus 1 stad, 3 'dorpen in de stad' en 18 buurtschappen.

- Wapen van de gemeente Helmond.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Helmond.

Onder de stad vallen ook de buurtschappen Beersdonk (deels), Berenbroek, De Weijer (grotendeels), De Wolfsputten (deels), Diepenbroek, Grotel (deels), Het Broek (deels), Kloostereind, Kranenbroek, Kruisschot (Helmond), Medevoort, Molenhof (deels), Overbrug, Rijpelberg, Scheepstal (grotendeels) en Stipdonk (deels). In totaal 16 buurtschappen. Alleen voor de postadressen vallen ook de 'dorpen in de stad' Brouwhuis, Mierlo-Hout, Stiphout, een klein deel van de buurtschap Croy en de buurtschappen Kruisschot (onder Stiphout) en Geeneind onder de stad.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Héllemed.

Oudere vermeldingen
1108 kopie 12e eeuw Helmund, 1179 en 1182 kopie 13e eeuw Helmont, 1220 e.v. Helmont, 1657 Helmondt.

Naamsverklaring
Etymologie onzeker. Is wel verklaard als een samenstelling van hel 'laaggelegen' en een Romaans leenwoord munte 'berg, vluchtheuvel', vergelijk Urmond. Een duiding als 'monding van het water de Hel' is bij het ontbreken van zo'n water niet waarschijnlijk en de verklaring als 'mond van de hel' is niet meer dan een ongefundeerd vermoeden.(1)

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Helmond grenst in het W aan Eeneind, Nuenen en Gerwen, in het N aan Lieshout en Aarle-Rixtel, in het NO aan Bakel, in het O aan Deurne en Vlierden en in het Z aan Ommel, Asten, Lierop en Mierlo, en ligt O van Eindhoven, Z van 'Beek en Donk', N van de A67 en Someren en NO van Geldrop en Valkenswaard. Het stadsgebied beslaat het grootste deel van het grondgebied; eromheen en, vooral in het NW van het grondgebied, rond Stiphout, ligt enig buitengebied.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Helmond 917 huizen met 4.702 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 393/1.917 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Binderseind 144/694, Binderen 30/222, Bijsterveld 66/409, Hoogeind 173/898, Duizeldonk 13/78, Steenweg 61/328 en De Haag 37/156. Tegenwoordig heeft de gemeente ca 40.000 huizen met ca. 90.500 inwoners, dit betreft naast de stad verder nog het dorp Stiphout (met ca. 2.200 huizen en ca. 5.500 inwoners).

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Helmond, kun je terecht bij de volgende instantie en site:

- "Voor het cultuurhistorisch erfgoed bestaat steeds meer belangstelling. Tegelijkertijd dreigt er iedere dag veel cultuurgoed verloren te gaan. Dit kan zijn in de vorm van gebruiken, taal, gebouwen of historische voorwerpen. Daarom is het goed dat in onze samenleving organisaties bestaan, die dit erfgoed proberen te bewaken en te bewaren voor de toekomst, zodat iedereen hiermee kennis kan maken. De in 1948 opgerichte Heemkundekring Helmont is een van die organisaties en zet zich hier dus al meer dan 70 jaar voor in. Doel van de vereniging: de historie van Helmond en omgeving te bestuderen en te onderzoeken; in brede kring belangstelling te wekken voor de eigen stad en streek; te waken voor het behoud van de historische en culturele identiteit van de stad; de resultaten van onderzoek en studie openbaar te maken.

Wat hebben wij te bieden?: De Heemkamer. Deze ontmoetingsruimte herbergt veel naslagwerk met betrekking tot het Helmonds verleden en is gevestigd in 'Het Baken'. De Heemkamer (Pastoor van Leeuwenstraat 23) is geopend op donderdagmiddag van 14.00-16.00 uur. Tel. 0492-330342 (alleen tijdens de openingstijden). De afdeling Genealogie van Heemkundekring Helmont is ook gevestigd in 'Het Baken', en is iedere donderdagmorgen van 10.00-12.00 uur geopend. Helmonds Heem. Vier maal per jaar verschijnt ons tijdschrift "Helmonds Heem". Elk nummer bevat artikelen over de geschiedenis van Helmond. De schrijvers van deze artikelen worden zowel binnen als buiten het ledenbestand gevonden. Ook ontvangen de leden diverse andere publicaties door het jaar heen. Via "Helmonds Heem" worden de leden op de hoogte gebracht van de activiteiten van de vereniging.

Bidprentjes archief. Inmiddels zijn ruim 95.000 bid- en herdenkingsprentjes opgeslagen in een in eigen beheer ontwikkeld programma, met uitgebreide zoekmogelijkheden en statistieken. Deze digitale databank bevindt zich in de Heemkamer en kan door geïnteresseerden worden geraadpleegd. Jaarlijks komen er ongeveer vijf- tot zesduizend items bij. Nederlands Familieberichten Archief. Deze site is door de werkgroep Genealogie Helmont in 2019 gelanceerd en bevat al meer dan 25.000 overlijdensadvertenties en rouwkaarten. Het digitaliseren is in volle gang en er komen dagelijks nieuwe gegevens bij. Lezingen. Door het jaar heen worden lezingen gehouden over onderwerpen die in historisch verband staan met Helmond en omgeving. De lezingen worden gehouden in de aula van 'Het Baken'. Excursies. Meerdere keren per jaar wordt er een kleine excursie gehouden naar historische/culturele bezienswaardigheden in de stad en omgeving. Er vinden ook bezoeken plaats aan heemkundekringen en musea in de omgeving."

- Verhalen over de geschiedenis van Helmond op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Coalitieakkoord Helmond 2018-2022.

- In het ZW van Helmond is in de afgelopoen jaren de Vinexwijk Brandevoort ontwikkeld. Gezien de omvang, ligging en bijzondere architectuur wordt Brandevoort als dorp geprofileerd. De uiteindelijke omvang van Brandevoort is ca. 6.000 woningen met ca. 15.000 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Helmond heeft 74 rijksmonumenten.

- Helmond heeft 316 gemeentelijke monumenten.

- Mariakapel O.L.Vrouw van Binderen, Lelie onder de doornen.

- "Kasteel Helmond is een Topkasteel, wat betekent dat het voldoet aan een kwaliteitskeurmerk waar ook bekende kastelen als Slot Loevestein, Muiderslot en Kasteel Hoensbroek aan voldoen. Het kasteel vertelt zijn eigen unieke kasteelverhaal en staat al bijna 700 jaar lang in het centrum van de stad. Dit stadskasteel is de grootste waterburcht van Nederland. Een ticket is geldig voor zowel het Kasteel als de Kunsthal."

Tijdens saneringswerkzaamheden in Kasteel Helmond in maart 2019 kwam een gat tevoorschijn onder de vloer van de oudste ruimte van het kasteel, de Jan van Berlaerzaal. Het bleek een stortkoker uit de 14e eeuw, de tijd waarin het oudste deel van het kasteel is gebouwd. In vroeger tijden gooiden de kasteelbewoners hun afval simpelweg in dit gat, dat uitkwam op de Aa, die toen nog rondom het kasteel stroomde. En de bewoners gebruikten het ook als toilet. Daarvoor werd een houten stellage op de koker gezet. Archeoloog Theo de Jong vond er o.a. een Goudse pijp, een wijnglas, een kledingsluiting van gouddraad en lakzegels. De voorwerpen dateren van eind 17e eeuw, toen de familie Van Arberg het kasteel bewoonde.

- "Van het kasteel is het circa 3 minuten lopen naar Kunsthal Helmond. De moderne kunsthal aan het F.J. van Thielpark is een bijzonder ontwerp van de Italiaanse architect Adolfo Natalini en maakt onderdeel uit van het Boscotondocomplex. Tijdelijke tentoonstellingen met wisselende onderwerpen staan in dit moderne gebouw centraal. De thema’s hebben meestal een relatie met de museumcollecties (Mens en Werk en Moderne en Hedendaagse kunst), zijn verrassend en gevarieerd en altijd verbonden met kunst, fotografie en de mens erachter. Naast tentoonstellingen organiseert het museum diverse activiteiten zoals rondleidingen, kinderactiviteiten, lezingen en open dagen. Een ticket is geldig voor zowel de Kunsthal als het Kasteel."

- "In 1996 werd een stichting in het leven geroepen om het industrieel erfgoed van bedrijven en organisaties in Helmond e.o. te verzamelen en te documenteren. Gaandeweg kwamen er complete collecties tot stand en uiteindelijk waren de activiteiten rond 2008 uitgegroeid tot een echt Erfgoedhuis. Hier werd door een aantal vrijwilligers met groot enthousiasme het industrieel erfgoed gepresenteerd. Bij de inrichting van het interieur en het gebruik van voorwerpen, foto’s etc. werd uitgegaan van de sfeer van eind 19e eeuw en eerste helft 20e eeuw. In 2012 is het concept van het Erfgoedhuis aangepast aan de huidige en toekomstige wensen en behoeften van bezoekers. Na een jaar intensieve verbouwing is het Erfgoedhuis getransformeerd in een nieuw kenniscentrum voor het industriële erfgoed: het Industrieel Atrium.

“Connecting Industrial History” is de rode draad die door alles heen loopt. Naast het verleden is er ook aandacht voor het heden en de ontwikkelingen van de industrie in de toekomst. Uit het verleden kun je leren en de kennis daarover kan een leidraad zijn voor toekomstige ontwikkelingen. Het kenniscentrum heeft 4 vaste exposities (over metaal, druk, energie en gas) en regelmatig wisselende tentoonstellingen. Oude techniek is met nieuwe techniek gecombineerd door gebruik van nieuwe media; documenten, boeken en flatscreens met interactieve programma’s en een prachtige filmzaal. Van jong tot oud, van oud-medewerker, medewerker en directeur tot schoolklas en groepen, voor eenieder is er een programma. In het voor Nederland unieke kenniscentrum Industrieel Atrium Helmond kan de bezoeker op diverse manieren over de situatie van de industrie van vroeger en van nu leren en beleven."

- Het Jan Visser Museum is gericht op het landbouwverleden tot voor de mechanisatie. Verder collecties oude ambachten. Machines en gereedschappen van de slager, de smid en de schoenmaker. En historisch materiaal van de gemeentebrandweer Helmond en diverse bedrijfsbrandweerkorpsen.

- Heb jij je ook weleens afgevraagd wat de naam EDAH betekent? Welnu het blijken de eerste letters van de achternamen van de 4 initiatiefnemers van deze voormalige supermarktketen te zijn. Alles over de geschiedenis van de EDAH - die in 1910 in Helmond is begonnen en in 2007 is gestopt - kun je bekijken in het EDAH Museum.

- "Stichting Draaiorgels Helmond is opgericht om de draaiorgels in de gemeente te behouden, nadat de gemeente een poging deed deze buiten de gemeente te plaatsen. De stichting is de opvolger van Stichting Het Helmonds Draaiorgel, die als inzet had de orgels van de firma/familie Bocken voor de gemeente te behouden. De orgels stonden in eerste instantie in danszaal Bocken en werden aan de gemeente verkocht met als voorwaarde dat deze in de gemeente zouden blijven. De orgels werden door de gemeente aanvankelijk ondergebracht in de Paterskerk en verhuisden later naar de oude Brandweerkazerne, die werd omgedoopt in Gaviolizaal." Voor nadere informatie zie het artikel over de geschiedenis van de Helmondse draaiorgels in Helmonds Heem, winter 2013. In de zomer van 2020 zijn de draaiorgels verhuisd naar de oude hallen van Van Gend en Loos aan de Binnen Parallelweg, waar ook het EDAH-museum heen verhuist. De Gaviolizaal wordt gesloopt, er komt nieuwbouw voor in de plaats. De nieuwe locatie heet Loods 20.

- "Het HomeComputerMuseum in Helmond heeft als taak computers, randapparatuur, software en de documentatie hiervan in hun oorspronkelijke staat te behouden, te preserveren en te herstellen waar mogelijk. Zodat de kennis, innovatie en de culturele waarde hiervan niet verloren of vergeten raakt voor toekomstige generaties. Het Home­Computer­Museum is een interactieve tijdreis door de geschiedenis van de (thuis)computer en aanverwante apparaten middels kamers in stijl van de desbetreffende jaren. In het computermuseum vind je diverse ruimtes die in stijl zijn ingericht middels diverse accesoires uit die tijd. Het is dus meer dan een computermuseum, het is een reis door de tijd via de computer geschiedenis. In onze Arcade staan diverse generaties spelcomputers en arcadekasten. Merken zoals Atari, Commodore, IBM, Olivetti, Philips, Sony, Tulip, Acorn, Sinclair, Tandy en vele andere staan speelklaar opgesteld. Een dag van herkenning en plezier, voor jong en oud(er)!

Het HomeComputerMuseum is een interactief museum. Dit betekent dat de computers in het museum dus ingeschakeld zijn tijdens de openingstijden. Het kan dus gebeuren dat er iets mis gaat. Wij hebben alle kennis in huis om deze machines weer te herstellen voor in het museum. Via onze reparatiedienst bieden wij dit ook aan particulieren aan. Of het nu een oude computer betreft of een moderne. Binnen het museum is er kennis om zo goed als elk probleem op te lossen. Doordat wij geen verkoop van nieuwe onderdelen doen, zullen wij altijd uitgaan van een reparatie voor een vervanging. Hierdoor zijn we 100% eerlijk als een onderdeel defect is en proberen wij je niet iets nieuws aan te smeren als dit eigenlijk niet nodig is. Enkele van onze werkzaamheden: SMD-solderen en reflowen van laptops; condensatoren en batterijen vervangen; herstellen defecte printbanen; harddisken genoeg herstellen om data uit te lezen; diverse soorten opslagmedia inlezen en herstellen; voedingen repareren; herinstallatie elk besturingssysteem; HDD vervangen door SSD met behoud van data; verouderde computers opfrissen zodat men weer veilig het Internet op kan. Wij rekenen €25 als we het binnen een half uur kunnen plossen (waarop je dus kunt wachten), daarna rekenen we €45 per uur. No Cure No Pay!

Het HomeComputerMuseum in Helmond krijgt veel computers aangeboden, ook computers die te nieuw zijn om als museumobject te gebruiken. In veel gevallen zijn deze computers nog uitermate geschikt voor het tikken van een brief, om te e-mailen en algemeen internetten. Sinds begin 2019 hebben wij hiervoor de Computer voor de Kleine Beurs geïntroduceerd. Dit zijn computers van enkele jaren oud die nog goed gebruikt kunnen worden voor dagelijkse taken op het Internet, maar niet meer geschikt zijn om de moderne games op te draaien. Deze computers worden door het vrijwilligersteam van het HomeComputerMuseum voorzien van een recent besturingssysteem (Windows 10 of Ubuntu), een Office-pakket (LibreOffice) en een virusscanner. Deze machines worden voorzien van voldoende geheugen en worden netjes schoongemaakt (en eventueel voorzien van een nieuwe accu in geval van laptops). Hierdoor leveren wij een volledige computer (desktop, monitor, muis, keyboard) of laptop vanaf €100. Tegen een kleine meerprijs kunnen wij er ook een SSD in zetten waardoor deze machines eigenlijk geen vertraging meer kennen. Deze computers zijn te koop via onze winkel of via Stichting Leergeld. Opbrengst van de computers komt 100% ten goede aan stichting HomeComputerMuseum." In november 2019 heeft het HomeComputerMuseum de Brabantse Erfgoedprijs 2019 gewonnen.

- Gevelstenen in Helmond.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De gemeenten Deurne en Helmond en Waterschap Aa en Maas hebben in 2011 een structuurvisie opgesteld voor de Groene Peelvallei, het grote groene gebied tussen deze gemeenten. Er wordt ingezet op versterking van de natuur, het landschap en het watersysteem en een grote economische impuls voor toerisme en recreatie.

- In 2016 is de aanleg van het Goorlooppark Midden in Helmond afgerond. Dat betekent dat er sindsdien een groen lint van meer dan een kilometer lang dwars door het westelijke deel van de stad loopt in de vorm van een langgerekt park, van Warande tot Groot Goor. Er zijn nu geen barrières meer voor dieren door alle ecopassages die zijn gerealiseerd.

- 17 jaar onderzoek in het Coovelsbos bij Helmond heeft maar liefst 334 voor Nederland nieuwe paddenstoelensoorten opgeleverd en zelfs 1 wereldwijd unieke soort. De resultaten zijn weergegeven in het in 2012 verschenen boek Niet zomaar een bos!

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je B&B e.d. in omgeving Helmond, met laagsteprijsgarantie!

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Helmond (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Helmond.

- Media / nieuws: - "Omroep Helmond is de lokale radio- en tv-omroep. De radio- en tv-programma's worden aangeboden via de ether en de kabel. De uitzendingen via de ether hebben een bereik tot ver buiten de stad. De Stadsradio is al sinds 1984 in de lucht (FM 107.2 Mhz) en op de kabel (FM 94.4 mhz). Het tv-kanaal zit op de kabel op frequentie 256, en op Ziggo digitaal kanaal 31. Onze website informeert je over onze programma’s en onze programmamakers. Je kunt er ook live radio luisteren, programma’s terugkijken of terugluisteren en de laatste nieuwsberichten lezen. Je kunt ook ons Twitterkanaal @OmroepHelmond volgen. Nieuwsberichten en activiteiten kun je indienen via Ditisonzewijk.nl. - Nieuwe vrijwilligers zijn altijd welkom. Vooral cameramensen, editors, redactieleden en socialmedia-beheerders."

- De Weblog van Helmond.

Reactie toevoegen