Hembrug

Plaats
Buurtschap
Zaanstad
Zaanstreek
Noord-Holland

Hembrug

Terug naar boven

Status

- Hembrug is een buurtschap en tevens bedrijventerrein in de provincie Noord-Holland, in de streek Zaanstreek, gemeente Zaanstad. T/m 1973 gemeente Zaandam.

- De buurtschap Hembrug valt, ook voor de postadressen, onder de stad Zaandam.

- De buurtschap Hembrug heeft geen plaatsnaamborden, en ook geen gelijkluidende straatnaam - wat bij veel andere buurtschappen wél het geval is - zodat je ter plekke nergens aan kunt zien dat en wanneer je de buurtschap binnenkomt en weer verlaat.

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
'Hem' is de historische naam voor buitendijks land, in dit geval in het voormalige IJ. Na de aanleg van het Noordzeekanaal is deze landtong opgehoogd en daardoor beschikbaar gekomen voor gebruik. De naam Hembrug verwijst naar de vroegere spoorbrug over het Noordzeekanaal tussen Zaandam en Amsterdam.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Hembrug ligt rond de wegen Hemkade, Zaanderhorn en Pieter Ghijsenlaan (het gedeelte van deze weg Z van en rond het kruispunt met de weg Zaanderhorn). De buurtschap ligt aan de N oever van het Noordzeekanaal, rond de plek van de voormalige Hembrug, en direct Z van de stad Zaandam en N en NW van de stad Amsterdam.

Terug naar boven

Statistische gegevens

De buurtschap Hembrug omvat ca. 35 huizen en ca. 5 woonwagens, met ca. 90 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het Hembrugterrein is een gebied van 42,5 ha op de grens tussen Amsterdam en Zaandam. Op het tot voor kort mysterieuze terrein, achter hoge hekken en strenge beveiliging, produceerde de Artillerie Inrichtingen vanaf 1895 vuurwapens, artillerie en munitie voor het Nederlandse leger. De plek is zorgvuldig gekozen achter de verdedigingslinie van de Stelling van Amsterdam; vanuit het hart van de Stelling kon de fabriek het leger van wapens en munitie voorzien.

Er is door de jaren heen op het terrein flink bijgebouwd en ook gesloopt. Door de functie van de fabriek en het explosiegevaar kent het terrein kenmerkende gebouwen zoals die met halfronde daken die een eventuele schok moesten geleiden. Ook de positie van de gebouwen en de inrichting van de buitenruimte, zoals de aarden wallen en het Plofbos, waren gericht op het beperken van de schade in geval van een explosie. Het resultaat is een voor Nederland uniek fabrieksterrein.

Het Hembrugterrein kent een bewogen geschiedenis. Van werkplek voor 8500 mensen na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog tot de bezetting en bijna vernietiging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Met behulp van het Marshallplan is de productie weer gestart. Inmiddels Eurometaal geheten, sluit het bedrijf in 2003 definitief de deuren. De natuur neemt het verlaten gebied over en de gebouwen raken in verval. Met uitzondering van een aantal creatieve ondernemers die er een tijdelijke plek hadden gevonden, is het terrein jarenlang afgesloten van de buitenwereld.

In 2011 wordt de eerste stap in de herontwikkeling van het verlaten terrein gezet, als 3 monumentale gebouwen worden gerenoveerd. Het Rijksvastgoedbedrijf, eigenaar van het terrein, tekent vervolgens in 2012 een samenwerkingsovereenkomst met de Provincie Noord-Holland en de gemeente Zaanstad. Het doel is het terrein nieuw leven in te blazen als bedrijventerrein voor creatieve en innovatieve ondernemers.

De grootste verandering vindt plaats in januari 2014, als voor het eerst in de geschiedenis de hekken opengaan voor het publiek. Verschillende ondernemers werken inmiddels in de gerenoveerde industriële gebouwen en er vinden verschillende evenementen en festivals plaats. Sinds de opening is een steeds groter gebied te bezoeken. Het terrein doet inmiddels ook dienst als stadpark en is een aanwinst voor de regio. Bron: site Hembrugterrein.com, waar je uitvoerige informatie vindt over verleden, heden en beoogd nabije toekomst van het Hembrugterrein, dat in de volksmond ook wel kortweg 'het Hembrug' wordt genoemd.

- Facebookpagina 'Artillerie Inrichtingen Hembrug' is een persoonlijke pagina over de rijke, 324 jaar (1679-2003) lange geschiedenis van de Artillerie Inrichtingen en zijn opvolgers. Ook is er ruime aandacht voor de directe omgeving van het bedrijf.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De gemeente Zaanstad had plannen voor de bouw van een wijk met ca. 1.000 woningen op het Hembrugterrein. De Raad van State heeft het bestemmingsplan hiervoor echter eind april 2019 vernietigd. Bedrijven in de omgeving hadden namelijk bezwaar aangetekend, omdat vanwege de geluidscontouren de nieuwe inwoners bezwaar zouden kunnen maken tegen hun bedrijfsvoering en eventuele uitbreiding van hun bedrijven. Het Hembrugterrein ligt met name binnen de geluidszone van bedrijventerrein Westpoort. Vermoedelijk gaat de gemeente nu een aangepast plan maken, met minder woningen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het Hembrug Museum - gevestigd in twee transformatorhuisjes - vertelt het verhaal van de rijke geschiedenis van het 324 jaar (1679-2003) bestaan hebbende wapen- en munitiebedrijf, in tijden van soms gespannen wereldverhoudingen, op het Hembrugterrein. Dit terrein was jarenlang afgesloten voor publiek en kende als onderdeel van Defensie een strikt geheimhoudingsprotocol. Het - om explosies op te vangen - aangeplante Schokbos staat op kleigrond, en vormt daardoor inmiddels een voor Nederland zeldzaam, natuurlijk biotoop. Het industrieel erfgoedcomplex inclusief het monumentale groen en de bedrijfscollectie die in het voormalige hoofdkantoor van Euromentaal is ondergebracht, vormen in wezen gezamenlijk het Hembrug Museum.

'Review' van museumspecialist Max Meijer d.d. 25-5-2018: "Als Zaandammer erg blij met het briljante Hembrug Museum. Slim, interpretive en mooi van vorm. Een onbemensd ‘self service’ museum. Dat op een prettige toon en met een mooi ensemble duidt waar de bezoeker is, wat de plek bijzonder maakt, wat er door de eeuwen heen gebeurde en hoe het kwam dat dit museum er nu is. Ook als ik de makers niet had gekend, of geen Zaans Museum fan zou zijn zou ik zeggen: hup erheen en oordeel zelf! Gratis! En dag en nacht toegankelijk... Je blijft zelf buiten overigens..."

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- In de zomerperiode is er enkele malen de Hembrug Buiten Bios. In het schemer van de avond tussen de oude panden van het Hembrugterrein genieten van mooie films. Zelf een stoel meenemen. Vrij entree. start ca. 21:30 uur.

- De Hembrug Happening (op een zondag in september, in 2018 voor de 4e keer) gaat over sfeer, betekenis, bewustzijn, verbinden, inspireren, ontmoeten, samen zíjn, creëren en plezier. In een ongedwongen sfeer op een waanzinnige locatie, met live muziek, liggend in het gras, genieten van theater, lekker (bio)eten, de vele activiteiten en elkaar. Scharrelende kinderen, schavuiten en ander grut hebben de ruimte. En ouders de tijd. Er is een mega relaxte theetuin met yoga, handen lezen, tarot, massage en theater.

Er is altijd iets speciaals op de Happening. Als je door de poort van de Happening bent waan je je even in een andere wereld. Er is een community die organisch groeit van bezoekers, vrijwilligers, ondernemers, studenten, artiesten en creatieven. Zij verbinden mensen met mensen en mensen met omgeving. Hembrug Happening wordt door bezoekers vergeleken met het Groene Strand op Oerol zoals dat vroeger was. Dat vinden de organisatoren een mooi compliment. De toegang tot het festival is vrij. Voor een aantal activiteiten wordt een bijdrage gevraagd.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws van het Hembrugterrein - ook wel kortweg 'het Hembrug' - op Facebook.

- Instellingen: - BIND initieert, steunt en faciliteert creatieve projecten. Samen, voor iedereen. Hiervoor ontwikkelen ze een locatie op het Hembrugterrein.

Reactie toevoegen