Hoofdplaat

Plaats
Dorp
Sluis
Zeeuws-Vlaanderen
Zeeland

ZL gemeente Hoofdplaat in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Hoofdplaat in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Hoofdplaat in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Hoofdplaat

Terug naar boven

Status

- Hoofdplaat is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen, gemeente Sluis. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-3-1970. Per 1-4-1970 over naar gemeente Oostburg, in 2003 over naar gemeente Sluis.

- Wapen van de voormalige gemeente Hoofdplaat.

- Onder het dorp Hoofdplaat vallen ook de buurtschappen Hogeweg, Nummer Een en Slijkplaat.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1670 Hoog Plate, 1840 Hoofdplaat.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk plaat 'zandplaat, droogvallende ondiepte' die gekenmerkt wordt werd door zijn hoge opwas. De naam Hoofdplaat dateert van latere tijd, misschien omdat deze plaat de belangrijkste was van dit gebied, mogelijk ook door herinterpretatie van een in de uitspraak ontstaan Hooplaat* (ontstaan uit Hoogplaat*) als Hootplaat. Met hoofd- samengestelde toponiemen vertonen nogal eens de grafie Hoot- (of Hoet-, of Hoit-), mogelijk als gevolg van wegval van -f- in de uitspraak. Dat de naam Hoogplaat een herinnering zou bewaren aan het in 1377 verdronken plaatsje Hogevliet is slechts een gissing, ook al ligt de polder inderdaad ter hoogte van het vroegere dorp.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Hoofdplaat ligt aan het water de Westerschelde, NNW van het dorp Biervliet, NNO van de stad IJzendijke, ONO van het dorp Schoondijke, OZO van het dorp Breskens, ZO van de stad Vlissingen en ZW van het dorp Borssele.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Hoofdplaat 110 huizen met 1.355 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 70/1.031 (= huizen/inwoners) en buurtschap Nummer Een 40/324. In het dorp woonden in die tijd dus gemiddeld 15 mensen in 1 huis. Dat was ook toen beduidend meer dan gemiddeld. Het gemiddelde in die tijd was namelijk 6 tot 8 mensen in 1 huis. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 300 huizen met ca. 750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De Polder Hoofdplaat is in 1778 ingepolderd. Dit jaar wordt daarom als ontstaansjaar van het gelijk.namige dorp beschouwd, dat is ontstaan rond een kruising in de nieuw ingedijkte polder, en dat daarmee het jongste dorp van Zeeuws-Vlaanderen is. In 1783 wordt begonnen met de bouw van de kerk. Deze komt in 1785 gereed.

Zie verder de pagina Geschiedenis van Hoofdplaat op de lokale dorpssite.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het dorp heeft 1 rijksmonument, zijnde de voormalige Hervormde (PKN) kerk (Dorpsstraat 3) uit 1785. De kerk is ontworpen door architect Coenraad Kaijser, en is vooral gefinancierd met geld uit Middelburg, voor rijke boeren die zich in de nieuwe Polder Hoofdplaat wilden vestigen. In 1990 is de kerk buiten gebruik gesteld en nadien eigendom geworden van Stichting Oude Zeeuwse Kerken (SOZK). De SOZK verkoopt de kerk in 2006 aan restauratiearchitect Pieter van Traa uit Zierikzee, die in 2007 start met een restauratie van de spitstoren en het 'tentdak', en de verbouwing van het complex tot 3 appartementen. Dit is in september 2008 gereed gekomen. In een van de appartementen zijn de Lodewijk XVI preekstoel en enkele banken gehandhaafd. Veel inwoners hadden liever gezien dat het pand een openbare bestemming had gehouden, bijv. voor culturele doeleinden.

- In 1795 ontstaat de RK parochie Hoofdplaat. In dat jaar wordt ook het eerste RK kerkje in gebruik genomen. In 1861 wordt deze gesloopt en opgevolgd door de huidige RK Eligiuskerk (Kersenlaan 8) van architect P. Soffers. De kerk is in 1940 zwaar beschadigd door Duitse beschietingen vanuit Vlissingen. In 1944 is de toren door oorlogshandelingen zwaar beschadigd. In 1989 is de kerk grondig gerestaureerd. In 2012 is de kerk aan de eredienst onttrokken. Sindsdien is er 2x per maand een dienst in dorpshuis 't Turpsuus. In 2015 is de RK kerk verkocht, voor ca. 150.000 euro. Jennifer Kwon en haar vriend hebben er 2,5 jaar aan gewerkt om de kerk te verbouwen tot B&B en woonhuis. In 2019 hebben ze de kerk weer te koop aangeboden. "Het naastgelegen patronaatsgebouw (1921) en de ruime tuin maken het plaatje compleet. De neogotische kerk is reeds vergund als woning met als nevenfunctie een Bed&Breakfast (lichte horeca) voor maximaal 10 gasten. De woning en de B&B zijn zodanig gescheiden dat de eigen privacy wordt gewaarborgd.

Het kerkplein biedt genoeg parkeerruimte voor jou en je gasten. Het patronaatsgebouw (150 m2) ligt aan de linkerzijde van het plein en biedt tal van mogelijkheden. Momenteel is deze ingericht als atelierruimte. Door de kerkdeuren stap je de gelagruimte binnen, waar het ruimtelijk ‘kerkgevoel’ je omarmt. Hoge gewelven plafonds, glas-in-loodramen, originele kerkvloer, biechtstoel, tabernakel etc. Aan je linkerzijde zijn de vier B&B-kamers gesitueerd die alle ruim van opzet zijn en tevens beschikken over een eigen badkamer. Via elke B&B kamer kun je de zeer ruime tuin betreden. Achteraan in de gelagruimte vind je de voordeur van de woonkerk. Achter deze deur lonkt het voormalig altaar (met gewelven plafonds van maar liefst 12 meter hoog) waar je heerlijk kunt dineren. De linker sacristie is momenteel in gebruik als ruime keuken met openslaande deuren naar de privé tuin op het zuiden. De rechtersacristie dient momenteel als een ruime berging. Op de eerste verdieping vind je meer woonruimte, met schitterende glas-in-loodramen, een televisiekamer, een logeerkamer en de master bedroom (op voormalig orgelbalkon) met riante badkamer. De tweede verdieping is momenteel een open ruimte (60 m2) die gebruikt wordt als sport-/entertainmentkamer." Aldus de beschrijving op de Facebookpagina waar de eigenaren het pand te koop aanbieden. De verbouwing zal niet alleen veel tijd, maar ook veel geld hebben gekost. Men mag nu namelijk bieden vanaf 600.000 euro...

- In februari 1953 wordt Zeeland getroffen door de Watersnoodramp. Overal breken dijken door, ook W en O van Hoofdplaat. Mensen moeten vluchten. 't Poldertje (tegenwoordig Village Scaldia) loopt onder, en de inwoners beleven een bange nacht. Maar het dorp blijft gespaard. Uit dank bouwen de RK inwoners de Mariakapel Onze Lieve Vrouw van de Zaterdag (de dag van de Watersnoodramp) aan de Schoolstraat (naast de RK pastorie).

- Molenromp van Molen De Hoop.

- Op 10 oktober 1944 rolden Canadese troepen in Hoofdplaat de laatste Duitse verzetshaarden op. Het dorp is de eerste bevrijde kern in West-Zeeuws-Vlaanderen. Op 10 oktober 2019 is t.g.v. 75 jaar bevrijding van het dorp bij het Oorlogsmonument een Vrijheidsbank onthuld, voorzien van een speciale QR-code voor smartphone-bezitters, die nadere informatie verstrekt.

Terug naar boven

Evenementen

- Evenementen Comité EVC Hoofdplaat organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten.

- Toneelvereniging 'Tekst Kwijt' brengt jaarlijks in maart een nieuw stuk op de planken.

- Gerelateerd aan het oprichtingsjaar 1778, is er iedere 5 jaar een groots Dorpsfeest (weekend begin juni). In 2018 is er derhalve het Dorpsfeest Hoofdplaat 240. Met name de zaterdag is een lange dag; van 7 uur 's ochtends tot 23 uur 's avonds is er de hele dag van alles te doen, onder het motto 'Oldtimer-Foodfest'; je kunt er genieten van Cars, Bikes, Tractors, Foodtrucks, Markets, DJ's, Live bands en vuurwerk.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- 't Ommetje is niet zomaar een wandeling rond Hoofdplaat. Dit Ommetje won in 2007 namelijk de wedstrijd “’t Mooiste Ommetje van Zeeland”, uitgeschreven door Stichting Landschapsbeheer Zeeland en de Provincie Zeeland. De lengte (5-6 km., = ca. 1 uur), toegankelijkheid, afwisseling en de betrokkenheid van de inwoners waren de belangrijkste elementen waarom het Ommetje er volgens de jury met kop en schouders bovenuit stak. De inwoners zijn er trots op en er valt veel over te vertellen. Onder de link vind je in tekst en beeld wat er onderweg allemaal aan bijzonders te zien is. Er is op diverse punten in het dorp ook een folder van verkrijgbaar. Ook dát vind je onder de link.

- Sinds 2018 heeft Hoofdplaat weer een echt strandje, dat ook goed te gebruiken is. Aannemer Sinke heeft namelijk de begroeiing grotendeels afgegraven, de grond geëgaliseerd en het zo ontstane strand opgehoogd met 2500 kuub aangevoerd Noordzeezand, om het strand op te hogen. De dorpsraad heeft ca. 10 jaar geijverd voor een opknapbeurt van het strand, dat vooral een lokale functie heeft. De gemeente Sluis stelde 100.000 euro beschikbaar, de dorpsraad spaarde 10.000 euro bijeen. Eén sponsor haakte af, omdat ze het te lang vonden duren. Het budget was daardoor ontoereikend voor de begrote hoeveelheid zand. Men heeft daarom moeten kiezen voor een minder dikke laag. Om te voorkomen dat het zand wegspoelt of het nabijgelegen natuurgebied inwaait, is een deel van de begroeiing blijven staan. Deskundigen hebben berekend dat het strandje zeker acht jaar moet meegaan.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Hoofdplaat.

- Nieuws: - De meest recente Dorpskrant is via de link deels ook online te lezen.

- Belangenorganisatie: - Stichting Dorpsraad Hoofdplaat heeft ten doel het organiseren van allerhande activiteiten ten behoeve van het dorp Hoofdplaat en omgeving, en het en in stand houden en waar mogelijk bevorderen van de leefbaarheid van het dorp.

- Dorpshuis: - Het vernieuwde dorpshuis 't Turpsuus is in januari 2012 feestelijk heropend. Helaas kunnen wij er op het internet vooralsnog geen website of -pagina of anderszins iets van vinden.

- Jongeren: - JoVeHo is een plek waar de jeugd samen kan zijn, en waar ook feestjes kunnen worden georganiseerd. Iedereen is welkom.

- Muziek: - Muziekvereniging Oefening Baart Kunst (OBK) is opgericht in 1898 en heeft ca. 40 leden. Jaarlijks verzorgen ze een Nieuwjaarsconcert, in de zomer een concert in Village Scaldia, en een Najaarsconcert. Verder verzorgen ze optredens bij feestjes, bruiloften in verzorgingstehuizen etc. Naast het reguliere orkest is er ook nog de dweilband 'Leute Boven Alles'.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Hoofdplaat (ook bekend als 'Geel-Zwart') is opgericht in 1931. - Facebookpagina van het 'Twidde' van de v.v..

- Dartclub 't Krikje (genoemd naar het gelijknamige lokale café) is een club waar de gezelligheid voorop staat. De club telt ca. 17 leden. Ze spelen op de vrijdagavond om de 2 weken competitie tegen elkaar.

- Wielercomité 'Elk Naar Zijn Krachten' (ENZK) is opgericht in 1954.

- Hengelsportvereniging De Schelde Haven is er voor de dorpen Biervliet en Hoofdplaat. Als viswateren hebben ze de beschikking over De Brandput (een vijver van ca. 0.5 ha gelegen aan de Ter Wallestraat en de Braakmanlaan), de Linie of Passageule (vanaf de Kapitalendam tot het afbuigen van de Annaweg), de twee vijvers in het dorpsbos Poortbos, de Plaskreek (tussen de zeedijk bij Nummer Zeven) en Uitwateringskanaal Nol Zeven, ook wel de Leiding genoemd.

- Fauna: - Imkervereniging afdeling Oostburg heeft als werkgebied West Zeeuws-Vlaanderen en heeft haar thuisbasis in Hoofdplaat, waar zij regelmatig bijeenkomen en o.a. informatieve Imkercafé's organiseren. Omdat bijen belangrijk zijn voor de land- en tuinbouw in de regio, heeft het Stimuleringsfonds van de Rabobank een bijdrage aan de vereniging toegekend. Verder produceren de bijen natuurlijk verse, gezonde honing. Voor de imkers is de honing overigens niet het belangrijkste van het vak. Het is het bezig zijn in de natuur wat het zo leuk maakt. Je leert elke dag weer bij, dat is het interessante van imker zijn. De bijenkasten moeten een duidelijke kleur hebben, zodat de bijen hun kast makkelijker terug kunnen vinden. Om de Rabobank te bedanken voor hun bijdrage, verven ze de bijenkasten die ze beginnende imkers cadeau doen in de kleuren van de Rabobank.

Dankzij de bijdrage van de Rabobank kunnen ze beginnerscursussen organiseren, waarmee ze het aantal actieve imkers - en daarmee natuurlijk ook het aantal bijenvolken in de regio - beogen te vergroten. De cursus omvat 10 theorielessen, gevolgd door 10 praktijklessen bij een imker. Tijdens de cursus leren de deelnemers alle kneepjes van het imkervak: wat voor type bijenkasten zijn er, waaruit bestaat het volk, hoe ziet de koningin eruit, wat voor soorten
bijen bestaan er, etc. De cursisten die slagen voor het examen en lid van de vereniging zijn of worden, krijgen een bijenkast mét bijenvolk cadeau. Zo'n 'startvolk' bestaat uit ca. 20.000 bijen. Zo kunnen ze direct als imker aan de slag.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Hoofdplaat Prot. en - idem RK.

Reactie toevoegen