Kapelle

Plaats
Dorp en gemeente
Kapelle
Zuid-Beveland
Zeeland

ZL gemeente Kapelle in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Kapelle in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Kapelle in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Kapelle

Terug naar boven

Status

- Kapelle is een dorp en gemeente in de provincie Zeeland, in de streek Zuid-Beveland.

- De gemeente Kapelle is in 1941 vergroot met de gemeente Schore en in 1970 met de gemeente Wemeldinge.

- De gemeente omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen Biezelinge, Schore en Wemeldinge, een stuk ZO buitengebied van het dorp Kloetinge, en de buurtschappen Abbekinderen (grotendeels), Dijkwel en Eversdijk. De vroegere buurtschap Maalstede (rond de gelijknamige weg) is door de uitbreiding van het dorp Kapelle in de jaren tachtig aan de noordrand van dat dorp komen te liggen, is daarmee in het dorp geïntegreerd en niet meer als buurtschap te beschouwen.

- Wapen van de gemeente Kapelle.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Kapelle.

- Onder het dorp Kapelle vallen ook de buurtschappen Dijkwel en Maalstede, en alleen voor de postadressen ook het dorp Biezelinge en de buurtschap Eversdijk.

- Sinds medio 2020 is Fons Naterop de waarnemend burgemeester van de gemeente Kapelle. Naterop was tot de opheffing per 2019 van de gemeente Aalburg 10 jaar burgemeester van die gemeente, en in 2019 waarnemend burgemeester van de gemeente Boxtel.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1248 infra parochiam de Capella, 1394 in Capelle ter Maelsteden, 1483 ter Capellen ter Maelsteden, 1573 Cappelle, 1655 Capelle.

Naamsverklaring
"Betekent het Middelnederlandse capelle = kapel 'onderkerk zonder parochiale rechten'. De naam stamt uit een tijd dat de kerk nog als kapel tot een moederkerk behoorde. De kerk staat op een plaats waar drie kreekruggen samenkomen. Kapelle en Maalstede zijn in de archieven soms synoniemen."(1)

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Kapelle ligt aan de wateren Westerschelde in het Z en Oosterschelde in het N, O van de stad Goes en de dorpen 's-Gravenpolder en Kloetinge (van de dorpskern ervan), ZO van het dorp Kattendijke, Z van het dorp Stavenisse, ZW van het dorp Sint-Maartensdijk, W van het Kanaal door Zuid-Beveland (O van het dorp Wemeldinge voor een heel klein deel ook O ervan) en het dorp Yerseke, NW van de dorpen Hansweert en Kruiningen, N van de dorpen Hontenisse en Kloosterzande en NO van de dorpen Hoedekenskerke en Kwadendamme.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Kapelle 221 huizen met 1.354 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 125/763 (= huizen/inwoners) en de dorpen Biezelinge 82/516 en Eversdijk 14/75. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 5.000 huizen met ca. 12.500 inwoners; waarvan ca. 2.800 huizen met ca. 7..000 inwoners in het gelijknamige dorp (in sommige statistieken staat het getal van ca. 9.000 vermeld, maar dat komt omdat het dorp Biezelinge voor de postadressen en daarmee voor veel statistieken ook onder dit dorp valt). - Feiten en cijfers over deze gemeente.

Terug naar boven

Geschiedenis

De voormalige heerlijkheid Kapelle omvatte het gelijknamige dorp, het dorp Biezelinge en de buurtschappen Dijkwel, Teekenburg en Maalstede. In de 14e eeuw bloeit de lakenweverij in het dorp. Velen in het dorp vonden hier hun bestaan in. In de 16e eeuw is deze bedrijfstak hier door concurrentie van Goes uitgestorven.

Tijdens een archeologische opgraving in 2018 in Kapelle is een voor Zeeland unieke Romeinse vindplaats blootgelegd. De resten van het blootgelegde houten gebouw uit de late 2e of vroege 3e eeuw zijn uniek. Niet eerder zijn in Zeeland op het veen namelijk dergelijke resten gevonden in niet-militaire context, maar gerelateerd aan bewoning. De vondst is gedaan op bedrijventerrein Smokkelhoek. Bij een archeologisch vooronderzoek in 2006 zijn hier ook al vondsten gedaan.

Tweede Wereldoorlog
"Memorial 40-45 Kapelle is onderdeel van Stichting Vitality. Wij vertellen sinds 2012 de bijzondere geschiedenis over de oorlogsperiode '40-'45, met als focus het aandeel van de Franse strijdkrachten tijdens deze periode in Nederland. Maar ook het verhaal van de bevolking van onze gemeente en het leven tijdens de bezetting wordt verteld. Een groot deel van de verzameling is opgebouwd door Dhr. Minus Goud uit Krabbendijke. Hij heeft door de jaren heen uniformen, helmen, wapens en medailles verzameld. Na zijn overlijden heeft Andries Looijen de collectie overgenomen en aangevuld. Toen Andries de collectie in 2011 in bezit kreeg, had hij direct de oude boerenschuur aan zijn woning in gedachten als expositieruimte voor de verschillende militaire voorwerpen.

Inmiddels is de schuur verbouwd en de collectie aangevuld met veel Franse objecten. De nadruk wordt momenteel gelegd op de relatief onbekende Franse Slag die zich in de meidagen van 1940 in Zeeland heeft afgespeeld. Zo staan er poppen opgesteld met de uniformen van het 224RI en 271RI (Franse regimenten die in Zeeland vochten). Ook zijn er wapens, medailles en papieren te zien, alsmede een uniform van het Rode Kruis gedragen door een zuster die de gewonde Fransen verzorgde in het St. Joanna ziekenhuis in Goes. Verder zijn er ook stukken te zien van andere activiteiten van Franse militairen in Nederland tijdens de oorlogsjaren.

De collectie leidt de bezoeker in chronologische volgorde door de oorlogsjaren heen. Het is een indrukwekkende belevenis voor jong en oud. We organiseren regelmatig battlefield tours en vertellen het verhaal in ons museum en op het nabijgelegen officiele Franse ereveld in Kapelle. Dit doen we op dit moment vanuit ons museum aan huis aan de Vroonlandseweg. Maar na 7 jaar is onze collectie met voorwerpen en documenten zo gegroeid dat we aan uitbreiding toe zijn. Ook is onze museumruimte te beperkt om grote groepen (schoolklassen) te kunnen ontvangen. Daarom willen we een nieuw museum realiseren naast het officiele Franse ereveld in het dorp, het enige Franse ereveld in Nederland. Op die manier kunnen we een prachtige koppeling maken tussen verhalen vertellen en herdenken. Een mooiere plaats om de verhalen achter deze graven te vertellen is er niet. Maar dit initiatief kost geld en om dit te kunnen verwezenlijken hebben we ook jouw steun hard nodig. Help jij ons deze geschiedenis te blijven vertellen?"

Oorlogsmuseum Vitality in Kapelle is in augustus 2019 opgenomen in het Museumregister en is daarmee erkend als 'geregistreerd museum'. Voorzitter Andries Looijen spreekt van een ‘prachtig resultaat’. De vrijwilligers hebben namelijk hard gewerkt om aan de normen te kunnen voldoen. "Zo moet de collectie beschreven worden volgens de algemene museumrichtlijnen, moet de klimaatbeheersing in het museum op orde zijn en moet er blijk zijn van ‘goed bestuur’, ook op financieel gebied”, aldus Looijen. Het register bevat ruim 500 musea.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kapelle heeft als plaats 8 rijksmonumenten.

- Kapelle heeft 9 gemeentelijke monumenten.

- Het boek 'Kleine monumenten in Kapelle, Biezelinge, Eversdijk en Schore' (door M.J. de Regt, uitg. Heemkundige Kring ’De Bevelanden’, Goes, 2004) is via de link ook online te lezen.

- De Hervormde (PKN) Grote Kerk van Kapelle (Kerkplein 4) is in verschillende eeuwen gebouwd. In 1248 begon men aan de bouw van een tufstenen kerkje. Toen deze in de 14e eeuw werd afgebroken, begon men aan de bouw van de tegenwoordige kerk. Men begon aan het koor en de toren. In 1475 zijn de sacristie en het noorderkoor gebouwd en in 1500 de doopkapel aan de zijkant van de toren. Het schip dateert uit dezelfde tijd. De toren is het bekendste deel van de kerk en wordt De stoere Zeeuw genoemd. Het is een 60 meter hoge toren die voor het grootste deel uit baksteen bestaat, maar de ingang is van natuursteen. De toren heeft als enige in Zeeland een bakstenen spits met vier hoektorentjes.

De kerk is van binnen zeer sober, maar heel licht. Het heeft een typisch protestants interieur: alle stoelen en banken zijn op de preekstoel gericht. Deze preekstoel dateert uit 1600 en wordt door een half mens, half zuil ondersteund. Aan de westkant van de kerk staat een uit 1641 daterende herenbank en aan de oostkant het graf van de ambachtsheer van Kapelle, Philibert van Tuyll van Serooskerken. Beelden van de apostelen en van de kerkvaders ondersteunen het dak van de zijbeuken en van het schip. In het noorderkoor bevinden zich de koorbanken waarin de kanunniken tijdens de erediensten stonden. Boven het portaal uit 1866 staat het orgel, gemaakt door de firma Bätz-Witte uit Utrecht.

- De Ontmoetingskerk (Biezelingsestraat 67) uit 1917 was een Gereformeerde Kerk. De kerk is overbodig geworden door de fusie met de Hervormde Kerk tot PKN-gemeente Biezelinge. De kerk is in 2013 gekocht door de Koptisch Orthodoxe Kerk en gaat in het vervolg door het leven als Heilige Maria Sint Arsenius Kerk.

- Het gebouw van de vroegere meestoof De Nijverheid (Ooststraat 47) is blijkens de memoriesteen in de voorgevel gesticht in 1871. Ook gedateerd in het ijzeren vaantje op de schoorsteen. Het vrijstaande gebouw heeft een verhoogde voorbouw en een achterdeel waarvan de wanden door 5 lisenen in partijen zijn verdeeld. Het rijksmonumentale gebouw houdt de herinnering levend aan de eertijds voor Zeeland zo belangrijke meekrapcultuur en is bovendien een van de weinige op Zuid-Beveland bewaard gebleven voorbeelden van de utiliteitsbouw in de neo-rondboogstijl van rond 1870.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Kapelse Moer is een waterrijk natuurgebied. Gelegen O van Kapelle, Z van de Postweg, O van de Tekenburgseweg en de Kelhoekseweg, grenzend aan het Kanaal door Zuid-Beveland. Aan de overzijde van het kanaal ligt overigens een soortgelijk gebied; de Ierseke Moer. De Kapelse Moer heeft een omvang van ca. 200 hectare. In 2009 zijn in de Kapelse Moer greppels gebaggerd, lage randen opgehoogd en stuwen en duikers aangepast. Hiermee zijn tegelijkertijd meer doelen gediend. Bij extreme regenval kan er meer water worden vastgehouden. Dat gaat verdroging tegen. Landbouwpercelen zijn ontlast. En er is 11 hectare nieuwe natuur bij gekomen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kapelle (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Kapelle.

- Dorpshuis: - De Vroone is de '(dorps) huiskamer' van Kapelle en omstreken. Het volledig gerenoveerde en moderne dorpshuis ademt een huiskamersfeer uit, die iedereen bij binnenkomst al een warm gevoel geeft. Wie een privé of zakelijke activiteit wil organiseren kan hier goed terecht. Behalve een prettige sfeer, uitstraling en een persoonlijke benadering, bieden ze een ruime keus aan vergader-, feest- en buffetzalen. Bovendien beschikken ze over een volledig ingerichte theaterzaal met computergestuurde licht- en geluidsmogelijkheden. Alle zalen in De Vroone zijn uitgerust met de modernste faciliteiten. Of het nu gaat om het afspelen van muziek, het gebruik van internet of een presentatie geven met behulp van een beamer, het is allemaal standaard geïntegreerd in elke zaal. Dorpshuis De Vroone is een praktisch dorpshuis dat je afhankelijk van je activiteit in z’n geheel of per zaal kunt huren, met ondersteuning vanuit keuken en/of bar. Desgewenst kunnen ze ook heerlijke en zeer gevarieerde buffetten verzorgen en deze aan je wensen aanpassen.

- Onderwijs: - "Basisschool 't Honk is een school met ongeveer 300 kinderen in het mooie dorp Kapelle. We zitten sinds 2016 in ons prachtige gebouw 't Saamdeel aan de Vroonlandseweg. 't Honk is een open christelijke basisschool met een goede sfeer, waar leerlingen, team en ouders zich thuis voelen, en waar iedereen welkom is. We hebben oog voor talenten en verschillen: ieder kind is uniek. We richten ons op een evenwichtige ontwikkeling van onze leerlingen waarbij aandacht is voor hoofd, hart en handen. Ons christelijk onderwijs heeft als doel dat kinderen uitgroeien tot sociaal verantwoordelijke wereldburgers. Onze school is een lerende organisatie, waardoor wij kwalitatief goed onderwijs bieden; het team leert met en van elkaar. 't Honk werkt volgens een uitgekiend zorgplan, waardoor Passend Onderwijs mogelijk wordt gemaakt voor onze leerlingen. We zien de ouders als partner, we gaan samen voor goed onderwijs."

- Twirl/dans e.d.: - Bij vereniging Twirl en Dancefactory in Kapelle kun je terecht voor peuterdans (2-3 jaar), swingkids (4-5 jaar), kidsdance (6 t/m 9 jaar), dancemix (vanaf 10 jaar), combinatie van jazzdance / streetdance / clipdance, showdans (musicals) vanaf 9 jaar, jazz/moderne dans (vanaf 10 jaar), twirlen recreatief (vanaf 6 jaar), twirlen competitief (vanaf 9 jaar), activitydance (vanaf 18 jaar), aerobics, steps en spierversterkende oefeningen.

Reactie toevoegen