Duurzaamheid / Circulaire economie

duurzaamheid_dag_van_de_10-10.gif

Jaarlijks is rond 10 oktober de Dag van de Duurzaamheid. Op deze dag zijn er vele activiteiten op dit gebied in het hele land.

Jaarlijks is rond 10 oktober de Dag van de Duurzaamheid. Op deze dag zijn er vele activiteiten op dit gebied in het hele land.

Servicepunt Circulair

"De Natuur en Milieufederaties werken aan een gezond (leef)milieu, een gevarieerd landschap en een veelsoortige natuur. Dit doen we met duizenden betrokken vrijwilligers, bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties. Een van de thema’s waar we aan werken is circulaire economie. Aan de slag. De thema’s waar wij ons sterk voor maken, pakken we aan vanuit drie rollen: verbinden, aanjagen en agenderen. Elke provincie heeft een eigen Natuur- en Milieufederatie, maar het Servicepunt Circulair hebben we gezamenlijk ontwikkeld tot een landelijk servicepunt, want een circulaire economie vraagt om samenwerking! Het servicepunt is bedoeld voor iedereen die aan de slag wil met het thema dat bekend staat als ‘circulaire economie’.

Ondernemers. Ondernemers helpen we bij het behalen van hun doelstellingen. Bijvoorbeeld door hen in contact te brengen met de juiste personen binnen de regio. Of we helpen in hun zoektocht naar een goede locatie. We lossen knelpunten op het gebied van wet- en regelgeving op en we denken mee over het vormen van een businesscase. Kortom: wij helpen bij het realiseren van hun dromen. Inwoners. Ook consumenten helpen we in hun zoektocht om meer circulair te leven en te consumeren. Dit servicepunt dient ter inspiratie en om te laten zien welke stappen er al kunnen worden genomen."

"De circulaire beweging is in gang gezet

In 2050 wil Nederland een circulaire economie zijn, volledig draaiend op herbruikbare grondstoffen. Maar wat is daarvoor nodig? Wat betekent dit voor bestaande businessmodellen? En, hoe kweken we bewustwording bij consumenten om duurzaam in te kopen? In de Nationale Hackathon Circulaire Economie werkten studenten van tien onderwijsinstellingen - waaronder Zuyd Hogeschool - aan concrete oplossingen voor circulaire vraagstukken. Met vaak verrassende uitkomsten én een positief vervolg. “Het is gewoon fantastisch om te zien wat de studenten hebben klaargespeeld”, zegt Danielle Twardy-Duisters, senior onderzoeker circulaire economie: businessmodellen en human capital bij Zuyd. “Ze hebben zich spontaan aangemeld. Uit overtuiging en interesse, want extra studiepunten verdienen ze er niet mee. Het gaat om studenten van heel verschillende studierichtingen die elkaar voordien niet kenden en die volledig online met elkaar aan de slag zijn gegaan. Ik durf wel te stellen dat er gedurende de week een hechte band is ontstaan, die niet meer weggaat!”

Circular City. De Hackathon was onderdeel van de Week van de Circulaire Economie (1-5 februari). Danielle: “Elke deelnemende onderwijsinstelling organiseerde voorafgaand aan de nationale competitie een lokale hackathon. Wij hebben dit samen met CHILL opgepakt. CHILL heeft veel ervaring met het organiseren van dit soort events in een multidisciplinaire setting. In totaal 23 studenten en jonge professionals hebben in vier multidisciplinaire teams gewerkt en hun circulaire ideeën uitgewerkt. De resultaten waren boven verwachting; de game Circular City, de Washtap in de supermarkt, de ‘Loop’-app die consumenten helpt bij groen shoppen en het Eko-circus om vanaf de basisschool te leren recyclen. Een professionele jury met vertegenwoordigers vanuit overheid, bedrijfsleven en onderwijs heeft de game Circular City als winnaar uitgeroepen. In deze game draait het om het herbouwen van een sterk vervuilde stad. Er zijn muntjes te verdienen met ideeën die de stad verbeteren. Plus de kans om echt goede ideeën te pitchen bij echte bedrijven. Erg origineel. Niet voor niets heeft Circular City in de landelijke competitie de publieksprijs in de wacht gesleept.”

Het stopt niet! Zeker niet nu de vier teams de kans krijgen hun ideeën verder uit te werken in een Versnellingstafel aangeboden door CHILL, ZUYD en de Provincie Limburg. “Alle inzendingen zijn van een dermate hoog niveau en zo interessant dat ze van grote toegevoegde waarde kunnen zijn in het stimuleren van de bewustwording bij bedrijven en consumenten in de regio en daarbuiten. Ook vier landelijke teams hebben zich aangemeld om deel te nemen aaneen Versnellingstafel in Limburg. We zijn nu druk bezig met het selecteren en benaderen van de juiste partijen die de studenten kunnen helpen bij de verdere ontwikkeling van hun idee. De Versnellingstafel Circular City is overigens al gestart. Er was zoveel interesse dat we het belangrijk vonden de studenten hierin goed te begeleiden, te coachen en te beschermen. Het intellectuele eigendom blijft in bezit van de studenten.”

Uitdaging voor de toekomst. Circulair produceren, is een van de vier thema’s waarmee Zuyd Hogeschool - samen met de regio - invulling geeft aan de uitdagingen van de toekomst. Danielle: “Het is een thema dat tot nu toe vooral in technische studierichtingen aan bod komt. In de hackathon hebben we ervaren dat het juist de kruisbestuiving tussen verschillende disciplines is, die tot mooie resultaten leidt. We merken dat steeds meer docenten van allerlei studierichtingen zoeken naar manieren om duurzaamheid en circulariteit een plaats te geven in het bestaande curriculum. Ze zoeken elkaar op om multidisciplinaire projecten en onderzoeken te starten. Dat is fantastisch, want daarmee geven we onze studenten de vaardigheden en competenties die helpen antwoorden te bieden op de circulaire vraagstukken van de toekomst. Het bedrijfsleven heeft daar in toenemende mate behoefte aan. De beweging is in gang gezet en de hackathon heeft daar een extra zetje aan gegeven.” (bron: Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL), februari 2021)

- "De Nederlandse regering wil in 2050 een volledig circulaire economie hebben bereikt. Ze ziet monitoring als belangrijk instrument om de voortgang van de transitie te kunnen volgen. Daarom heef het kabinet het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gevraagd om samen met andere kennisinstellingen kennis te ontwikkelen over de circulaire economie en over de voortgang van die circulaire economie te rapporteren. Het voorliggende rapport is een belangrijke mijlpaal in dit proces. Deze eerste Integrale Circulaire Economie Rapportage (ICER) geef weer wat momenteel de stand van zaken is van de transitie naar een circulaire economie in Nederland en bevat handvatten om die transitie desgewenst te versnellen. Deze ICER is tot stand gekomen in samenwerking met, en met inbreng van: CBS, CPB, Centrum voor Milieuwetenschappen (Universiteit Leiden), RIVM, RVO, RWS, TNO en Copernicus Instituut (Universiteit Utrecht). Al deze instellingen dragen bij aan het meerjarige Werkprogramma Monitoring en Sturing Circulaire Economie, dat gecoördineerd wordt door het PBL.

De ICER gaat tweejaarlijks verschijnen en vormt de kennisbasis voor de beleidscyclus van het circulaire-economiebeleid in Nederland. Ze vormt tevens input voor het overleg tussen de partijen die betrokken zijn bij het Grondstoffenakkoord en bij de vijf prioritaire transitiethema’s: Biomassa en voedsel, Bouw, Consumptiegoederen, Kunststofen en Maakindustrie. En de rapportage levert ook informatie voor het gesprek over het circulaire-economiebeleid tussen het Kabinet en de Tweede Kamer.

In een circulaire economie staat het efficiënter benuten en het daardoor verminderen van het gebruik van grondstofen centraal. Daarvoor is meer nodig dan alleen recycling van grondstofen; producten moeten bijvoorbeeld zo worden ontworpen dat ze langer meegaan. Naast het tegengaan van klimaatverandering en het behoud van biodiversiteit vormt de efficiëntere benutting van grondstofen de derde grote uitdaging in het vinden van een betere balans tussen mens en natuur. Deze drie uitdagingen hangen nauw met elkaar samen - net als de oplossingsrichtingen. Hoe minder nieuwe grondstoffen er nodig zijn, hoe minder de natuur, het klimaat en het milieu worden belast. Een circulaire economie kan daarnaast bijdragen aan het verminderen van de leveringsrisico’s van moeilijk te verkrijgen grondstoffen. Ook biedt ze kansen voor Nederlandse bedrijven; zo zijn er concurrentievoordelen te behalen door grondstoffen in de productieketen aanzienlijk efficiënter in te zetten en milieusparend te produceren.

In deze rapportage geven we inzicht in de stand van de ontwikkeling in het internationale en Nederlandse grondstoffengebruik, en laten we zien wat de milieu- en sociaaleconomische effecten zijn van dat grondstoffengebruik. Daarnaast beschrijven we welke interventies de overheid in Nederland heeft gedaan om de transitie naar een circulaire economie op gang te brengen en te versnellen, zoals het bevorderen van kennisontwikkeling en het maken van vrijwillige afspraken met partijen. Ook gaan we in op de acties van maatschappelijke partijen, zoals initiatieven van bedrijven om circulaire producten en diensten in de markt te zeten of te investeren in een circulaire productiewijze. Die interventies en acties vormen de zogenoemde transitie-indicatoren; ze geven een beeld van de mate waarin en de manier waarop bedrijven, consumenten en overheden voorsorteren op een circulaire economie. Met deze informatie is in beginsel de richting en het tempo van de transitie naar een circulaire economie te bepalen en bij te sturen.

De omslag naar een circulaire economie vergt inspanningen, vernieuwingen en aanpassingen door producenten, consumenten, ngo’s, wetenschappers, bestuurders en beleidsmakers in alle geledingen van de samenleving. Ieder heeft daarin een grotere of kleinere rol. Dat geldt evenzeer voor de (verschillende lagen van de) overheid, al heeft die laatste wel een bijzondere rol. De overheid bepaalt met haar beleid in belangrijke mate de spelregels en daarmee het speelveld waarbinnen de transitie naar een circulaire economie zich kan ontwikkelen, zoals aan de hand van gehanteerde belastingen, wettelijke normen en subsidies. De in dit rapport bijeengebrachte kennis moet bestuurders, politici en beleidsmakers handvatten bieden om productie- en consumptieprocessen ‘met beleid’ bij te sturen. Daarom gaan we in deze eerste ICER ook nader in op het gevoerde circulaire-economiebeleid van met name de Rijksoverheid.
Ik ben ervan overtuigd dat de hier samengebrachte inzichten daarbij behulpzaam zullen zijn. Met dank aan de partners die hebben meegewerkt aan de totstandkoming van deze ICER en die met ons blijven optrekken in de verdere ontwikkeling van het onderliggend kennisprogramma." Aldus prof. dr. ir. Hans Mommaas, Directeur Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), in het Voorwoord van de in januari 2021 verschenen eerste Integrale Circulaire Economie Rapportage (ICER).

"Nederland is toe aan de volgende stap op weg naar een circulaire economie. We hebben de basis gelegd. Per product worden minder grondstoffen gebruikt, maar het gebruik van grondstoffen in totaal vermindert nog niet. Het is daarom tijd te versnellen om in 2050 volledig circulair te zijn. Dat concludeert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in de in januari 2021 verschenen eerste Integrale Circulaire Economie Rapportage. Staatssecretaris Van Veldhoven, opdrachtgever van het onderzoek, pleit dan ook voor stevigere maatregelen. Dat schrijft zij in een brief aan de Tweede Kamer.

Een citaat daaruit: “Ik ben trots dat de basis is gelegd. We hebben gepionierd en verkend. Het is nu tijd voor de volgende stap. Nederland is in Europa koploper recyclen, maar een circulaire economie gaat verder. Laat elke bloempot standaard van gerecycled plastic zijn, beloon bedrijven voor de CO2-uitstoot die zij via grondstoffen besparen, en dring het verbranden en storten van afval terug. Ik vind dat we deze prikkels bijeen moeten brengen in één Circulaire Economiewet. Zodat we samen werken aan een schone toekomst die we met een gerust hart aan onze kinderen kunnen achterlaten.”

Milieuvervuiling en CO2-uitstoot voorkomen. In 2050 wil Nederland een volledig circulaire economie hebben. In een circulaire economie worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt en bestaat er dus geen afval. Nu wordt recyclebaar afval soms nog verbrand, of in een uiterste geval gestort. Daar willen we in 2050 helemaal vanaf. Minder wegwerpcultuur en meer hergebruiken: van shampooflessen, bureaustoelen tot oude treinen. Dit kan door onder andere producten slimmer te ontwerpen, recyclen en hergebruiken. Dat doel heeft Nederland gesteld om milieuvervuiling en CO2- uitstoot te voorkomen. Om de voortgang in de gaten te houden, onderzoekt het PBL om het jaar hoe we er voorstaan, vergelijkbaar met het klimaat. We zijn het eerste land dat op zo’n gedegen manier de hele circulaire economie in kaart heeft gebracht om gericht de volgende stappen te kunnen zetten.

Basis is gelegd. Van Veldhoven is trots op de basis die is gelegd en de resultaten van de afgelopen jaren. Het verbranden van afval is ontmoedigd en het recyclen en hergebruiken van grondstoffen als plastic, matrassen en textiel loont, dankzij verschillende maatregelen en nieuwe wetgeving. Denk aan statiegeld op flessen, de producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen en matrassen, afspraken met koplopers in de Plastic Pacts en de Denim Deal. Tegelijkertijd gebruiken we alles bij elkaar meer grondstoffen, wat betekent dat de overgang naar een circulaire economie alleen maar urgenter wordt. Van Veldhoven vindt dat de weg naar 2050 vraagt om meer normeren en belonen. Een logische stap voor een volgend kabinet zou dan ook een Circulaire Economiewet kunnen zijn, naar voorbeeld van de klimaatwet. Met daarin bijvoorbeeld een beloning voor CO2- besparing of een verplicht percentage gerecycled materiaal in producten, in lijn met Europese ambities. Van Veldhoven: “Circulair moet lonen. We willen ondernemers in het proces naar 2050 toe perspectief bieden, de markt zekerheid geven en innovaties stimuleren. Tegelijkertijd moeten we de circulaire economie voor mensen makkelijker en aantrekkelijker maken.”

Nederlandse innovaties: van vervuild staal naar nieuwe grondstof. De circulaire economie biedt veel kansen voor Nederlandse innovatieve bedrijven en nieuwe groene banen in ons land. Een goed voorbeeld van een circulaire ondernemer is staalfabriek Purified Metal Factory in Delfzijl, die Van Veldhoven onlangs bezocht. Dit is het eerste bedrijf ter wereld dat van met asbest of kwik vervuild staal, bijvoorbeeld van oude treinen of windmolens, een nieuwe schone grondstof kan maken. Van Veldhoven: “Deze fabriek laat de toekomst zien. In deze coronatijd zijn we meer dan ooit zuinig op onze bedrijven en banen. Dit bedrijf laat zien dat met circulaire innovaties niet alleen winst voor ons klimaat en milieu is te behalen, maar ook voor onze portemonnee en werkgelegenheid. Twee vliegen in een klap. Die potentie heeft circulair ondernemen, en dat wil ik op veel meer plekken benutten.” (bron: Ministerie van Infrastuctuur en Waterstaat, januari 2021)

- "Het duurzame paradijs is dichterbij dan we denken. Stel je voor: het is 2030 en we leven inmiddels in een wereld zonder schaarste. Energie, vervoer, gezonde voeding: nergens is meer een tekort aan. Een droom? Niet volgens Ruud Koornstra, de Nationale Energiecommissaris. In een tijd waarin rampen en crises de waan van de dag bepalen, is het misschien een beetje moeilijk voor te stellen. Maar volgens Ruud Koornstra is het écht waar: het paradijs op aarde - een radicaal andere wereld zonder schaarste - ligt binnen handbereik. En zijn verhaal is behoorlijk overtuigend." (bron en voor nadere informatie zie de video- en tekstreportage van VPRO Tegenlicht, 18 september 2020) Iedereen zou even de moeite moeten nemen om deze slechts 16 minuten durende video te bekijken, waarin Ruud Koornstra, ondernemers en wetenschappers schetsen hoe een duurzaam land en duurzame wereld binnen handbereik ligt, mits we onze mentaliteit en regelgeving daarop instellen. Dat vergt echter wel een zogeheten paradigma shift, en daar - het vervangen van een bestaand, vertrouwd concept door een nieuw concept dat een andere manier van denken en werken vergt - hebben wij mensen nogal moeite mee... Zie ook deze toelichting daarop en deze en deze.

- "Duurzaamnieuws.nl wil de transitie naar een duurzame samenleving helpen versnellen. Daar publiceren we betrouwbare, duidelijke en praktische informatie voor. Die helpt mensen en organisaties om hun duurzame doelen te behalen. Dat doen we zo objectief mogelijk, maar niet vrijblijvend. Duurzaamnieuws.nl hanteert journalistiek met een missie. Zo willen we een informatiebrug vormen tussen bedrijven en consumenten, tussen bestuurders en burgers. Dat doen we vanuit een duidelijke visie gericht op een duurzame toekomst. En we bieden daar handelingsperspectief bij. Duurzaamnieuws.nl: betrokken, kritisch, toekomstgericht. Duurzaamnieuws.nl gaat over ontwikkelingen die de wereld blijvend beter maken. Daarom hebben we een heel brede blik op duurzaamheid. Natuurlijk gaat het hier over milieu, klimaat en energie. Maar we kijken vooral naar duurzaamheid als een optelsom van eerlijk, veilig en gezond. Dat zijn 3 basisvoorwaarden voor blijvend welzijn van iedereen."

- "Hoe zijn de steden van ons land bezig met de circulaire economie? Met de verkenning 'Circulaire economie en de gemeente' (april 2019) geeft Platform31 inzicht in de aanpak van gemeenten om het bedrijfsleven (met name het mkb) te faciliteren in het ontplooien van circulaire activiteiten. We presenteren welke rollen de lokale overheid kan oppakken. En welke belangrijke lessen al geleerd zijn bij vier koplopers: Almere, Groningen, Zaanstad en Zwolle. Daarnaast vind je makkelijk terug wat de circulaire economie inhoudt en wat er al op dit gebied in Nederland gebeurt."

- Netwerk Duurzame Dorpen is een landelijk netwerk van, voor en door dorpen die (samen) werken aan een duurzame toekomst. Het Netwerk organiseert de ontmoeting tussen dorpen en biedt een platform voor het delen van kennis en ideeën waardoor dorpen elkaar inspireren. Inmiddels zijn al ca. 300 dorpen aangesloten. In het Netwerk laten dorpen zien dat ze werken aan een duurzame leefomgeving. Dit kan op veel thema’s. Van Afval & Kringlopen tot Zorg & Welzijn. Al surfend door de website zie je dat duurzaamheid meer is dan energiebesparing en opwekking. Zo zijn er dorpen die werken aan afvalscheiding, lokaal voedsel produceren (o.a. voor de voedselbank) en een auto delen. Of een dorp nu al grootse initiatieven realiseert of juist een eerste informatieavond organiseert, elke stap telt! In het Netwerk kom je dus eenvoudige en veelomvattende initiatieven tegen. Dorpen beschrijven hun initiatieven en kunnen documenten en ander materiaal uploaden. Als je meer over een bepaald initiatief wilt weten dan kun je direct contact opnemen met het betreffende dorp. Jouw dorp hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden en je kunt meteen aan de slag! Alle dorpen in Nederland kunnen meedoen en zichzelf inschrijven. In de maandelijkse nieuwsbrief staan de laatste nieuwtjes van de dorpen zelf, maar ook nieuws over bijvoorbeeld interessante regelingen en subsidies, nieuwe ontwikkelingen en activiteiten.

- Artikel over duurzame ontwikkeling op Wikipedia.

- “Hoe kunnen we continu hernieuwbare bronnen verkrijgen voor voedsel, onderdak, levensonderhoud en welzijn? Door ons te spiegelen aan de succesvolle methoden in natuurlijke ecosystemen kunnen we kiezen voor modellen met een ruime opzet, geneigd tot kringloopvorming, gericht op rentmeesterschap van de planeet en soorten, met een eindeloze toekomst. Dat is ware economie.” Door te kijken naar de wijze waarop organismen zijn gevormd en functioneren, kunnen we oplossingen formuleren voor echt duurzaam produceren en consumeren. Enkele voorbeelden: het kweken van paddestoelen op pulp uit de koffiebonenteelt, het gebruik van slachtafval in de wormenteelt en een efficiëntere opwekking van zonne-energie volgens het proces van fotosynthese. Deze en andere veelbelovende projecten zullen een belangrijke inspiratiebron vormen voor (aankomende) ondernemers en politici, en onze manier van produceren en consumeren ingrijpend veranderen. Aldus Gunter Pauli in zijn boek Blauwe economie. Rapport aan de Club van Rome. 10 jaar, 100 innovaties, 100 miljoen banen (herziene editie, 2014). Volgens Pauli moet er nog wel een flinke denkomslag plaatsvinden. Hij is kritisch op het huidige economisch systeem, waarvan hij de “perverse drijfveren” uiteen zet in een van zijn hoofdstukken. Ook schetst hij een nieuw businessmodel speciaal voor Nederland en wijdt hij een hoofdstuk aan het hervormen van het energiesysteem. Het boek sluit af met een lijst van 100 door de natuur geïnspireerde innovaties.

- Rond 10 oktober is de landelijke Dag van de Duurzaamheid, waarop er vele activiteiten zijn op dit gebied in het hele land.

- Hoe duurzaam leef jij? Doe de Voetafdruktest (Wereldnatuurfonds).

- We willen nu en in de toekomst op een leefbare, gezonde en veilige manier in Nederland kunnen wonen en werken. Door samen slim te produceren en bewust te kopen, gebruiken en hergebruiken, zorgen we voor een toekomstig sterk en duurzaam Nederland. In Nederland zijn veel duurzame initiatieven, klein en groot. Al die initiatieven dragen bij aan een duurzame wereld. Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu wil dat stimuleren met het programma Duurzaam Doen. Hierbij werkt het ministerie samen met Milieu Centraal. Onderdeel daarvan is de website Duurzaam Doen. We laten hier zien wat jíj kan doen, maar ook wat wíj doen. Zo brengen we duurzaam doen dichterbij burgers en bedrijven.

- Dossier Duurzaamheid op de site van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

- Ook het restaureren van oude monumentale panden kan duurzaam / ecologisch / biobased. Wat daar onder verstaan wordt, kunt u lezen onder de link.

- Jaarlijks stelt Trouw de Duurzame 100 samen, van de 100 personen die in dat jaar kennelijk de meest bijzondere en/of invloedrijke ideeën hebben gehad en/of uitgevioerd op het gebied van duurzaamheid.

- Duurzame Dinsdag biedt jouw duurzame idee een podium in politiek Den Haag. Het kabinet neemt elke 1e dinsdag van september een koffer vol duurzame initiatieven en ideeën in ontvangst. Van uitgewerkt businessplan tot een duurzaam idee in het eigen huishouden: de initiatieven in de koffer zijn ontzettend divers. De afzenders ook: ideeën komen onder andere van particulieren, verenigingen, bedrijven, maatschappelijke organisaties en start-ups. Samen laten we zien dat duurzaamheid leeft, in alle lagen van onze samenleving. Tijdens Duurzame Dinsdag wordt een aantal ideeën door de Staatssecretaris uitgelicht. Deze ideeën worden via de politiek verder geholpen.

- Greenpeace over de mogelijkheden voor een duurzame toekomst.