Kloosterburen

Plaats
Dorp
Het Hogeland
Hoogeland
Groningen

gemeente_kloosterburen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Kloosterburen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Kloosterburen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Kloosterburen

Terug naar boven

Status

- Kloosterburen is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Hoogeland, gemeente Het Hogeland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1989. In 1990 over naar gemeente De Marne, in 2019 over naar gemeente Het Hogeland.

- Wapen van de voormalige gemeente Kloosterburen.

- Onder het dorp Kloosterburen vallen ook de buurtschappen Bokum, Kleine Huisjes, Nijenklooster en Westerklooster, en alleen voor de postadressen ook het dorp Kruisweg, hoewel dat in de praktijk een tweelingdorp is met buurdorp Hornhuizen.

Terug naar boven

Naam

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Kronkeldörp.

Terug naar boven

Ligging

Kloosterburen ligt ZW van Pieterburen, NW van Eenrum, N van Leens.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Kloosterburen 241 huizen met 1.714 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 140/974 (= huizen/inwoners) en het dorp Hornhuizen 101/740. De buurtschappen in deze gemeente worden, in tegenstelling tot bij de meeste andere gemeenten, in dat jaar niet apart gespecificeerd. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 300 huizen met ca. 750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Kloosterburen is een katholieke enclave in het overwegend protestantse Noord-Groningen. Tussen 1163 en 1595 stond hier het klooster Sint-Johannes Evangelista, ook wel Oldenclooster genoemd. In 1204 is het nonnenklooster Nijenklooster gesticht. De toren van de Hervormde kerk staat op restanten van het vroegere Premonstratenzer klooster, dat hier tot het eind van de 16e eeuw heeft gestaan.

Het dorp is, dankzij de lage grondprijzen, in opkomst als 'bollenstreek van het Noorden'.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kloosterburen heeft 8 rijksmonumenten.

- De grote katholieke, neogotische kerk is in 1869 gebouwd naar ontwerp van architect Pierre Cuypers. Met 56 meter heeft het de hoogste kerktoren van het Groninger Ommeland. Grenzend aan de kerk ligt de mooi aangelegde Cloostertuin.

- De Hervormde kerk van Kloosterburen, met middeleeuwse zadeldaktoren,  is gebouwd op de fundamenten van het Sint Jansklooster dat aan het eind van de 16e eeuw is verwoest.

- In 1927 is door het bestuur van de RK kerk aan de Damsterweg zusterhuis het Theresiagesticht gebouwd. In de jaren zestig is het klooster als zodanig buiten gebruik geraakt. Er is nu een hotel in ondergebracht.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. Kloosterburen heeft het grootste carnaval van boven de grote rivieren. Verder wordt er in de provincie Groningen alleen in Ter Apel carnaval gevierd. - Carnavalsvereniging CV Oldeclooster is opgericht in 1970. Er zijn diverse bouwgroepen, die jaarlijks een wagen bouwen voor de carnavalsoptocht, zoals Bouwgroep Wijk Dobbe/Grijssloot, Bouwgroep Wijk Hogeweg, Bouwgroep The Freestylers en Bouwgroep Wijk Willibrord.

- De Ronde van Kloosterburen (op een zaterdag begin juli, in 2019 voor de 40e keer) heeft zijn oorsprong in 1954. Toen alleen nog voor heren en met een langere afstand dan de huidige. In 1981 is de voorlopig laatste wedstrijd gereden. Er was geen animo meer bij sponsoren, organisatie en rijders. Oud-renner Jan Konijn keek altijd met veel goede herinneringen terug op de wedstrijden. Het moest toch mogelijk zijn de Ronde nieuw leven in te blazen. Hij wist een aantal inwoners enthousiast te krijgen. In 2011 is de 31e Ronde gereden. Onder het publiek oud-burgemeester Leegwater, vroeger een van de organisatoren. Van een wedstrijd alleen voor heren is het inmiddels een veel breder evenement geworden. De organisatie legt het accent nu bij de jeugd. De Rabo Dikke Banden Race trekt ieder jaar weer rond de 100 deelnemende schoolkinderen. Het Nationaal Jeugdtoernooi neemt eveneens een belangrijke plaats in. Het programma wordt vervolgd met wedstrijden voor vrouwen en heren.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kloosterburen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Kloosterburen van Dorpsbelangen op Facebook.

- Belangenorganisaties: - Dorpsbelangen Kloosterburen.

- Coöperatie Klooster&Buren en Stichting SintJan zetten zich in voor behoud van zorg, leefbaarheid en cultuur in Kloosterburen en de bijbehorende buurdorpen Hornhuizen, Kruisweg, Molenrij en Kleine Huisjes. SintJan is een initiatief op het oudste kloosterterrein van de provincie Groningen en heeft als doel op een creatieve wijze te anticiperen op de demografische ontwikkelingen (krimp, vergrijzing, ontgroening). Daarbij kiest SintJan nadrukkelijk de weg van sociale en duurzame vernieuwing. Om de samenleving vitaal te houden en de economie weer bloeiend te krijgen gaat SintJan uit van een integrale aanpak: wonen, werken, zorg en cultuur dienen zodanig geborgd te worden dat de leefbaarheid van het dorp versterkt wordt. SintJan is in 2010 uitgeroepen tot een van de 10 beste projecten tegen Krimp in de drie noordelijke provincies.

- Dorpshuis: - Na jaren van fondsenwerving en voorbereidingen is in 2016 het laatste gedeelte van Cultureel Centrum 't Kronkelhoes in Kloosterburen vernieuwd. In 2006 is de grote zaal al vervangen door nieuwbouw, in 2016 zijn de kleine zaal, de entree en de keuken vernieuwd. De werkzaamheden zijn uitgevoerd door veelal plaatselijke aannemers en door de inzet van vele vrijwilligers.

- Lezen: - Het Boeken Uitleenpunt is in 2011 opgezet door Stichting SintJan en Dorpsbelangen toen de bibliotheek in Kloosterburen de deuren sloot. De boeken die van de oude bieb zijn overgenomen, worden aangevuld met donaties door buurtbewoners en het lokale boekenantiquariaat brengt regelmatig (streek)romans en detectives. De bibliotheek wordt gerund door vrijwilligers, en uitleners komen uit de hele voormalige gemeente de Marne. Iedereen die wil komen lenen of lezen is welkom. Lenen is contributievrij: je mag voor niks, en binnen redelijke grenzen, zelf weten hoe lang je de boeken wilt houden. Openingstijden: dinsdag 9.30-12.00 uur, woensdag 14.30-17.00 uur en zaterdag 10.00-12.00 uur.

- Zorg: - Eind 2015 kondigde Zonnehuisgroep Noord aan 't Olde Heem te sluiten. De zorginstelling verkeerde in financiële nood en het openhouden van de locatie in Kloosterburen vonden ze financieel niet verantwoord. Eind 2016 is de zorginstelling uit het dorp vertrokken. Maar dorpelingen hadden al langer het plan om de 60 appartementen van 't Olde Heem zelf te gaan beheren. Die plannen kwamen vervolgens in een stroomversnelling. Dorpscoöperatie Klooster&Buren heeft het pand gekocht en zorgt nu voor de bewoners.

Er is 24 uur per dag zorg aanwezig. Volgens zorgcoördinator Nienke Klunder is de zorg nu meer afgestemd op wat de bewoners nodig hebben: "Voor de een is het belangrijk dat hij extra individuele aandacht krijgt. Dan plannen we vaker momentjes in dat we een op een wat doen. En sommigen mensen zeggen juist: 'Ik kan veel dingen zelf'. Het verschilt per persoon." Bewoners zitten niet meer met een indicatie voor een verzorgingshuis in 't Olde Heem. Ze huren zelf hun kamer en betalen voor de zorg met hun Persoons Gebonden Budget (PGB). Volgens Klunder kan dat uit, omdat er geen managementlaag is: "Al het geld kunnen we aan zorg besteden." En: "Je hebt niet perse een zorgvraag nodig om hier te kunnen wonen. Je kunt hier ook wonen als je eenzaam bent of voor een extra stukje veiligheid. Je hoeft dus ook niet oud te zijn." Naast de ouderen woont al enkele jaren een groep mensen met een verstandelijke beperking in 't Olde Heem. (bron o.a. RTV Noord)

't Olde Heem groeit en bloeit nu weer volop, en is in 2017 als Bruisend Olde Heem 'op de kaart gezet'. In 2017 woonden er nog maar 20 mensen in het voormalige verzorgingshuis van Kloosterburen, anno 2018 zijn het er al meer dan 40. De groep is zeer divers: er wonen verstandelijk gehandicapten, ouderen met een zorgvraag, maar ook senioren die het gewoon fijn vinden om beschermd zelfstandig te wonen. Daarnaast zit er ook een kinderopvang in het gebouw. “We hebben hier mensen van 0 tot 100”, zegt initiatiefnemer Anne Hilderink trots. De dorpscoöperatie is een professioneel bedrijf geworden met zeer diverse kennis in huis en met bijvoorbeeld psychiaters, dementie-experts en verpleegkundigen op de loonlijst. Er is een zorgsteunpunt waar mensen een persoonlijk antwoord op hun zorgvragen krijgen.

Tijdens de voorbereiding van het zorginitiatief is uitgebreid gesproken met ouderen en gehandicapten in Kloosterburen en de buurdorpen. Uit deze gesprekken bleek dat de toekomstige bewoners het vooral belangrijk vinden om als individu gezien te blijven worden, zelfs als ze aan het dementeren zijn. Een belangrijk onderdeel hiervan is dat ze zo lang mogelijk autonoom willen blijven. Daarom hebben alle bewoners werk; ze helpen mee in de huishouding, de tuin, of in de timmerwerkplaats. Sommige gehandicapten hebben een baan bij een boer, een garage, of de supermarkt. Omdat de bewoners lekker bezig zijn en werk doen dat gewaardeerd wordt, blijven ze een stuk vitaler dan in reguliere verzorgingstehuizen.

Het is een vrije keuze om te werken of niet, maar in de praktijk doet iedereen mee. Dit wordt mooi geïllustreerd door een voorbeeld van een jongeman met een geestelijke beperking. In eerste instantie had deze bewoner geen zin om te werken. Hij is toen niet gedwongen, zijn keuzevrijheid werd gerespecteerd. Maar al snel begon de jongeman zich te vervelen. Hij zag dat iedereen lekker bezig was, behalve hij. Het verzorgend personeel ging met hem in gesprek en zo kwamen ze op een mooie klus: de jongeman heeft een vijver aangelegd, wat door de medebewoners gewaardeerd werd. Sindsdien zit deze bewoner veel lekkerder in zijn vel. (bron: VoordeBuurt.nl)

Sinds kerst 2018 kent heel Nederland dit project en deze dorpen. In oktober 2018 is koning Willem-Alexander namelijk op bezoek geweest bij coöperatie Klooster & Buren in Kloosterburen. In zijn kersttoespraak 2018* refereerde de koning hieraan, met onder meer de uitspraak: "De bewoners hebben hun dorp weer een hart gegeven en ontfermen zich bovendien over oudere en kwetsbare dorpsbewoners. ‘Kleinschalig’, denken sommigen misschien. Maar ik denk: ‘groots’! Een beter Nederland begint in Kleine Huisjes. We onderschatten vaak de positieve invloed die we met onze bescheiden mogelijkheden als mens kunnen hebben. Juist dicht bij huis wordt de wereld gewonnen." Waarmee de koning wilde aangeven dat kleinschalige initiatieven op het gebied van zorg en welzijn in kleine kernen (maar natuurlijk ook in wijken van grote kernen) een grote toegevoegde waarde hebben op het gebied van leefbaarheid en sociale cohesie, en dat we zuinig moeten zijn op onze kleine kernen, waar het naoberschap (het elkaar echt kennen en voor elkaar klaar staan als dat nodig is) vaak nog in ere wordt gehouden. Bij zijn bezoek aan Olde Heem sprak de koning al lovende woorden: "Dit soort projecten bezoeken vind ik een van de mooiste dingen van mijn werk. En of ik onder de indruk ben? Absoluut." Zie ook de reportage van Hart van Nederland. En natuurlijk is men in de dorpen blij met alle extra aandacht dankzij de kersttoespraak van de koning.
* Het deel waarin specifiek deze dorpen aan de orde komen, begint bij 4:00 minuten.

- Genealogie: - Lidmaten Hornhuizen en Kloosterburen 1721-1811. - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Kloosterburen alg. en - idem RK.

Reactie toevoegen