Lathum

Plaats
Dorp
Zevenaar
Liemers
Gelderland

gemeente_lathum_kadastraal_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Kaart van de begin 19e eeuw opgeheven gemeente Lathum, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Kaart van de begin 19e eeuw opgeheven gemeente Lathum, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

lathum_actuele_kaart.jpg

Actuele kaart van het grondgebied van Lathum (= binnen de oranje lijn). Een deel van de afgesneden IJsselmeander (waarvoor zie het hoofdstuk Landschap etc.) is nog te herkennen. De IJssel is doorgetrokken vlak onder Rheden langs. (© www.openstreetmap.org)

Actuele kaart van het grondgebied van Lathum (= binnen de oranje lijn). Een deel van de afgesneden IJsselmeander (waarvoor zie het hoofdstuk Landschap etc.) is nog te herkennen. De IJssel is doorgetrokken vlak onder Rheden langs. (© www.openstreetmap.org)

Lathum

Terug naar boven

Status

- Lathum is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Liemers, gemeente Zevenaar. T/m 2004 gemeente Angerlo.

- Hoewel (1) er niets over vermeldt, lijkt de Kuijperkaart uit ca. 1870 elders op deze pagina erop te duiden dat Lathum begin 19e eeuw gedurende enkele jaren een zelfstandige gemeente is geweest. Vermoedelijk in de jaren 1812-1817, omdat in die periode veel Gelderse dorpen kortdurend een gemeente zijn geweest.

- In 1971 is de gemeente Angerlo, en daarmee het dorpsgebied van Lathum, vergroot, doordat middels een grenscorrectie het Rhederlaag - het grondgebied dat binnen de onder Landschap etc. beschreven, eind jaren zestig afgesneden IJsselmeander lag - aan de gemeente Angerlo is toegevoegd.

- Onder het dorp Lathum valt ook de buurtschap Bahr.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksich
Laotem.

Oudere vermeldingen
1294-1295 Latheym, 1299 Latem, 1419 Lathem, 1427 Latum, 1725 Lathum.

Naamsverklaring
Samenstelling van heem 'woonplaats, woning' en de persoonsnaam Læta, letterlijk 'laat, horige'.(2)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Lathum ligt aan de Lathumseplas en ligt verder Z van de rivier de IJssel, ZW van de dorpen Rheden en De Steeg, WZW van de dorpen Giesbeek en Angerlo en de stad Doesburg, NW van de stad Zevenaar en de dorpen Didam en Loil, N van de dorpen Duiven en Groessen, NO van de dorpen Westervoort en Loo en de stad Huissen, O van de stad Arnhem en ZO van de dorpen Velp en Rozendaal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Lathum 42 huizen met 242 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 600 huizen met ca. 1.400 inwoners (ongeveer gelijk verdeeld tussen het eigenlijke dorp en het bungalowpark).

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van de heren van Lathum.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Door de in het hoofdstuk Landschap etc. beschreven afsnijding van een IJsselmeander in de jaren zestig, gevolgd door grootschalige zandafgravingen in een groot gebied er omheen, ontstond een geschikt gebied voor watersport, met een open verbinding met de IJssel. Door middel van opspuiten is op de plek waar voorheen steenfabriek De Muggenwaard stond, een schiereiland ontstaan. Halverwege de jaren negentig is op dit schiereiland gestart met de bouw van 349 recreatiewoningen, onder de naam Riverparc Lathum. Van meet af aan werd het permanent bewonen van de recreatiewoningen gedoogd, al was het formeel niet toegestaan. In 2012 is het park omgevormd tot een reguliere woonwijk. Als gevolg daarvan zijn de slagbomen, het receptiegebouw en de tennisbaan verdwenen. Sinds mensen hier formeel wonen, is het inwonertal van het dorp(sgebied van) Lathum ongeveer verdubbeld: van ca. 700 naar ca. 1.400. Voor nadere informatie zie de uitvoerige brochure 'Riverpac toen, nu en in de toekomst' (2004, opgesteld door een commissie van bewoners van het park, met het oogmerk de geschiedenis en recente ontwikkelingen van het park op een rijtje te zetten, met als uiteindelijke doel de volgens hen onontkoombare legalisatie van het park tot woongebied).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Lathum heeft 3 rijksmonumenten.

- Lathum heeft 5 gemeentelijke monumenten.

- Op de plek van de Hervormde (PKN) kerk (Kerkstraat 8) is rond 1350 door heren van de bannerij van Bahr en Lathum een aan Maria gewijde kapel opgericht. In 1528 is de kapel omgebouwd tot volwaardige kerk. Aanleiding voor de verbouwing was de verwoesting van de kapel bij kasteel Bahr. De scheiding tussen de oude kapel, die tegenwoordig het priesterkoor vormt, en de nieuwere kerk is in de muur nog als naad terug te zien. In de 16e eeuw is eveneens de toren toegevoegd. Tijdens de reformatie ging de kerk over naar de protestanten. In tegenstelling tot vele andere kerken ging deze kerk na de Franse tijd in ons land (begin 19e eeuw) niet terug naar de katholieken.

De kerk is opgezet als eenbeukige zaalkerk die aan de bestaande kapel is gebouwd. De kerk bevat spitsboogvensters, die in de 19e eeuw zijn geplaatst. De dakconstructie wordt gedragen door eikenhouten balken van ruim 500 jaar oud. Aan de westzijde bevindt zich de toren met een ingesnoerde naaldspits. De preekstoel stamt uit de 17e eeuw. Hierin zijn de familiewapens van Van Westerholt en Van Renesse van Elderen verwerkt. Doopbekken uit 1702. Het orgel in de kerk is in 1737 gebouwd door Pieter Keerman en is in 1957 in de Lathumse kerk geplaatst. Klokkenstoel met klok uit 1608 van H. Meurs. - Nadere informatie over de geschiedenis van de kerk. - De kerk valt onder de Protestantse Gemeente Lathum - Giesbeek.

- Het oudste archiefstuk waarin het Huis te Lathum (Koestraat 33) wordt genoemd dateert uit 1355. In de 18e eeuw blijkt het kasteel vervallen en had in die tijd mogelijk een functie als boerderij. Freule van Heeckeren laat het huis restaureren, waarbij twee Gelderse gevels en een traptoren in ere worden hersteld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is een torendeel opgeblazen. Het lage gedeelte blijft gespaard, het hoge gedeelte wordt afgebroken. De huidige eigenaar, Coen Nass, heeft het pand in 2008 gekocht. In 2009 heeft hij in de aanloop naar een ingrijpende renovatie een bouwhistorisch onderzoek laten uitvoeren. Nass heeft het pand gedurende 5 jaar gerestaureerd en verbouwd. In het kader van herontwikkeling is in 2011 ook een stedenbouwkundige studie uitgevoerd. De schuur is heringericht tot atelier. Het huis is behalve op de jaarlijkse landelijke Open Monumentendag (begin september) niet voor publiek geopend. Vanaf de openbare weg is het huis wel goed te zien.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Het Dreamfields Festival aan de Lathumse kant van recreatieplas Rhederlaad (op een zaterdag begin juli, in 2020 voor de 10e keer) trekt jaarlijks 30.000 liefhebbers van elektronische muziek. Dat bezoekersaantal is voorlopig het maximum. De line-up is goed voor meer dan honderd dj's en andere artiesten. De dancefanaten kunnen aan de ene kant terecht bij een groot buitenpodium, terwijl de andere kant het domein is van liefhebbers van hardstyle en hardcore. Daartussenin bevindt zich een podium aan het strand met house en een ‘party palace’, waar de hele dag door verschillende stijlen elkaar opvolgen. Op de zondag erna is er de popversie, Dreampop, die ca. 12.000 bezoekers trekt, en nog kan groeien tot 15.000 bezoekers.

- De Gypsy Beach Party (op een zondag begin augustus) is een gezellig muzikaal evenement voor de hele familie, met vele bekende Hollandse artiesten. Toegang €15,00, kinderen t/m 12 jaar gratis.

- Lathums feest (do/vr/za in de 2e helft van september). Tien maanden na zijn verhuizing naar het dorp is de op dat moment 26-jarige Osama Halabi in 2018 de nieuwe koning van Lathum geworden. Het was het eerste Lathums feest dat hij meemaakte. Aan Osama werd gevraagd of hij mee wilde schieten. Dat leek hem wel leuk. De geboren Syriër behaalde de titel met het 120e schot op het Lathums feest. Zijn titel gaf Halabi het recht om tijdens editie 2018 ook gelijk mee te doen aan het keizerschieten. In 2018 was namelijk de 115e editie van het Lathums feest. Het koningsschieten is elk jaar, maar het keizerschieten doen ze eens in de vijf jaar. Daar kunnen alle koningsschutters aan meedoen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Sinds 2014 is er een pontje voor fietsers en voetgangers van recreatiepark De Veerstal aan de Marsweg in Lathum naar Giesbeek.

- Bij de kanalisatie van de IJssel in deze omgeving is eind jaren zestig een grote U-vormige bocht afgesneden door de rivier vlak onder Rheden langs door te trekken. Een kleinere afsnijding vond enkele jaren later plaats bij De Steeg, in verband met de aanleg van een autosnelweg (de huidige A348). Nadat op diverse locaties in deze omgeving reeds klei werd gewonnen t.b.v. de steenfabrieken, start in 1971 een grootschalige zandwinning, waardoor in enkele decennia tijd een groot gebied rond de genoemde afgesneden IJsselmeander onder water is komen te staan.

Het gebied krijgt de naam Rhederlaag en bestaat uit - van ZW naar NO - de Lathumse Plas, de Westerplas, de Gieseplas en de Valeplas. Tussen de Valeplas en de Gieseplas is nog een deel van de oude loop van de IJssel te herkennen. Het Rhederlaag is een recreatiegebied geworden met onder meer campings en jachthavens. Het is een populair watersportgebied, met een open verbinding met de IJssel. Het gebied ligt grotendeels op grondgebied van Lathum, deels op grondgebied van Giesbeek. In het Z is op een schiereiland bungalowpark Riverparc Lathum aangelegd, in 2012 omgevormd tot reguliere woonwijk, waarvoor zie het hoofdstuk Recente ontwikkelingen.

- Het terrein van de in 2008 gesloopte steenfabriek De Koppenwaard langs de IJssel bij Lathum, Z van het Rhederlaag, is sinds 2012 eigendom van Natuurmonumenten. Zij heeft ook de toegangsweg naar de voormalige steenbakkerij, een boomgaard met hoogstamfruitbomen en een drassig, laaggelegen gebied langs de IJssel verworven. Samen met gemeenten langs de IJssel, de provincie Gelderland, Rijkswaterstaat en waterschap Rijn en IJssel heeft Natuurmonumenten een ontwikkelingsvisie gemaakt voor het gebied langs de IJssel tussen Arnhem en Giesbeek. De afgelopen jaren heeft zij het oude landschapspatroon in de Koppenwaard hersteld. Zij heeft er heggen, hagen en bomen geplant en bloemrijke graslanden gerealiseerd. Natuurmonumenten wil in de uiterwaarden van de Koppenwaard nieuwe stukken ooibos ontwikkelen. De organisatie heeft het plan om bestaande stukken bebossing met essen, zomereiken en wilgen uit te breiden en ook op andere plekken in de uiterwaarden stukjes bos aan te planten als onderdeel van het project Rivierklimaatpark IJsselpoort. Het ooibos moet bijdragen aan de verbetering van de ecologie langs de rivier. De Koppenwaard is in 2018 voor een deel heringericht door Natuurmonumenten.

De ecologische waterkwaliteit van het Rhederlaag is volgens de partners in het project Rivierklimaatpark IJsselpoort nog flink te verbeteren door de huidige watergang natuurvriendelijk in te richten en aan te takken op de IJssel of juist door kwel te laten voeden. Met rivierverruiming door verlaging van de zomerkades ontstaat de mogelijkheid om langs de rivier een groot areaal ooibos te ontwikkelen. Ooibos is noodzakelijk voor een ecologisch gezond riviersysteem, maar is om hoogwaterveiligheidsredenen op slechts weinig locaties langs de Nederlandse rivieren mogelijk. Verder van de rivier af kan het agrarische cultuurlandschap behouden blijven met ecologische versterking door natuurvriendelijker, extensieve landbouw. Bij de natuurontwikkeling in de Koppenwaard zou ook een bij de natuur passend recreatief netwerk van onverharde paden en voorzieningen mogelijk zijn. De werkzaamheden in de Koppenwaard en de Velperwaarden zijn initiatieven die passen in de koers van het Rivierklimaatpark IJsselpoort. Hierin zetten verschillende partijen zich samen in om in de uiterwaarden van de IJssel, tussen de IJsselkop en Doesburg, een klimaatbuffer te realiseren: waar het water langer vastgehouden kan worden; waar plek is voor planten en dieren; waar mensen verkoeling kunnen vinden.

"De uiterwaarden tussen Arnhem en Giesbeek rond Lathum veranderen in het Rivierklimaatpark IJsselpoort. Dankzij de inbreng van vele belanghebbenden ligt er anno 2019 een concept Voorkeursalternatief voor het Rivierklimaatpark. Rivierklimaatpark IJsselpoort is een samenwerking van de gemeenten Arnhem, Duiven, Rheden, Westervoort en Zevenaar, ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, provincie Gelderland, Waterschap Rijn & IJssel, Rijkswaterstaat Oost-Nederland en Natuurmonumenten. Het concept Voorkeursalternatief Rivierklimaatpark bevat het gezamenlijke toekomstperspectief van de 10 partners. In hoofdlijnen staat beschreven welke maatregelen zij willen treffen om van het IJsselgebied tussen Arnhem en Giesbeek een klimaatbestendig en toegankelijk rivierklimaatpark te maken. Het concept Voorkeursalternatief is opgebouwd uit een combinatie van maatregelen uit de 4 kansrijke oplossingsrichtingen uit de Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen. Deze oplossingsrichtingen zijn in 2018 samengesteld op basis van o.a. bijna 150 ideeën en wensen van bewoners en ondernemers uit het Rivierklimaatpark. Voor nadere informatie zie de website van Rivierklimaatpark IJsselpoort." (bron: Waterschap Rijn en IJssel, 19-6-2019)

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten, filmpjes e.d. van Lathum op Facebook.

Terug naar boven

Links

- Belangenorganisatie: - Stichting Woonbelangen Riverparc heeft ten doel het behartigen van de belangen van erfpachters en eigenaren van gronden in de woonwijk Riverparc in Lathum.

- Onderwijs: - Op de Ds. Jonkersschool in Lathum geven ze modern onderwijs. Ze willen de kinderen van alles leren om zich voor te bereiden op de samenleving. Ze werken met moderne en vaak de nieuwste methodes voor de kernvakken rekenen, taal en wereldverkenning. Lezen is hierbij een van de speerpunten. Hiervoor zijn zij een samenwerking met de bibliotheek in Zevenaar aangegaan en heeft de school een zeer goede schoolbibliotheek. Hun motto is “door lezen beter in taal”. Zij ervaren dat veel lezen de woordenschat vergroot. Leesbeleving en boekpromotie nemen daarom een belangrijke plaats in bij op deze school. Zij vinden het ook belangrijk om kinderen al vroeg met een vreemde taal in aanraking te brengen en werken daarom toe naar Engels van groep 1 tot en met groep 8.

Op de ds. Jonkersschool vinden ze digitaal onderwijs een belangrijke toevoeging op de reguliere lessen. Daarom werken de kinderen in de groepen 4 tot en met 8 met hun persoonlijke tablet die de school ter beschikking stelt. De kinderen hebben op school dus altijd hun eigen tablet bij de hand. Dit geeft de school de mogelijkheid om gepersonaliseerd te werken. Kinderen werken op hun eigen niveau en krijgen opdrachten die bij hun eigen leerniveau aansluiten. Op de ds. Jonkersschool willen ze kinderen dus op veel verschillende gebieden laten leren en “leren leren”. Ze maken gebruik van hun nieuwsgierigheid, en betrekken kinderen bij hun eigen leerontwikkeling om zo hun betrokken en ondernemende houding te stimuleren.

Reactie toevoegen