Leiderdorp

Plaats
Dorp en gemeente
Leiderdorp
Zuid-Holland

ZH gemeente Leiderdorp in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Leiderdorp in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Leiderdorp in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Leiderdorp

Terug naar boven

Status

- Leiderdorp is een dorp en gemeente in de provincie Zuid-Holland.

- Wapen van de gemeente Leiderdorp.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Leiderdorp.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
918-948 kopie 11e eeuw Legihan lees: Legthan, 918-948 kopie 11e eeuw Leithon, eind 11e eeuw kopie 1420 Leythem, 1125-1130 kopie 1420 Leithen, 1280-1287 Leyderdorpe, 1280-1287 in leyderdorp ambacht, 1351-1356 Leyderdorp.

Naamsverklaring
Betekent dorp '(dochter)nederzetting' behorend bij Leiden. De plaats heette oorspronkelijk zelf Leiden, maar verloor deze benaming aan de rondom de burcht opgekomen nederzetting.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Leiderdorp ligt aan de N oever van de rivier de Oude Rijn en ligt O van de stad Leiden, ZO van het dorp Warmond, Z van de Kagerplassen, ZW van de dorpen Oud Ade en Rijpwetering, W van het dorp Hoogmade en N van het dorp Zoeterwoude-Rijndijk. De A4 loopt door de gemeente, maar het dorp ligt voornamelijk N daarvan.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvatten de gemeente en het dorp Leiderdorp 397 huizen met 1.698 inwoners. Tegenwoordig hebben gemeente en dorp ca. 11.000 huizen met ca. 27.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Leiderdorp, kun je terecht bij het Leiderdorps Museum. Voorwerpen en afbeeldingen vanaf de Romeinse tijd. Archeologische vondsten, vaandels van verenigingen, grenspalen, gevelstenen, schilderijen enzovoort. Tevens documenten van oude industrieën, boerderijen, het weeshuis en de polder. Stichting Leiderdorps Museum is voortgekomen uit de in 1989 opgerichte Stichting Oudheidkamer. De stichting stelt zich als doel de inwoners inzicht te verschaffen in de vroege en recente geschiedenis van de regio en die van het eigen dorp in het bijzonder.

Deze doelstelling wordt vormgegeven door: exposities van stukken uit de vaste collectie, foto’s, documenten en maquettes; speciale thematentoonstellingen; lezingen over historische onderwerpen; educatieve activiteiten, gericht op scholen en instellingen; beheer van een bibliotheek en een foto- en filmarchief; de website, met zo breed mogelijke informatie. Openingstijden: woensdag 14.00-17.00 uur, zaterdag 10.30-12.30 uur, zondag 14.00-16.00 uur. De toegang is gratis, een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld. Voor een groepsbezoek na afspraak is de bijdrage aan het museum € 25,–. Voor een groepsbezoek met een lezing is de bijdrage aan het museum€ 35,–. Het Leiderdorps Museum komt ook graag naar je toe met een lezing (bijdrage aan het museum € 25,–).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Leiderdorp heeft als plaats 31 rijksmonumenten.

- De voorganger van de Protestantse (PKN) Dorpskerk in Leiderdorp (Hoofdstraat 19) was de Sint Michaëlkerk of St. Pancratiuskerk. Deze is rond 1200 gebouwd. Tijdens het Beleg van Leiden in 1573-1574 is de kerk door de Spanjaarden verwoest. In 1620 is op dezelfde plek de huidige kerk gebouwd. Het oorspronkelijke gebouw was rechthoekig met een hoog raam in de west- en de oostgevel. Dat hoge raam is nu alleen nog maar zichtbaar in de oostgevel, omdat in 1781 een orgel werd ingebouwd. Er werd een portaal gebouwd en op de zolder daarvan kwam de blaasbalg van het orgel te staan. In 1846 is op het ingangsportaal een toren gebouwd en is de dakruiter afgebroken. In 1965 is deze toren weer afgebroken, en tijdens de grote restauratie in de jaren 1965-1970 is de dakruiter weer opgebouwd.

In het interieur vallen twee tegen de gevels staande banken op, beide uit 1687: de regeringsbank tegen de noordgevel en de luifelbank tegen de oostgevel. De oorspronkelijke kansel is tijdens de restauratie vervangen door een kansel met doophek uit de 17e eeuw, afkomstig uit de kerk van Opmeer. In de kerkvloer tref je grafzerken aan uit de 16e, 17e en 18e eeuw. Orgel met Hoofdwerk en Bovenwerk, in 1781 gemaakt door J.J. Mitterreither, in 1972 gerestaureerd door de fa Gebr. Van Vulpen te Utrecht. De begraafplaats achter de kerk is niet meer als zodanig in gebruik. Naast de kerk staat een groot pand, het Trefpunt. Dit gebouw heeft tot 1946 dienstgedaan als pastorie. Tegenwoordig is het een gebouw waarin kerkelijke en maatschappelijke activiteiten plaatsvinden. De kerk valt onder de Protestantse Gemeente Leiderdorp.

- De Achthovense Molen (Ruigekade 8) is een wipmolen ten oosten van Leiderdorp. De molen is, nadat zijn voorganger in 1892 afbrandde, in 1893 gebouwd ten behoeve van de bemaling van de polders Achthoven en de Huis ter Doespolder. In 1964 is de molen vervijzeld, waarbij de vijzel naast de molen is geplaatst. De bonkelaar is van gietijzer en heeft houten kammen, iets wat in Nederland vrij ongebruikelijk is. De vijzel kon zowel op de wind draaien als door een dieselmotor worden aangedreven. Tegenwoordig is de dieselmotor verwijderd en vindt de hoofdbemaling plaats door een elektrisch vijzelgemaal naast de molen. De molen is maalvaardig en wordt regelmatig ingezet als hulp- en noodgemaal. De Achthovense Molen is eigendom van de Rijnlandse Molenstichting. De molen is te bezichtigen wanneer deze draait en op afspraak.

- Zijllaanmolen.

- Doeshofmolen.

- Munnikkenmolen.

- De Meerburgermolen is in 2007 verwijderd van zijn oude standplaats te Zoeterwoude-Rijndijk en tijdelijk elders opgeslagen. In 2013 is hij herplaatst in Leiderdorp.

- Gevelstenen in Leiderdorp.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- "Zien, bewegen, maken, ontdekken, luisteren en ervaren: het kan allemaal in onze gemeente! Via de site Cultuurpunt Leiderdorp is dat te ontdekken. Kijk bij activiteiten voor alles wat er te doen is, vind in de kalender wanneer activiteiten plaatsvinden en kijk bij organisaties voor meer informatie over wat onze gemeente allemaal in huis heeft. Deze website geeft het totale culturele aanbod van de gemeente weer. Alle organisaties houden zelf een pagina en activiteiten bij. Voor vragen over een activiteit of cursus kun je contact opnemen met de desbetreffende organisatie. Mis je iets op deze site? Neem dan contact op met de gemeente."

- Het doel van Stichting Vrienden van het Oude Dorp is om jaarlijks diverse grote evenementen te organiseren voor heel Leiderdorp. Ze organiseren Koningsdag in het Oude Dorp (samen met de Hollandsche Tuyn), het jaarlijkse Klootschietfestijn, het Smartlappenfestival / Unity-NL Tour, de Uitmarkt, het Beachvolleybaltoernooi, de Disco Classics Party en de jaarlijkse Kerstsamenzang bij de Dorpskerk. Verder assisteren ze bij het binnenhalen van Sinterklaas. Over zichzelf zeggen ze op hun Facebookpagina: "Neem 6 idioten die hun vrije tijd willen vullen met iets doen voor anderen. Doe daar een heleboel super-vrijwilligers bij en je hebt ons." :-)

- Triathlon Leiderdorp (op een zondag in augustus).

- Op de 1e zaterdag van september is er de Jaarmarkt Leiderdorp, een gezellige dag met veel diversiteit aan kramen op de Laan van Berendrecht en leuke optredens op het Winkelhofplein.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- "Het doel van Kinderboerderij Leiderdorp is de bezoekers, vooral kinderen, vertrouwd te maken met landbouwhuisdieren. Daarmee willen wij voorkomen dat zij vervreemden van dieren en de natuur in het algemeen. Respect voor dieren (en natuur) brengt respect voor leven bij. Naast dieren en natuur wordt ook op de kinderboerderij duurzaamheid steeds belangrijker. Zo willen wij toe naar led verlichting en zonnepanelen. Duurzaamheid speelt een belangrijke rol bij de keuzes die wij maken op de kinderboerderij. Voor nu en voor de toekomst! Naast deze belangrijke educatieve doelstellingen heeft de kinderboerderij ook een belangrijke sociale functie. Niet in de minste plaats voor stagiaires, vrijwilligers, dagbesteding voor mensen met een beperking en andere sociale instellingen. Ook voor herintegratie, socialisatie en taalvaardigheid wordt de kinderboerderij ingezet."

- "Heemtuin Leiderdorp heeft als doel de inwoners bekend te maken met inheemse planten, vegetaties en landschapselementen. De oorspronkelijke vegetatie (= begroeiing door planten) van Nederland was vroeger veel rijker aan soorten en dus ook aan diersoorten, vooral insecten. In de loop van de tijd zijn er veel verschillende landschappen ontstaan. Dat willen wij graag laten zien en ervaren, met als uiteindelijk doel meer draagvlak te creëren voor het behoud en het versterken van de natuur in het algemeen en de biodiversiteit in het bijzonder. Belangrijk kenmerk van een heemtuin is de enorme soortenrijkdom in een relatief klein gebied. Er zijn heel veel verschillende bijzondere en zeldzame plantensoorten te bewonderen. Al die verschillende planten trekken weer een heleboel bijzondere dieren. Vooral veel insecten maar ook vogels, reptielen, amfibieën en kleine zoogdieren, zoals de spitsmuis en de egel.

Bij de aanleg van de tuin in 1970 zijn er diverse grondsoorten aangebracht en zijn er, door gebruik te maken van stroompjes, sloten en paden, verschillende oorspronkelijke landschappen gecreëerd. Voorbeelden daarvan zijn: duinlandschap, dotterbloem hooiland, bloemrijk grasland, drassig grasland, veenkom, een beekje, muurflora, beuken-eikenbos, bronnenbos, stinzebos, broekbos, fluitenkruidrijk essenbos en holle weg. In 2007 is de Waterschapsheuvel ook onderdeel van de Heemtuin geworden. Het beheer is afgestemd op de verschillende behoeften van de gewenste flora. Er wordt gebruik gemaakt van de oorspronkelijke methoden en hulpmiddelen, zoals maaien met de zeis, wieden met een mes, afvoeren met een kruiwagen en spitten met een spade. Moderne middelen en methoden als landbouwgif, kunstmest en tractoren worden niet gebruikt. Om een grote biodiversiteit te stimuleren en te handhaven wordt gemaaid groen afgevoerd uit de tuin nádat de rijpe zaden van de gemaaide planten zijn gevallen. Overheersende planten als brandnetel en heermoes worden selectief uit de heemtuin verwijderd."

- "Het project Schooltuin Leiderdorp wordt door Stichting Schooltuinen De Sterrekers aangeboden aan de groepen 6 (leerlingen van ca. 10 jaar) van de Leiderdorpse basisscholen. Schooltuinwerk is een manier om kennis te maken met natuur en milieu. Met je handen in de aarde: voelen, proeven en ruiken van wat er groeit op je akkertje. De kinderen zijn daarbij zelf verantwoordelijk voor de groenten, kruiden en bloemen die ze kweken. Ze krijgen te maken met allerlei tuinwerkzaamheden zoals zaaien, onkruid wieden, verplanten en oogsten. Ze zullen ontdekken dat de groei en bloei van planten kan verschillen afhankelijk van het gewas, de weersomstandigheden, de beestjes die van je planten eten en nog veel meer zaken; een stukje biologie in de praktijk dus. Tijdens de open dagen kunnen de kinderen hun akkertjes laten zien aan familie en bekenden. Met schooltuinwerk wordt de basis gelegd voor liefde en zorg voor natuur en milieu. En natuurlijk steken ook de begeleiders heel wat op tijdens hun ervaringen op de tuin."

- "De exploitatie van sport- en recreatiecentrum en Zwembad De Does, sporthal De Bloemerd en de sportzalen Hoftuyn, Klerkenhof en Zijlkwartier is in handen van Sportfondsen Leiderdorp, in opdracht van de gemeente. Bij De Does en De Bloemerd hoort bovendien horeca. Sportverenigingen, scholen, organisaties en particulieren voelen zich thuis bij Sportfondsen. In het subtropisch zwembad, de sporthallen, gymzalen en horecagelegenheden vinden tal van activiteiten plaats."

- "In het centrum van Leiderdorp is in 1980 winkelcentrum Winkelhof geopend. Dit sfeervolle winkelcentrum compleet met passages, pleinen, overdekte winkelstraten, promenades en een parkeergarage betekent voor de consument veel gemak en koopgenot. Winkelhof beschikt over 70 zeer gevarieerde winkels en 830 gratis parkeerplaatsen. De winkels zijn vanaf straatniveau bereikbaar via een aantal trapingangen en hellingbanen en vanuit de parkeergarage met een tweetal rolpaden en een personenlift. Het aanbod is gevarieerd met een evenwichtige branchesamenstelling en een sterke mix van zelfstandige (lokale) ondernemers en filiaalbedrijven. Winkelhof fungeert voor het dorp als hoofdwinkelcentrum en heeft mede dankzij de in 1999 gerealiseerde uitbreiding en het gratis parkeren een duidelijke regionale functie gekregen. Bekijk hier de actuele openingstijden."

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Leiderdorp (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Leiderdorp. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Media / nieuws: - Unity is de regionale omroep voor de gemeenten Leiden, Leiderdorp, Zoeterwoude, Voorschoten en Oegstgeest, die gezamenlijk bekend staan als de 'Leidse Regio'.

- Duurzaamheid: - "Bijna iedereen weet dat het anders moet, en er is best een breed draagvlak voor duurzaamheid. De opgave is alleen zo groots, dat het nogal overweldigend is voor het individu. Natuurlijk ligt er een taak voor het bedrijfsleven en overheden wereldwijd, maar ook jouw inzet is belangrijk. Iedere bijdrage helpt! Het MEC (Milieu Educatief Centrum) in Leiderdorp is een centrum voor Natuur- en DuurzaamheidsEducatie (NDE). Natuur zit in ons DNA en is de inspiratiebron voor duurzaamheid. Wij van het MEC willen onder het motto 'Duurzaam Natuurlijk Doen!' mensen daartoe informeren, inspireren, motiveren en stimuleren. Dat doen we met lessen die we geven aan het basisonderwijs, maar ook onze gewone bezoekers helpen we graag op weg naar een duurzame manier van leven met aandacht, waardering en zorg voor deze planeet. Het MEC is in 1985 opgericht door een werkgroep van schoolbiologen. Sindsdien kunnen basisscholen uit het dorp al natuurlessen bij of via ons volgen."

Reactie toevoegen