Maasdam

Plaats
Dorp
Hoeksche Waard
Hoeksche Waard
Zuid-Holland

ZH gemeente Maasdam in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Maasdam in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Maasdam in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Maasdam

Terug naar boven

Status

- Maasdam is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek en gemeente Hoeksche Waard. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1983. In 1984 over naar gemeente Binnenmaas, in 2019 over naar gemeente Hoeksche Waard.

- Wapen van de voormalige gemeente Maasdam.

- Onder het dorp Maasdam valt ook een deel van de buurtschap Cillaarshoek, de buurtschap Sint Anthoniepolder en het grootste deel van de buurtschap Zwanegat.

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
In 1270 is de Maas hier afgedamd en van een sluis voorzien ter hoogte van de huidige Dorpsstraat. Bij die sluis werden huizen gebouwd en zo ontstond het dorpje Maasdam.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Maasdam lgt aan het water de Binnenbedijkte Maas (of Binnenmaas) en ligt verder OZO van het dorp Mijnsheerenland, ONO van het dorp Westmaas, N van het dorp Strijen, NW van het dorp Mookhoek, WNW van het dorp 's-Gravendeel, W van de stad Dordrecht, ZW van de dorpen Puttershoek en Zwijndrecht en ZO van het dorp Heinenoord.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Maasdam 240 huizen met 1.480 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 87/599 (= huizen/inwoners) en de dorpen St. Anthoniepolder 94/584 en Cillaarshoek 59/297. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.400 huizen met ca. 3.200 inwoners (inclusief St. Anthoniepolder en het Maasdamse deel van Cillaarshoek, die beide tegenwoordig als buurtschap worden beschouwd).

Terug naar boven

Geschiedenis

Toen de Romeinen uit het gebied verdwenen bleef de Hoeksche Waard lang onbewoond. Ook de Romeinse dam viel in verval. Pas rond 800 na Christus ontstonden er weer dorpen. Ze waren vaak gebouwd op terpen, die hier hillen worden genoemd. Dat was om zo min mogelijk last te hebben van overstromingen, die vooral vanaf 1000 na Christus het gebied teisterden. Bij Maasdam zijn resten van een hille gevonden. De bewoners lieten onder meer een gesp, een mantelspeld, een rammelaar en een drinkbeker na. Rond 1270 werd de Romeins-Middeleeuwse Maas opnieuw afgedamd, een zeer moeilijk werk voor die tijd. De rivierdelen van de Maas oostelijk van Maasdam en ten westen van Westmaas zijn na de afdamming door dichtslibbing vrijwel geheel verdwenen. De rivier werd ook afgedamd bij Heusden en er werd in de 14e eeuw een ringdijk aangelegd, waardoor de Grote Waard ontstond. Door de aanleg van de ringdijk werd de Strijense Waard ook verbonden met de Tiesselingswaard.

De ringdijk lag voor die tijd door de kom van de Binnenmaas, vanaf de Korenmolen rechtdoor naar de Hoeksedijk met een ingebouwde houten doorvaartsluis, met een wijdte van rond de twintig voet. Toen ontstond het nu nog bestaande Maasdam. Hier, bij de sluis, vestigden zich mensen voor het sluisverkeer, tolbewaarders, vissers die het viswater pachtten, en sluiswachters voor bediening van de sluis. Het dorp lag in de Tiesselingswaard, die onderdeel was van de Grote Waard, in het baljuwschap Zuid-Holland, dat onderdeel was van het graafschap Holland.

In de 13e eeuw is dicht bij de plaats waar nu de weg de Kromme Elleboog loopt een groot kasteel gebouwd. De fundamenten van dit kasteel zijn in 1957 ontdekt. De muren die nu nog overeind staan, zijn anderhalve meter dik en 1.70 meter hoog. Waarschijnlijk gaat het om het grootste kasteel uit het begin van de 13e eeuw in Nederland. De noord- en zuidmuur staan ruim vijftig meter uit elkaar. Lang is gedacht dat de resten van het kasteel Duyvestein waren. Uit recent onderzoek is gebleken dat het kasteel vermoedelijk tot de Heren van Weede toebehoorde. Het ambacht Weede is tijdens de Sint-Elisabethsvloed in de golven verdwenen. Het grootste deel van Maasdam en zijn contreien, inclusief het kasteel, is vernietigd gedurende de tweede Sint-Elisabethsvloed. De belangrijkste dijk in het dorp en de nederzetting en polder van Sint Anthoniepolder en de nederzetting van Cillaarshoek hebben de vloed doorstaan.

Pas vanaf ca. 1970 is het dorp Maasdam geleidelijk uitgebreid tot de huidige omvang. Voorheen bestond het dorp slechts uit de dijk die de Binnenmaas omringde. Rond 1968 zijn de wijken Driemanschap en Bomenbuurt gebouwd en rond 1980 de Rivierenbuurt en de Vogelbuurt. In 1999 is De Heul gebouwd. De nieuwste wijk is de rond 2009 gebouwde wijk Hof van Weede.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Maasdam heeft 8 rijksmonumenten.

- "Op een kaart van vóór de St. Elizabethsvloed kunnen we zien dat er in dit dorp een kapel stond. In 1421 ging Maasdam in voornoemde vloed samen met vele dorpen uit de streek ten onder. Vele dorpen verdwenen voorgoed, onder andere het nabij gelegen Poelwijck (aan de kromme Elleboog). Andere dorpen kwamen terug, zoals Maasdam, maar niet op precies dezelfde plaats. We gaan uit van de kerk. Deze werd in 1427 op de huidige plaats gebouwd, een kerk met een toren ervoor. In 1666 is deze grotendeels vernieuwd. De toren bleef staan. Deze was echter in 1790 zo bouwvallig dat afbraak volgde en er een nieuwe toren, een zogeheten dakruiter, op het westelijk deel van de kerk werd geplaatst. In 1870/1871 was de kerk weer aan restauratie toe. Men besloot het gebouw af te breken en een nieuwe te bouwen. Het gedeelte met de nog vrij nieuwe toren erop liet men staan, heel praktisch en kostenbesparend!

Al met al hebben we met de Hervormde (PKN) kerk op Raadhuisstraat 37 nu een consistorie/keukengedeelte uit 1666, een toren uit 1790 die in 1991 geheel is vernieuwd en een kerk uit 1871. In de toren hangt een klok uit 1948 met een randschrift: “De doden beween ik en de levenden roep ik tot God”. De vorige klok is door de Duitsers geroofd. In de kerk vinden we een kansel uit de vorige kerk, waarvoor in 1663 een collecte langs de huizen werd gehouden. In 1895 kwam er een orgel, dat 225 gulden heeft gekost. In 1928 kwam er een ander orgel. Het huidige orgel is van augustus 1948. De koperen kronen dateren uit 1928 en zijn een geschenk van de familie Van der Griend. Hun graven vinden we aan de noordzijde van de kerk. De koperen lezenaars staan op de monumentenlijst en zullen uit de periode van ca. 1666 dateren. Achter in de kerk liggen drie grafzerken met de jaartallen 1611, 1644 en 1702.

Het doopvont en de avondmaalstafel dateren uit 1962. De grote zilveren schenkkan is uit 1910 en de twee avondmaalsbekers, (Dordts en Rotterdams zilver) dateren uit 1629 en 1632. De kerkramen zijn in 1983 geschonken door vrouwenvereniging Tryfena. Antependia (voorhangsels met fraai borduurwerk voor de avondmaalstafel) zijn op Pasen 1996 in gebruik genomen. De historische pastorie dateert uit 1811 (blijkens een gevelsteen boven de deur). Het kerkplein is aangelegd in 1966." (bron: site Kerk van Maasdam)

- Molen De Hoop (Gatsedijk 4a) is een korenmolen, die in 1822 is gebouwd en waarschijnlijk omstreeks 1870 tot stellingmolen is verhoogd. Van oorsprong was de molen een grondzeiler. Tot ca. 1950 was de molen in bedrijf; daarna werd deze uitsluitend nog als opslagplaats gebruikt tot in 1966 de gemeente Maasdam De Hoop voor 1 gulden kocht. In 1969 volgde een uitwendige restauratie en na 1983 is de molen weer maalvaardig gemaakt. In 2010 is de molen stilgezet vanwege het scheefzakken van de molen, een verrotte windpeluw en de slechte toestand van stelling en gevlucht. In 2011 zijn de roeden kaal gemaakt en gestreken, kort hierna is ook de stelling verwijderd. In 2015 is een begin werd gemaakt met de restauratie. In april 2016 zijn de kap en roeden weer teruggeplaatst en een maand later is de molen opgeleverd.

- De St. Anthonymolen of Poldersche Molen staat in buurtschap Sint Anthoniepolder en wordt daarom aldaar beschreven.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Maasdam (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Pijler. "Onze basisschool heeft ca. 150 leerlingen, verdeeld over 6 groepen. De school was voorheen gesitueerd aan Fazant 5 te Maasdam. Sinds schooljaar 2019-2010 is er het nieuwe Integraal Kind Centrum De Pijler, op locatie Fazant 1, waar onderwijs, kinderopvang en peuterspeelzaalwerk bij elkaar in één pand zijn ondergebracht. Via zelfstandigheid en persoonlijke ontwikkeling werken wij naar een optimale vorm van passende opvang en passend onderwijs voor alle kinderen van 0 t/m 12 jaar. Ons onderwijs is gebaseerd op drie pijlers die onderling met elkaar verbonden zijn; Ouderbetrokkenheid, brede ontwikkeling van cognitieve, creatieve en sociale vaardigheden en gepersonaliseerd onderwijs."

- "Bij Peuterspeelzaal Olleke Bolleke in Maasdam besteden we graag uitgebreid aandacht aan de kinderen. Door te werken in kleine groepjes kunnen we kinderen echt aandacht geven. Dat vinden we belangrijk. We werken graag met thema’s die de kinderen aanspreken. De kinderen raken daardoor enthousiast en leren makkelijk. De ontwikkeling van de peuters houden we dagelijks bij met het volgsysteem 'KIJK'. Feest vieren is echt ons ding. We besteden heel veel aandacht aan feesten als Pasen, Sinterklaas en Kerstmis. En elk jaar brengen wij met alle peuters een bezoek aan de kinderboerderij. Wij werken met het Vroeg- en Voorschoolse Educatieprogramma (VVE) Uk en Puk dat net als Spelenderwijs, het spelen centraal stelt. Met deze methode werken we aan de brede ontwikkeling van de peuter. Natuurlijk draait het bij Uk & Puk niet om lesjes geven en lesjes leren. Uk & Puk leert peuters nieuwe vaardigheden door actief bezig te zijn en lekker te spelen! De handpop Puk helpt daarbij. Puk is het vriendje van de kinderen. Puk maakt dezelfde dingen mee als de peuters en creëert daarmee herkenbare situaties."

- Muziek: - Muziekvereniging MaasMuziek is in 1994 ontstaan uit een fusie van de toen 93 jaar oude Harmonie Puttershoek en het 75 jaar oude Wilhelmina Maasdam. De vereniging omvat een opstap- en opleidingsorkest, een blaaskapel, een slagwerkgroep en een harmonieorkest.

- Sport: - FC Binnenmaas, waarbij FC staat voor FusieClub, is ontstaan in 2006 uit fusie van de voetbalverenigingen Maasdam en Puttershoek. De club heeft ruim 800 leden, speelt met ca. 40 teams in competitieverband, en is gehuisvest in Maasdam, op complex De Lange Weide. De vereniging beschikt over een moderne accommodatie, die in 2008 in gebruik is genomen. Bovendien zit aan de accommodatie een prachtige tribune vast. De tribune is gefinancierd door de leden, die massaal obligaties hebben aangeschaft.

- Tennisvereniging LTC Maasdam.

Reactie toevoegen