Notter-Zuna

Plaats
Buurtschap
Wierden
Twente
Overijssel

Notter kombord en 60 [640x480].jpg

Notter, een blauw plaatsnaambord heeft de wettelijke betekenis 'bebouwde kom', maar dat is hier kennelijk niet aan de orde, want 60 km-zone, en dat kan alleen buiten een bebouwde kom.

Notter, een blauw plaatsnaambord heeft de wettelijke betekenis 'bebouwde kom', maar dat is hier kennelijk niet aan de orde, want 60 km-zone, en dat kan alleen buiten een bebouwde kom.

Notter herhalingsbord 60 [640x480].jpg

Hier word je er wel érg snel aan herinnerd dat je in buurtschap Notter zojuist een 60-km-zone bent binnengekomen...

Hier word je er wel érg snel aan herinnerd dat je in buurtschap Notter zojuist een 60-km-zone bent binnengekomen...

Zuna plaatsnaambord en pand [640x480].jpg

Zuna, fraai plaatsnaambord en fraai pand

Zuna, fraai plaatsnaambord en fraai pand

Zuna richtingbord [640x480].jpg

Zuna, niet alleen de buurtschap zelf, ook diverse voorzieningen in deze buurtschap staan duidelijk aangegeven. Van een afstandje lijkt het net een ANWB paneel, waarop normaal gesproken de richting naar diverse plaatsen wordt aangegeven.

Zuna, niet alleen de buurtschap zelf, ook diverse voorzieningen in deze buurtschap staan duidelijk aangegeven. Van een afstandje lijkt het net een ANWB paneel, waarop normaal gesproken de richting naar diverse plaatsen wordt aangegeven.

Notter Millennium monument Notter-Zuna [640x480].jpg

Notter, het Millenniummonument voor Notter en Zuna. Zie verder bij Bezienswaardigheden.

Notter, het Millenniummonument voor Notter en Zuna. Zie verder bij Bezienswaardigheden.

Zuna en Notter brug over de Regge met Enterse zomp [640x480].jpg

Zuna, brug over de Regge, die hier de grens vormt tussen de buurtschappen Zuna en Notter. Op de foto een Enterse zomp. Voor een beschrijving daarvan, zie bij https://www.plaatsengids.nl/enter.

Zuna, brug over de Regge, die hier de grens vormt tussen de buurtschappen Zuna en Notter. Op de foto een Enterse zomp. Voor een beschrijving daarvan, zie bij https://www.plaatsengids.nl/enter.

Notter-Zuna

Terug naar boven

Status

- Notter en Zuna zijn buurtschappen in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Wierden.

- De buurtschappen Notter en Zuna hebben - in tegenstelling tot de meeste andere buurtschappen in ons land - eigen postcodes (respectievelijk 7467 en 7466) en woonplaatsnaam in het postcodeboek en in de gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en zijn daarmee formeel autonome woonplaatsen. Praktisch 'binnengemeentelijk' gezien zijn het buurtschappen van het dorp Wierden. De inwoners zijn echter meer gericht op Rijssen dan op Wierden, omdat Rijssen veel dichterbij ligt. De inwoners van deze buurtschappen staan in het telefoonboek ook onder Rijssen.

- De buurtschappen Notter en Zuna hebben cultuurhistorisch en maatschappelijk veel gemeen én veel gemeenschappelijk. Zo is er bijvoorbeeld een gemeenschappelijke school, Kulturhus, Belangenvereniging en Dorpsplan). Ze worden dan ook vaak samen als tweelingbuurtschap 'Notter en Zuna' of 'Notter-Zuna' vermeld (ook door de inwoners zelf). Vandaar dat ook wij de laatstgenoemde benaming op deze pagina aanhouden. Vergelijkbaar overigens met de nabijgelegen buurtschappen Rectum en Ypelo en, iets verder weg maar nog altijd in Twente; Deldenerbroek en Deldeneresch, Wiene en Zeldam, en Herike en Elsen.

- Notter heeft sinds 2013 witte plaatsnaamborden in het buitengebied en blauwe (komborden) in de kern. Voorheen was dat andersom, wat niet heel erg logisch was (de blauwe borden kunnen voorheen dan ook formeel geen komborden zijn geweest). De buurtschap is een 60 km-zone. Om dat te benadrukken en mensen daaraan te herinneren, hebben veel inwoners een sticker met het verkeersbord van de max. snelheid van 60 km/uur op hun vuilniscontainer geplakt. Ook Zuna heeft witte plaatsnaamborden en ligt buiten de bebouwde kom.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
Notter: Nutter, Nötter.
Zuna: Sunnoa. In de onder Geschiedenis vermelde scriptie van Maaike Quartel is op de eerste pagina, in het 'Volksleed', sprake van de spelling Zenoa.

Oudere vermeldingen
Notter: 1297 Nuthere, 1323 Nutehere, 1385 Nuchtere, Nuthare, 1450 Nuthaer, Nuttere, 1485 Nutter.
Zuna: 1346 GN Zudenna, 1385 GN de Sudena, 1457 Zuijdenae, 1501 Zudenae, 1840 Zuna, 1877 ook Suna.

Naamsverklaring
Notter: de identificatie van de oude vormen is niet in alle gevallen zeker; het kan soms ook Nutter (bij Ootmarsum, red.) zijn. Het tweede lid is mogelijk heri*, ontstaan uit har 'zandige heuvelrug'. Het eerste lid is moeilijk te duiden. Enkele pogingen: waarvan men nut trok of waar noten groeien.
* Gereconstrueerde vorm.
Zuna: Samenstelling van zuiden 'zuidelijk gelegen' en a 'water', in dit geval geldend voor de Midden Regge.(1) "Zuna is een verbastering van Sudenae. Ao is dialect voor de Regge, de rivier waar de buurtschap aan ligt. Om precies te zijn ligt de buurtschap aan het zuiden (suden) van de Regge. De naam ontwikkelt zich dus van suden Ao, Sudenae tot Zuna." (aldus Maaike Quartel in haar onder Geschiedenis vermelde studie)

Terug naar boven

Ligging

Tweelingbuurtschap Notter-Zuna ligt ZW van Wierden, N van Rijssen. De grens tussen de buurtschappen loopt globaal langs de Regge. De Rijssense industrieterreinen Plaagslagen en De Mors grenzen tegenwoordig aan de kern van buurtschap Zuna.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat buurtschap Notter 58 huizen met 367 inwoners, en buurtschap Zuna 36 huizen met 228 inwoners. Tegenwoordig heeft Notter-Zuna gezamenlijk ca. 350 huizen met ca. 850 inwoners, waarvan ruim 500 in eerstgenoemde buurtschap en ruim 300 in laatstgenoemde.

Terug naar boven

Geschiedenis

Zuna hoorde tot 1811 onder het gericht Kedingen en was een van de zogenaamde Rijssense kwartieren. In 1811 ging het deel uitmaken van de gemeente Wierden.

- In de 16e eeuw stond op de plaats van de huidige camping Mölke in Zuna een watermolentje. Vandaar ook de naam van deze camping.

- In Zuna was een stopplaats aan de voormalige spoorlijn Neede-Hellendoorn van 1910 t/m 1931.

- In 2006 is een in 1944 in Zuna neergestort vliegtuigwrak geborgen. Het betrof een Britse Lancaster bommenwerper. Op weg naar Duitsland is het bij deze buurtschap door de Duitsers neergeschoten. De hele bemanning (7 personen) kwam hierbij om het leven.

- Maaike Quartel heeft in 2013 voor haar afstudeerscriptie Aardrijkskunde, op het VWO van een scholengemeenschap in Apeldoorn, gekozen voor het onderwerp: de ruimtelijke ontwikkeling van de buurtschap Zuna. Zij beschrijft hierin de geografische en maatschappelijke ontwikkeling van de buurtschap en het aangrenzende Notter, van 'in den beginne' tot heden. Zij kreeg hier een 9 voor. Zo’n hoge waardering was op die school voor een dergelijke aardrijkskundeopdracht nog niet eerder gegeven.

- Ter gelegenheid van het 12,5-jarig bestaan van Gemeenschappelijk Belang Notter-Zuna (GBNZ) is in 2008 het boek 'Veerkaant in nen Dreehook' gepubliceerd. Schrijver van het boek is Harrie Strieks. De vele foto's in het mooi uitgevoerde boek zijn gemaakt door fotograaf Jan Slooijer. Het boek telt 240 pagina's, de oplage is 1.150 stuks. "Veel mensen verwachten dat een jubileumboek van Gemeenschappelijk Belang over de geschiedenis van de buurtschappen zal gaan, maar het boek wil meer een beeld geven van het dagelijks leven in de dubbelbuurtschap anno 2008. Het is een boek geworden over de twee buurtschappen waar, in tijden van blijdschap en verdriet of als er problemen zijn, de inwoners nog veerkaant achter elkaar staan", aldus Harrie Strieks, die van 1990 tot 2002 directeur was van de lokale School met de Bijbel en na zijn pensionering in het huis naast de school is blijven wonen.

"Wat mij fascineerde was juist hoe het er in Notter-Zuna nú aan toe gaat. Anno 2008. Wat beweegt de mensen, hoe is hun situatie, wat vinden ze van zichzelf en de wereld? In welke omstandigheden leven ze? Wat willen ze, wensen ze en dromen ze? Juist dat wilde ik vastleggen. Als je dan over een jaar of tien, twintig, dertig weer terugkijkt, en je leest de verhalen uit 2008, dat je dan een mooi beeld krijgt van hoe het er toen aan toeging. Dat is de opzet. En zo is het ook wel een beetje uitgekomen."

Strieks deed het anders dan anderen. Hij sloot zich niet op, om het allemaal eens achter een tekstverwerker in te tikken, maar hij vroeg de bewoners. In een brief aan de bewoners vroeg hij of ze zélf een verhaal wilden maken over hun bestaan op dit moment. Strieks: "En het tekent de bevolking dat bijna iedereen die is aangeschreven ook mee heeft gewerkt. Zo gaat dat in deze gemeenschap. Als mensen iets beloven, dan doen ze het ook. Het zijn door en door betrouwbare mensenn, die hard werken, goed voor elkaar zorgen en dus doen wat ze beloven." Het leverde zestig verhalen op over bewoners van Notter-Zuna, de driehoek tussen Rijssen, Wierden en Nijverdal.

In de vele honderden uren dat hij met het boek bezig is geweest is hem niet alleen het harde werken van de inwoners van Notter-Zuna opgevallen. "Wat me ook opviel was hoe vitaal de samenleving hier is. Er is bijvoorbeeld een enorm uitgebreid verenigingsleven. Hier naast ons, in het Kulturhus is altijd wel wat te doen. Het verenigingsleven is heel omvangrijk, zowel in de sfeer van sport als in de culturele hoek. En de mensen staat vierkant achter hun gebied, de driehoek tussen Rijssen-Wierden-Nijverdal. Daarom heb ik het boek ook 'Veerkaant in nen Dreehook' genoemd." (bron: WayPoint, een firma met winkels en een webwinkel in navigatiesystemen, die ook een vestiging heeft in Notter)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In het concept-Manifest Notter-Zuna (2016) verwoorden de inwoners dat en waarom zij aan de slag willen met een aantal thema's om te werken aan een toekomstbestendig Notter-Zuna. Het manifest onderscheidt de 4 hoofdthema’s: Wonen en landschap / Zorg van jong tot oud / Jongeren en saamhorigheid / Duurzame voorzieningen.

- Op landgoed Kamplanden is in 2012 een landhuis gebouwd met een inhoud van 1000 kubieke meter, met daarbij vier landgoedwoningen met een inhoud van 750 kubieke meter en 6 hectare nieuwe natuur.

- Stichting Cultuurbehoud Notter-Zuna heeft zich rond 2009 ingezet tegen de komst van een intensieve varkenshouderij en idem pluimveehouderij naar de Burgemeestersdijk in Notter.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Notter heeft 3 rijksmonumenten.

- Notter heeft 4 gemeentelijke monumenten.

- De boerderij aan de Slagsweg 1 is het enige rijksmonument van buurtschap Zuna.

- Zuna heeft ook 1 gemeentelijk monument.

- Van de voormalige havezate Grimberg aan de Grimbergerweg (Notter) resteert alleen nog het landgoed met de toegangspoorten en recent opnieuw uitgegraven grachten. De oude ingang aan de Rijksweg heeft fraaie zandstenen pijlers. Het kasteel bestaat niet meer. Nog een pagina over de geschiedenis van landgoed Grimberg. Tegenwoordig is het landgoed en de naam Grimberg bekend van het aldaar gevetigde Theehuis Grimberg, en van de Grimberghoeve, een recreactiebedrijf op loopafstand van de Regge, met eigen aanlegsteigertje in verband met botenverhuur.

- Het Millennium-monument (zie foto) is te vinden bij de brug over de Regge tussen Zuna en Notter, aan de Notterse kant van de brug, op een onverhard parkeerplaatsje. De zwarte lijn op de plaquette is de Regge met de brug. De teksten op de Milleniumplaquette gaan over de wereld en de aarde, te beginnen bij het Jaar 0: 'Verzamelaars en jagers' tot aan het Jaar 2000: 'Verstedelijking, Verloedering, Zinloos geweld', en eindigt met enkele wensen: 'Zuivere natuur, Schoon landschap, Menswaardig bestaan', enz.

- Fraai oorlogsmonument aan de Rijssensestraat (Notter).

Terug naar boven

Evenementen

- In 2012 is de Evenementenweide Notter-Zuna feestelijk geopend.

- Toneelclub Zuna brengt jaarlijks in februari een nieuw stuk op de planken. - Toneelgroep Notter brengt jaarlijks in maart een nieuw stuk op de planken.

- Midzomerfeest Notter en Zuna (weekend in juni), met o.a. de Zitmaaierrace, georganiseerd door het Twents Zitmaaier Team.

- In veel plaatsen op het platteland is het carbidschieten met oudjaar een traditie. Zo ook in Zuna. Ging dat vroeger nog met melkbussen, tegenwoordig worden er speciale carbidkanonnen voor gebouwd. - Filmpje van het vervaardigen van het carbidkanon en het carbidschieten oudjaar 2009.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Langs de Regge loopt een LAW-pad dat o.a. door Notter-Zuna komt. Het is hier prachtig wandelen.

- Ommetje Zuna (5 km).

- In 2012 is tussen Notter en Zuna een nieuw zelfbedieningspontje voor voetgangers en fietsers in gebruik genomen. Het pontje vaart over de Regge en daarmee ter plekke over de gemeentegrens van Rijssen-Holten en Wierden. Het zelfbedienings-kettingpontje is een mooi alternatief om de nabijgelegen Reggebrug in de drukke N350 te ontlopen.

- In 2013 is ecoduct De Grimberg gerealiseerd, op grondgebied van het gelijknamige landgoed, over de N350.

- Anno 2018 is de Zunasche Heide een van de weinige plekken waar de droge heide direct grenst aan de omliggende cultuurgrond. Daardoor heeft dit gebied de meeste potentie voor het herstel van het heide-ecosysteem met een afwisseling van hoge droge en lagere nattere gronden. Om de Zunasche Heide in te richten als natte natuur, aansluitend op de droge heide op de Sallandse Heuvelrug, zijn maatregelen nodig. Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer werken aan het herstel en uitbreiding van de natte heide door op strategische plekken bos te verwijderen en sloten te dempen of te verplaatsen. Ook wordt in delen van het gebied het maaiveld verlaagd.

De Zunasche Heide maakte vroeger deel uit van een groot uitgestrekt heidegebied waarbij de hogere gebieden met de omringende lager geleden gebieden waren verbonden. Voor veel dier- en plantensoorten is dit heide-ecosysteem met afwisseling van hoge droge en lagere nattere gronden een vereiste om te voorzien in een geschikt leefgebied. De Zunasche Heide was vroeger als nat heidegebied een belangrijk onderdeel van dit ecosysteem. In de loop der tijd zijn de nattere heidegronden omgevormd naar landbouwgrond, zo ook de Zunasche Heide. Hierdoor is het ecosysteem verstoord en het leefgebied van veel soorten ernstig verkleind. Daarnaast is sprake van een teveel aan stikstof waarvoor maatregelen noodzakelijk zijn. (bron: Natuurmonumenten, 24-1-2018)

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Notter-Zuna.

- Belangenvereniging: - Gemeenschappelijk Belang Notter-Zuna is in 1995 opgericht om krachten te bundelen, draagvlakken te verbreden en namens zijn leden gericht te werk te gaan met als doel de leefbaarheid op het gebied van wonen, werken, landbouw, natuur en recreatie te onderhouden en te bevorderen. Het belangrijkste doel daarbij is dat het groene en landelijke karakter van het gebied niet verloren gaat.

- Kulturhus: - Kulturhus Irene is in 2004 gerealiseerd. Het Kulturhus is een combinatie van voorzieningen op het gebied van cultuur, educatie, informatie en dienstverlening onder één dak. Dat maakt het mogelijk om de voorzieningen voor Notter-Zuna op peil te houden. - Hier kun je zien wat de Activiteitencommissie organiseert in het Kulturhus. - Geboren uit een initiatief van een paar vrijwilligers om eens in de zoveel tijd met elkaar wat gezellig bij te kletsen onder het genot van een hapje en een drankje, is er elke 1e zaterdag van de maand ’t Geet noans umme in het Kulturhus.

- Onderwijs en kinderopvang: - De School met de Bijbel Notter-Zuna is gevestigd in de eerstgenoemde plaats maar is er zoals de naam al aangeeft, ook voor scholieren uit Zuna. - Het Krummelhûs biedt opvang aan kinderen van 0-12 jaar. Ze zijn verdeeld in 3 groepen: het kinderdagverblijf, de peuteropvang en de buitenschoolse opvang (BSO). De totale opvang vindt plaats in twee lokalen inpandig in de school, met een gezamenlijk speelplein. De kinderen van de dagopvang en de peuteropvang spelen op het kleuterplein.

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging Zuna. - Buurtvereniging Schapendijk.

- Muziek: - Christelijk Gemengde Zangvereniging Looft den Heer (Notter). - Christelijk Regionaal Koor Praise The Lord (Notter).

- Overige verenigingen: - Senioren Notter-Zuna organiseert door het jaar heen allerlei actviteiten voor haar leden.

- Welzijn: - Elke 2e woensdag van de maand (behalve in de zomervakanties) wordt er, onder de titel Kuiermoal, door vrijwilligers gekookt. 1 tot 2 keer per jaar koken ze op zaterdag i.p.v. woensdag, zodat ook gezinnen kunnen aanschuiven. Iedereen die op een of andere manier verbonden is met Notter-Zuna is van harte uitgenodigd om gezellig samen te eten in het Kulturhus.

- Veiligheid: - EHBO Vereniging Notter heeft ca. 100 leden en is o.a. actief in het geven van opleidingen tot Eerste Hulp Verlener. Daarnaast geven zij cursussen voor Reanimatie/ AED / Kinder EHBO, en zijn ze actief in de wedstrijd-EHBO.
Verder kun je een beroep op hen doen indien je vrijwilligers nodig hebt voor een evenement of feest.

Terug naar boven

Bekende Notteraars

- Actrice Johanna ter Steege is in 1961 in Notter geboren.

Reacties

(4)

Op basis van de naamsverklaring Zieuwent door dr. J. de Vries in ''Herkomst Plaatsnamen in Noord- en Zuid-Nederland'' als zuiden-wind (en niet wat vermeld wordt in ''De historie van Zieuwent'' als ''laaggelegen drassig gebied/land'') is mijn verklaring van Zu-na ook ''ten zuiden van de a'' (a betekent al in de Germaanse tijd water). Dit wordt ondersteund door oudere namen voor Zuna die hierboven vermeld worden. Bij Zieuwent zijn zulke oudere vormen Sywint, Souwent en het nu nog dialectische Zuwwent. Aardig om te vermelden: naam van de de buurtschap Zienesch bij Haaksbergen kan m.i. ook verklaard worden als es ten zuiden van Haaksbergen.

Bedenk dat het 'gevaarlijk' is om op grond van naamsovereenkomsten van verschillende plaatsnamen, nu en vroeger, een zelfde verklaring te veronderstellen, omdat het verschil tussen bijvoorbeeld zuid- en zijde- en -wind en -wend maar marginaal is, maar wel een heel andere verklaring oplevert. Ik waag me er zelf niet aan, omdat ik er niet voor geleerd heb, en laat interpretaties en conclusies dan ook graag over aan de historisch-geografen en taalkundigen die er wél voor geleerd hebben, wat ik dan verwoord onder het kopje Naam. Uw conclusies m.b.t. Zuna kloppen wel, die heb ik hierboven ook al conform vermeld, maar de actuele inzichten van de naamkundigen t.a.v. Zieuwent luiden voor beide naams-elementen toch net even anders dan De Vries destijds veronderstelde (want ook de naamkundigen doen door de jaren heen aan 'voortschrijdend inzicht'). Zie https://www.plaatsengids.nl/zieuwent

Geschiedenis: de twee links naar scriptie en boek werken niet meer. Staan niet meer op de site van Notter-Zuna. Het boek is nog te koop via boekwinkeltje.nl. Info over het boek op (...)

Dank Hans! Kennelijk heeft men een nieuwe site gemaakt en die opnieuw ingedeeld, en dan worden bepaalde items van de oude site weleens niet meegenomen naar de nieuwe site. De scriptie blijkt nog wel te staan op de site van Gemeenschappelijk Belang. Althans, stond, want daar werkt de link naar het bestand niet meer... Ik heb ze gemaild of ze die weer werkend kunnen maken. Dank voor de link naar de uitvoerige reportage over het boek. Die heb ik nu gelinkt, en er nog enkele alinea's van geciteerd, om nog beter weer te geven waar het boek over gaat.

Reactie toevoegen