Soest

Plaats
Dorp en gemeente
Soest
Eemland Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

Soest-dorp-MSD-20110216-226668.jpg

Soest, langs de weg naar Baarn staan mooie knotwilgen

Soest, langs de weg naar Baarn staan mooie knotwilgen

soest_molen_de_windhond_1.jpg

Soest, de in 2008 herbouwde Molen De Windhond

Soest, de in 2008 herbouwde Molen De Windhond

soest_museum_soest_1.jpg

Soest, Museum Soest is gevestigd in het monumentale pand van het voormalige St. Jozefgesticht.

Soest, Museum Soest is gevestigd in het monumentale pand van het voormalige St. Jozefgesticht.

soest_museum_soest_2.jpg

Soest, Museum Soest is gevestigd in het monumentale pand van het voormalige St. Jozefgesticht.

Soest, Museum Soest is gevestigd in het monumentale pand van het voormalige St. Jozefgesticht.

UT gemeente Soest in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Soest in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Soest in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Soest

Terug naar boven

Status

- Soest is een dorp en gemeente in de provincie Utrecht, in de streken Eemland en Utrechtse Heuvelrug.

- De gemeente Soest omvat naast het gelijknamige dorp verder nog het dorp Soesterberg (voor het overgrote deel), het grootste deel van het voormalige dorp en thans het wijkgedeelte van Soestdijk, en een aantal buurtschappen: De Birkt, Hees, Melm, Pijnenburg (deels), Soestduinen en Wieksloot. In totaal zijn dit 2 dorpen, 1 wijk en 6 buurtschappen.

- Wapen van de gemeente Soest.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Soest.

Terug naar boven

Naam

Bijnaam inwoners
"Soester Knol is een bijnaam voor een inwoner van Soest. Dit is niet alleen omdat de knollen hier worden geteeld en gegeten, maar ook omdat dit in de ogen van velen minderwaardig voedsel was. Het is dus ook een beetje een scheldwoord. Soester Knollen zijn geel van kleur. Vandaar de uitdrukking: 'Iemand knollen voor citroenen verkopen' (iemand bij de neus nemen). Sinds 2004 wordt de Soester Knol weer op de Soester Eng geteeld. Deze knol genoot vroeger grote bekendheid vanwege zijn uitmuntende smaak - mits tijdig gezaaid (rond 10 augustus, Sint-Laurensdag) én geoogst (voor eind december), anders werd de knol smaakloos en waterig. Want: 'Wie knollen wil eten moet Sint Laurens niet vergeten, en als het kindje Jezus is geboren, hebben de knollen hun smaak verloren.' Hoewel de knol ook als veevoer diende, was het zeker niet alleen volksvoedsel. Zelfs koning Willem I (1772-1843) was dol op Soester Knollen met schapenbout." (aldus de site Soester Knollen, zo te zien opgezet door de huidige kweker ervan)

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Soest ligt centraal tot NO in de provincie Utrecht en ligt Z van het dorp Baarn, ZO van de stad Hilversum, O en NO van de dorpen Bilthoven en De Bilt, NO van de stad Utrecht, N van het dorp Zeist en W van de stad Amersfoort.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Soest 317 huizen met 2.667 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 234/1.886 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Birkt 18/136, Isselt 6/38, Den Berg (= Soesterberg) 29/253 en Hees 30/354. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 19.000 huizen met ca. 45.500 inwoners, waarvan ca. 16.000 huizen met ca. 39.000 inwoners in het gelijknamige dorp.

Terug naar boven

Geschiedenis

Voor nadere informatie over de geschiedenis van Soest kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Museum Soest is gevestigd in het monumentale pand van het voormalige St. Jozefgesticht (met destijds een klooster, gasthuis en meisjesschool) uit 1868. Het museum herbergt een grote verscheidenheid aan voorwerpen uit grootmoederstijd en daarvoor. Een overzichtelijke opstelling geeft de bezoeker een beeld van het leven en werken van de vroegere bewoners van de gemeente en de regio. Een speciaal accent wordt daarbij gelegd op oude ambachten. Zo vindt u er o.a. een wagenmakerij, bakkerij, klompenmakerij, als ook materiaal van de leidekker, de rietdekker en de imker. Daarnaast een schoolklas, een burgemeesterskamer, een religiekamer, de klederdracht in hun boerenbehuizing, een oud winkeltje en een vaandelkamer met een veelheid aan vaandels en vlaggen van Soester verenigingen. Ook van het plaatselijke schuttersgilde is veel informatie beschikbaar.

- "Historische Vereniging Soest / Soesterberg is opgericht in 1980 om onderzoek te doen naar de historie van de genoemde dorpen en deze geschiedenis vast te leggen. Dat gebeurt op vele manieren door o.a. ingestelde werkgroepen. Elk jaar wordt er door de evenementencommissie een fietstocht en een bus-excursie georganiseerd, passend bij de doelstellingen van de vereniging. Viermaal per jaar geeft de vereniging een tijdschrift uit met de naam 'Van Zoys tot Soest'. De vereniging werkt nauw samen met het hierboven beschreven musem en de bijbehorende stichtingen. Bijna elke 2e donderdag van de maand (niet in juli en augustus) is er in het gebouw van het museum aan de Steenhoffstraat een verenigingsavond. Leden komen dan bij elkaar om samen aan genealogie-onderzoek te doen, in de bibliotheek van de vereniging te neuzen, of te praten over de historie van onze dorpen. Eenmaal per jaar is er een ledenvergadering. Een bijzondere avond is de zogeheten Klitsavond (veelal 1e dinsdag in januari), waar gelegenheid is elkaar een goed nieuw (verenigings)jaar toe te wensen."

- De historische vereniging schrijft al sinds 1990 tweewekelijks een artikel in de Soester Courant over een onderwerp uit de geschiedenis van de gemeente. De inmiddels dus al ca. 600 artikelen kun je online nalezen op de site Verdwenen Soest.

- Van 2006 tot 2009 heeft Hans Kruiswijk wekelijks een artikel geschreven in weekkrant Soest Nu onder de titel 'Straat Praat', waarin hij telkens de geschiedenis van een andere straat besprak. In totaal zijn er 150 artikelen verschenen. Onder de link - zie de menu's 'Straat Praat' aan de linkerkant - vind je ze allemaal ingescand dus kun je ze ook online nog eens nalezen. Ook elders op die site vind je veel informatie over de geschiedenis van Soest.

- "Archief Eemland (gevestigd in het Eemhuis op het Eemplein in Amersfoort) is hét historisch informatiecentrum voor deze regio. Wij beheren de archieven van de gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten (op locatie), Eemnes, Leusden, Renswoude, Soest en Woudenberg. Uit deze gemeenten worden zowel de gemeentelijke archieven - op basis van de Archiefwet - als particuliere archieven overgebracht. Het beheer van deze archieven omvat verschillende taken: het veilig bewaren van de archieven, in een stabiele omgeving; het toegankelijk maken en ontsluiten van archieven voor onderzoek; het in de publieksruimte gratis ter beschikking stellen van de archieven aan belangstellenden. In het depot is ruimte voor zo’n 7 kilometer aan archief. Hier zijn papieren archieven te vinden, maar ook een beeldcollectie van ruim 54.000 foto’s, een aanzienlijke kaartencollectie, een groeiende audiovisuele collectie en een rijke historische bibliotheek.

Onze missie: als professionele dienstverlener streeft Archief Eemland ernaar om te voldoen aan de vraag van de klant naar historische informatie over de regio. Met kennis van zaken, een gevarieerd aanbod en persoonlijke aandacht zijn wij de klant graag tot dienst. De basis voor deze dienstverlening zijn onze primaire taken: het verwerven, beheren en ter beschikking stellen van overheids- en particuliere archieven. Samen met onze partners in de regio doen wij ons best om de identiteit van Amersfoort en omliggende regio te bewaren en te ontwikkelen. Ook stimuleren wij graag de interesse in de identiteit en geschiedenis van de regio. Start je onderzoek online en kom langs voor advies, inspiratie en activiteiten. Het raadplegen van de omvangrijke grote collectie cultuurhistorische bronnen over de geschiedenis van de regio is gratis."

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bestemmingsplan Landelijk Gebied Soest.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Soest heeft als plaats 34 rijksmonumenten.

- Soest heeft ca. 200 gemeentelijke monumenten.

- De RK Petrus en Pauluskerk (Kerkplein 2) is gebouwd in 1852, naar een ontwerp van architect Theo Molkenboer uit Leiden. De eerste pastoor van de kerk was Steenhoff, naar wie de Steenhoffstraat in Soest is genoemd. In 1924 is de kerk gerestaureerd. In 1968 is de kerk afgebroken, waarbij de voorgevel met klokkentoren behouden bleef. Achter de oude gevel is een nieuwe kerkzaal gebouwd en ingericht met elementen uit de oude kerk, zoals de preekstoel en de altaren. Op het pleintje aan de Steenhoffstraat staat sinds 1995 een beeld van de apostelen Paulus en Petrus. De bij de kerkgemeenschap behorende Begraafplaats Dalweg met poortgebouw is het oudste nog in gebruik zijnde kerkhof van de gemeente.

- Molen De Windhond (Molenweg 30) is een (herbouwde) korenmolen. De eerste vermelding van een molen in Soest stamt al uit het begin van de 15e eeuw. Daarna zijn er diverse opvolgers geweest. Als laatste in de reeks is in 1737 stenen stellingkorenmolen De Windhond gebouwd. Deze molen raakt begin 20e eeuw buiten gebruik, als molenaar J.B. Mulders zijn maalbedrijf stopt. In 1930 is molen De Windhond afgebroken. In 1933 volgt ook de andere Soester korenmolen, De Vlijt. De herbouw van De Windhond is begonnen in april 2006. De herbouwde molen is feestelijk geopend op Nationale Molendag 10 mei 2008. De molen is inmiddels volledig in bedrijf. Het is een ronde stenen stellingmolen met een achtkante, betonnen voet. De romp van de molen is gebouwd in kruisverband van extra hard gebakken ijsselsteentjes. De kap van de molen is gedekt met dakleer. De voeghouten zijn van bilinga. Het kruiwerk bestaat uit houten rollenwagens met ijzeren rollen. - Site molen De Windhond.

"Tijdens de openingstijden, die je hier kunt vinden, kun je de molen bezoeken. Wil je met een grotere groep komen, meld je dan tijdig aan. Dan zorgen wij er voor dat een gastvrouw/-heer de groep ontvangt en rondleidt. Een vrijwillige bijdrage hiervoor wordt op prijs gesteld. In de molenwinkel zijn tijdens de openingstijden van de molen producten te koop die in de molen zijn gemalen. Daarnaast betrekken wij koren en meelproducten van molen De Hoop in Bunschoten. Onze molenaars en die van De Hoop werken intensief samen. Ons assortiment bestaat uit meel zonder enige toevoeging, zoals tarwemeel, speltmeel, en roggemeel gemalen van biologisch geteeld graan en ook maismeel. We beschikken over een builmachine waarmee we uit het volkorenmeel bloem, gries en zemelen kunnen zeven."

- Hervormde begraafplaats. - Rooms Katholiek kerkhof aan de Dalweg. - Rooms Katholieke begraafplaats op Het Hart.

- De gemeente heeft het stationsgebouw uit 1963 van Station Soest-Zuid in 2019 tot gemeentelijk monument benoemd. Enkele jaren daarvoor zag het er nog naar uit dat het gebouw gesloopt zou worden, om het spoor ter plekke te kunnen verdubbelen. Het station stond daarbij in de weg. Deze plannen gaan vooralsnog niet door. Dit stationsgebouw is een van de laatste voorbeelden van het standaardtype ‘Vierlingsbeek‘, genoemd naar het eerste exemplaar van dit type dat in 1956 in dat dorp is gebouwd (en in 2004 is gesloopt). In totaal zijn er 12 van deze stations gebouwd, naar een ontwerp van architect Willem Kloos. Daarvan zijn er inmiddels 5 gesloopt. De andere 6 nog bestaande stations van dit type staan in Bovenkarspel, Hoogkarspel, Hardegarijp, Doetinchem, Almelo en Wijlre. Omdat die hun oorspronkelijke functie niet meer hebben, is het risico op sloop voor die 6 gebouwen extra groot. Volgens de gemeente is het stationsgebouw cultuurhistorisch een illustratie van de modernisering van het Nederlandse spoor en een nog bijna ongeschonden voorbeeld van naoorlogse modernisme.

- Gevelstenen in Soest.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Openluchttheater Cabrio, gelegen aan de Soesterbergsestraat ter hoogte van het verdwenen sanatorium/ziekenhuis Zonnegloren, dateert uit 1938. Een paar jaar eerder was op deze plek het openluchtspel 'Het Teeken des Kruises' opgevoerd. Dat was zo'n succes dat het plan werd geboren voor 'een meer permanent theater, zoo mogelijk met vaste zitplaatsen, amphitheaters gewijze'. VVV Soest Vooruit besloot om 25 gulden als beginkapitaal af te zonderen om daarmee met Vereniging Soest-Zuid over te gaan tot het in het leven roepen van Stichting Openluchttheater. In mei 1938 ging de aanleg van het theater van start in het kader van wat toen de publieke werkverschaffing heette. Hoewel er nauwelijks iets werd gebouwd, enkel gegraven en opgehoogd, werd niet minder dan 'een 70-tal werkloozen aan den arbeid gesteld'. Het rijk en de gemeente droegen de kosten, ongeveer 5.000 gulden. In september 1938 is het theater, in aanwezigheid van 1.000 toeschouwers, feestelijk geopend. Het theater bleek in een behoefte te voorzien. Er werden tal van voorstellingen en uitvoeringen gegeven, zowel door landelijke gezelschappen als plaatselijke verenigingen. Bezoekersaantallen van 1.000 tot 1.600 waren geen zeldzaamheid.

In 1945 werd het theater, nadat het provisorisch was hersteld van de zware oorlogsschade, ter beschikking gesteld van in Soest gelegerde Canadese troepen, waar zij vervolgens hun kerkdiensten hielden. In 1955 nam de gemeente het theater over. In 1960 is het voor 30.000 gulden opgeknapt, waarna volgens een optimistische kijk 'het theater voor vele Soester verenigingen een uitkomst zal zijn.' De belangstelling nam aanvankelijk inderdaad toe, maar na verloop nam die toch weer sterk af. Welke voorstelling er ook werd gegeven, het publiek liet het afweten. Zelfs in die mate, dat in 1976 de in 1955 nieuwgevormde Stichting Openluchttheater werd opgeheven. In 1981 besloot het gemeentebestuur in het kader van een grootschalige bezuinigingsoperatie geen activiteiten meer te ontplooien en geen geld beschikbaar te stellen voor verdere exploitatie van het openluchttheater. Wel konden belangstellenden het theater nog steeds huren bij de gemeente, maar voordat Stichting Cabrio zich voor het behoud van het unieke theater inspande, kwam dat nauwelijks nog voor.

Berna Kousemaker speelde een toonaangevende rol in het tot nieuw leven brengen van het theater. Samen met Frans Schalkwijk en Willem Stalenhoef heeft zij in 1994 Stichting Soester Openluchttheater Cabrio opgericht. In lustrumjaar 2009 werd een begin gemaakt met restauraties van de tribunes en de paden in Cabrio. Met een zeer succesvolle sponsoractie, waarbij sponsoren elk €50,- doneerden voor een bankje, werd de tribune helemaal opnieuw opgebouwd. Het resultaat mag er zijn, zowel optisch als natuurlijk qua zitcomfort. Na een geslaagde sponsoractie kreeg het theater een overkapping boven het podium. Zo kon er ook bij slechtere weersomstandigheden voorstellingen gewoon doorgaan. Stichting Cabrio is een vrijwilligersorganisatie. Alle werkzaamheden voor het theater worden door onbetaalde medewerkers verricht. Niet alleen de programmering van het theater, maar ook de techniek, de catering, het onderhoud en het toezicht.

Terug naar boven

Beeld

- Robert Thoomes maakt onder de titel TV Soest foto- en videoreportages van uiteenlopende (culturele) evenementen in deze gemeente. Producties worden gemaakt in overleg met of op verzoek van de betreffende organisatie.

- Fotoreportage van Soest van fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Soest (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Soest.

- Nieuws: - "De al sinds 2013 bestaande Facebookpagina 'Geheim van Soest' is bedoeld om inwoners zowel als mensen 'van buiten' te informeren over het mooie dorp en de directe omgeving. We schrijven over onderwerpen uit heden en verleden en proberen daarbij zoveel mogelijk mensen te bereiken. Door de vele aspecten van het dorp te belichten en door de vele enthousiaste en leuke reacties op de berichten, willen we de aantrekkingskracht van het dorp vergroten en het (nog) aantrekkelijker maken voor dagjesmensen, toeristen etc." Aldus de initiatiefnemers: Pauline Maring en Lex Bergers.

- Muziek: - "Wat sport is voor het lichaam, is muziek maken voor de geest. Muziekvereniging PVO (Patientia Vincit Omnia = Geduld Overwint Alles) is opgericht in 1899 en neemt dus al meer dan een eeuw een plaats in in het culturele leven van Soest. De vereniging heeft een eigen verenigingsgebouw en bestaat uit meerdere orkesten: de Harmonie, de Eemlander Blaaskapel, Big Band Blow, het Occasional Brass Quintet (OBQ), een Slagwerkgroep, een Dweilband (WBAWWW), een Studieorkest, een Blokfluitgroep en sinds enkele jaren ook het koor PVOcaal. Naast concerten, deelname aan de Gildefeesten en de kerstoptredens in -Zuid heeft PVO veel aandacht voor de jeugd met het Project ‘Muziek maak je zelf’, en samenwerking met IDEA Cultuur en de Bachschool. Ook heeft PVO haar medewerking verleend aan het project ‘Instrumentencircuit’, door Kunst Centraal ontwikkeld voor de Soester basisscholen.

Uiteraard ben je altijd van harte welkom als je bij PVO Soest muziek wilt gaan maken. Twee keer per jaar start er een cursus 'Muziek maak je zelf', waarin je voor € 75,- (incl. blokfluit) in 10 lessen kennis maakt met de verschillende muziekinstrumenten in een orkest. Weet je al welk instrument je wilt leren bespelen dan biedt PVO les bij professionele leerkrachten met verenigingskorting via de Bachschool (anno 2020 € 240,- onder de 21 jaar en € 295,- boven 21 jaar of via privé leerkrachten). Instrument: via vereniging, je hebt alleen onderhoudskosten (+ borg). Kleding via vereniging (+ borg).Zodra je in het studieorkest mee kunt spelen wordt de helft van je les via de privé leerkracht door PVO betaald. Contributie is € 180,- per jaar voor studieorkest en harmonie, € 156,- voor de slagwerkgroep. Er is een grote keuze in blaas- en slaginstrumenten of zang. PVO heeft een eigen verenigingsgebouw en diverse orkestonderdelen (zie hierboven). PVO biedt veel muzikale en sociale aktiviteiten."

- Welzijn: - Stichting Balans is de welzijnsorganisatie voor Soest en Soesterberg. Zij organiseert onder meer allerlei activiteiten voor jong en ouder en ondersteunt bewonersinitiatieven. Stichting Balans stimuleert mensen gebruik te maken van hun mogelijkheden en helpt sociale vaardigheden te ontwikkelen. Zo levert Balans een bijdrage aan een sociaal leefklimaat waarin iedereen prettig kan wonen, werken en spelen. Balans geeft hierbij extra aandacht aan de inwoners die minder goed in staat zijn om dit zelf te realiseren.

- "Zit je ergens mee? Heb je relatieproblemen, problemen met of vragen over je opgroeiende kinderen? Of ervaar je stress en kom je zelf even niet verder? WELZIN biedt advies en ondersteuning in onder meer Soest en Soesterberg. Via groepsmaatschappelijk werk, in onze themawerkplaatsen, of individuele ondersteuning, als de problematiek daarom vraagt. Onze ondersteuning is erop gericht dat je je leven weer beter op de rit krijgt en op eigen kracht en met meer zelfvertrouwen verder kunt. WELZIN biedt trainingen, cursussen en groepen die gerelateerd zijn aan een bepaald thema, bijvoorbeeld scheiden of welbevinden of opgroeien. Samen kijken we waar het scheef loopt, ondersteunen je om het thuis weer beter op de rit te krijgen. Ook kijken we hoe we je netwerk van contacten kunnen uitbreiden en verstevigen, zodat je ook in de buurt meer aan elkaar kunt hebben. Ook Buurtbemiddeling zit in ons dienstverleningspakket."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Soest alg., - idem Kostverlorenweg en - idem RK.

Reactie toevoegen