Sumar

Plaats
Dorp
Tytsjerksteradiel
Fryslân

sumar_collage.jpg

Sumar, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Sumar, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Sumar..JPG

Daar hebben we Sumar

Daar hebben we Sumar

Sumar. (2).JPG

In het centrum van Sumar

In het centrum van Sumar

Sumar. (3).JPG

Bij de kerk van Sumar

Bij de kerk van Sumar

Sumar.JPG

Molen De Hoop in Sumar

Molen De Hoop in Sumar

Sumar

Terug naar boven

Status

- Sumar is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Tytsjerksteradiel.

- Onder het dorp Sumar valt ook de buurtschap Sumarreheide.

- Voor de postadressen valt ook het Tytsjerkseradielse deel van het grotendeels Smallingerlandse dorp De Tike onder het dorp Sumar.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Suameer. Overigens zijn de plaatsnamen in de gemeente Tytsjerksteradiel sinds 1989 offiieel Friestalig.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Sumar ligt NW van de dorpen De Tike, Nijega, Opeinde en Rottevalle en de kern Drachten, N van het dorp Oudega, NO van de dorpen Earnewâld en Garyp en het Nationale Park De Alde Feanen, ONO van de dorpen Warten, Warstiens en Wergea, O van de dorpen Suwâld en Hempens, OZO van de stad Leeuwarden, ZO van de dorpen Hurdegaryp, Tytsjerk en Ryptsjerk, Z van de dorpen Burgum, Feanwâldsterwâl en Feanwâlden, ZZW van het dorp Noardburgum, ZW van het Burgumer Mar en W van het dorp Eastermar.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Sumar 85 huizen met 457 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 550 huizen met ca. 1.400 inwoners (dit is inclusief het deel van het dorp De Tike dat in de gemeente Tytsjerksteradiel ligt, met ca. 20 huizen en ca. 50 inwoners).

Terug naar boven

Geschiedenis

Het dorp ligt ongeveer 2 kilometer ten zuidwesten van het Bergumermeer. In de prehistorie was dat een gebied met rondtrekkende jagers en verzamelaars. Sporen van deze jagers/verzamelaars zijn gevonden nabij de oevers van het Bergumermeer, maar ook dichterbij het dorp zijn vondsten gedaan. Tot en met de 19e eeuw was Sumar een boerendorp. In deze eeuw is ook de heide ten zuiden van het dorp ontgonnen. In die tijd ontstond ook buurtschap Sumarreheide. Aanvankelijk woonde men aldaar in zogeheten "spitketen", later verschenen ook gewone stenen arbeiderswoningen. Bij de ontginning van de heide speelde boer Jelke Sjoerds Hoekstra een grote rol. Naar hem is een zandweg genoemd, ten zuiden van het dorp. Deze zandweg geeft nog een beeld hoe destijds de meeste wegen rondom het dorp er uit zagen. In de 20e eeuw zijn de meeste zandwegen verhard.

Tussen 1896 en 1948 was Sumar bereikbaar per tram. Het dorp had een eigen station, dat gestaan heeft aan de Dr. Prinsweg. Nadat de tram was verdwenen, heeft het gebouw nog dienst gedaan als dorpshuis en woning. In de jaren tachtig is het gebouw afgebroken. In de 20e eeuw verloor het dorp steeds meer zijn karakter als boerendorp. Met name in het noorden van het dorp, in de nabijheid van de Groningervaart (nu Prinses Margrietkanaal) vestigden zich allerlei industrieën. De zuivelfabriek van het dorp stond op De Harste, een buurschap ten zuidoosten van het dorp.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sumar heeft 9 rijksmonumenten.

- Korenmolen De Hoop in Sumar (Mounepaed 21) is in 1882 gebouwd als vervanger van een uit 1867 daterende koren- en pelmolen, die in 1881 door brand is verwoest. Onderdelen van de molen zouden afkomstig zijn van een koren- en pelmolen in Kootstertille. De Hoop, die toen was voorzien van zelfzwichting en een pelinrichting had, bleef in gebruik tot 1947, al was hij toen al enigszins in verval. In 1964 is de molen aangekocht door de gemeente, die hem in 1966-1967 grondig heeft laten restaureren. Dit gebeurde opnieuw in 1992-1993. De Hoop is op zaterdag te bezichtigen.

"Iedereen in Sumar kent de molen, goed zichtbaar als je vanaf de Centrale As het dorp inrijdt. Op zaterdag is de molen geopend van 9.00-14.00 uur, dan plegen de molenaars onderhoud en laten ze de wieken draaien om de molen in conditie te houden en tarwe te malen. Want een voortdurend in één stand stilstaande molen gaat ten onder aan weer en wind, en aan houtworm. Maar de houtworm houdt gelukkig niet van trillend hout, dan slaat hij op de vlucht. Om de molen te laten draaien hebben we gediplomeerde molenaars nodig. Momenteel zijn er nog drie molenaars actief om het “gaande werk” (de draaiende onderdelen) te bedienen en is een vierde molenaar bij ons in opleiding. Want De Hoop is ook een opleidingsmolen.

De actief draaiende molenaars zijn afkomstig uit Drachten, Opeinde en Oentsjerk, helaas niet uit Sumar of directe omgeving. Alleen de anno 2019 85-jarige oud-molenaar Rein Beerda woont in het dorp en hij komt trouw iedere zaterdag achter zijn rollator twee uurtjes naar de molen, voor koffie, een praatje en een klusje. En dan is er natuurlijk nog onze anno 2019 84-jarige molenaar Jaap Boender uit Noardburgum, die zich vrijwel nooit met de bediening van de molen bezighoudt maar een groot deel van het onderhoud aan gaande en staande werk voor zijn rekening neemt. De gemiddelde leeftijd van de molenaars is momenteel ca. 74 jaar. Het zou fantastisch zijn als een aantal jongere bewoners (m/v, van 14 tot 70 jaar) uit het dorp en omgeving als vrijwilliger een rol gaan spelen in de molen. Dat kan als leerlingmolenaar, maar ook als mede winkelbeheerder of bestuurder van Stichting Korenmolen De Hoop. Meer informatie over onze vacatures vind je op de pagina Vrijwilligers. Kom binnenkort op een zaterdag eens langs op de molen voor meer informatie, voor een proefles of voor een uitgebreide rondleiding. Wij vertellen graag meer over de mogelijkheden. Zorg samen met ons voor het behoud van het culturele en industriële erfgoed van Sumar: Korenmolen De Hoop, de enige korenmolen van de gemeente Tytsjerksteradiel!"

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Sinds 2016 is ook de Bangerstox-klasse onderdeel van Autocross Sumar (2e pinksterdag).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Sinds 2014 zijn er plannen voor een pontje van natuurgebied Noardermar (nabij de Burgumer buurtschap Noardermar) over het Prinses Margrietkanaal naar het aan de overkant gelegen Klein Zwitserland (in het uiterste NO van het buitengebied van Sumar) v.v. Anno 2018 zijn de plannen in een vergevorderd stadium. Alleen de exacte locaties zijn nog niet definitief. Als de aanlegplaatsen zijn bepaald, gaat de pont gemaakt worden door de Friese Poort in Leeuwarden. De intentie is om het pontje uiterlijk voorjaar 2020 in gebruik te kunnen nemen.

Terug naar boven

Beeld

- Op de site Sumar in Beeld vind je honderden oude foto's en ansichten van dit dorp.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Sumar.

- Nieuws: - De maandelijkse dorpskrant De Koekoek is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Kamp.

- Onderwijs en kinderopvang: - Doarpsskoalle It Bynt is een een 'ontmoetingsschool' die ontstaan is uit een fusie van de Master de Vriesskoalle en De Wyngert. De naam van de school wil uitdrukking geven aan de verbintenis tussen openbaar en christelijk onderwijs. Daarnaast voelen zij zich niet alleen verbonden aan elkaar en aan de kinderen en ouders, maar ook met het dorp Sumar. Vanuit hun meerdimensionale identiteit willen zij kinderen goed onderwijs en een goede (persoonlijke) vorming geven. Hierbij maken ze in alle groepen gebruik van de 7 gewoonten van persoonlijk leiderschap.

Het pand van de basisschool biedt ook onderdak aan Peuteropvang 't Boartersplak. Op de peuteropvang ontmoeten peuters elkaar en spelen en leren ze in een veilige en vertrouwde omgeving. Op Peuteropvang 't Boartersplak wordt gewerkt met het VVE-programma Uk & Puk. VVE staat voor Voor- en Vroegschoolse Educatie. De rijke speelleeromgeving is spel- en taaluitlokkend, stimuleert de brede ontwikkeling van kinderen en sluit aan bij de belevingswereld van het kind. Bovendien wordt met behulp van het programma een doorlopende leerlijn naar het basisonderwijs gerealiseerd.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sumar.

Reactie toevoegen