Vierhouten

Plaats
Dorp
Nunspeet
Veluwe
Gelderland

Vierhouten

Terug naar boven

Status

Vierhouten is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Nunspeet. T/m 1971 gemeente Ermelo.

Terug naar boven

Ligging

Vierhouten ligt ZO van Nunspeet, NO van Elspeet.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Vierhouten 19 huizen met 154 inwoners. Tegenwoordig omvat het dorp ca. 280 huizen met ca. 700 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In het Dorpsplan Vierhouten (2010) zijn wensen en plannen uitgewerkt voor onder meer nieuwe wandelpaden en herstel van oude kuierroutes, een woonvoorziening voor ouderen, kinderopvang, verkeersremmende maatregelen en doortrekken van het fietspad vanuit Gortel naar het dorp.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Vierhouten heeft 20 rijksmonumenten.

- Vierhouten heeft 6 gemeentelijke monumenten.

- De Paasheuvel is het voormalige kamphuis en kampeerterrein van de Arbeiders Jeugd Centrale (AJC), gelegen op een heuvel (de Paasheuvel) op 't Frusselt 30. In 1922 werd door de AJC een kale heuveltop op de heide in Vierhouten aangekocht. Dit terrein was ongeveer één hectare groot. De heuvel stond volgens de toenmalige Vierhouter bevolking bekend onder de naam De Paasheuvel, omdat er in vroeger tijden met Pasen vuren op de top werden gestookt. Op en rond de heuvel werden tentenkampen ingericht, waar de AJC-ers gedurende hun vakantie verbleven. In 1923 is op deze heuveltop het kamphuis Paaschheuvel gebouwd. De leden van de AJC hadden het kamphuis zelf bekostigd, door het plakken van zegels van twee en een halve cent (de zogenaamde Kampfondszegels). Het kamphuis is ontworpen door architect J.H. Mulder. In 1928 is een tweede kamphuis gebouwd, 'Het Rode Nest'.

Voor het geven van voorstellingen en optredens is in 1937 een groot openluchttheater aangelegd. Dit theater ligt er nog altijd. Er hebben in de loop der jaren veel mensen opgetreden. Daaronder waren ook enkele nationale beroemdheden, zoals Dorus. In 1938 is de houten evenementenhal De Zonnehal aan het complex toegevoegd. In 1983 is aan de voet van de Paasheuvel een groot logeergebouw neergezet. In 1998 is een deel van De Paasheuvel omgebouwd tot restaria (restaurant-cafetaria) en een deel tot kantoor. In 2001 is De Paasheuvel samen met het Rode Valkennest en de Zonnehal aangewezen als rijksmonument. Ook de openluchttheaters vallen onder deze benoeming.

Enkele jaren later gaat Stichting Paasheuvelgroep samen met Stichting Jeugdbuitenverblijven. De nieuwe groep, die verder gaat onder de naam Paasheuvelgroep, richt zich vooral op de verhuur van groepsgebouwen. Enkele campingterreinen (in onder meer Brabant) worden verkocht. Eind 2017 wordt bekendgemaakt dat de Paasheuvelgroep een deel van het Paasheuvel-terrein in Vierhouten verkoopt aan de VDB recreactiegroep uit Ermelo. De nieuwe naam van het overgenomen deel wordt Heidepark Veluwsch Karakter. In 2007 was de geheel uit hout vervaardigde Zonnehal in slechte staat. Sindsdien wordt er aan gewerkt om het achterstallige onderhoud weg te werken.(1)

- Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben in 9 hutten in het bos dagelijks rond de 80 personen ondergedoken gezeten, waarvan het merendeel joods was. Dit stond bekend als Het Verscholen Dorp. In het bos aan de Pas-Opweg kun je een aantal van deze - nagebouwde - hutten bekijken (Nunspeterweg 1. Tel. 0341-254123). Onder deze link vind je een uitvoerig artikel over Het Verscholen Dorp.

- In Vierhouten is een kopie gebouwd van een grafheuvel die stamt uit de Nieuwe Steentijd (Neolithicum) en is hergebruikt in de Bronstijd. Deze replica geeft een verstilde opgraving weer. De methode van opgraven die wordt getoond is de zogenaamde kwadrantenmethode, waarbij delen van de heuvel na de opgraving blijven staan. De verschillende aardlagen zijn goed zichtbaar gemaakt. Het bijzondere van deze heuvel is de gebruikte techniek. De zichtbare verticale en horizontale vlakken zijn uitgevoerd met behulp van spuitbeton. Hiermee zijn de subtiele kleuren en de oorspronkelijke fractie van grind/zand van de aardlagen na te bootsen. Een informatiepaneel ter plekke vertelt u er meer over.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Vierhouten (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Vierhouten.

- Wijken: - Site over de wijk Eikenwal in Vierhouten.

- Belangenorganisatie: - "Vereniging Dorpsgemeenschap Vierhouten beoogt de belangen van het dorp te behartigen, alsmede de sociale en culturele ontwikkeling van de bevolking te bevorderen. De vereniging exploiteert daartoe Dorpshuis Horsterhoek, de plek waar vele verenigingen samenkomen en regelmatig activiteiten worden georganiseerd. Alle Vierhouters, jong en ouder, hun leven lang hier wonend of net nieuw binnen gekomen, kunnen elkaar in het dorpshuis ontmoeten en elkaar daar vinden bij hun gezamenlijke interesse."

- Dorpshuis: - Tot 1946 stond op de plek waar nu Dorpshuis Horsterhoek staat het pension van de familie Hop. In 1940 kocht de familie Ter Horst dit pension in Vierhouten met de bijbehorende grond. In 1946 is het pension afgebroken. Op de vrijgekomen plek is in 1953 het dorpshuis gebouwd. Het dorpshuis was een geschenk van mevrouw Ter Horst-Vogel aan de Vierhouter bevolking. Het is opgericht ter nagedachtenis aan haar zoon Klaas. Klaas was in 1940 lid van verzetsgroep De Geuzen te Vlaardingen. De meeste leden van deze verzetsgroep zijn in datzelfde jaar door de Duitsers gearresteerd. Achttien man van de verzetsgroep zijn in 1941 gefusilleerd. De overigen, waaronder Klaas, kregen gevangenisstraffen. Klaas kreeg vijf jaar tuchthuis (in Duitsland) en een grote geldboete. Hij werd niet gefusilleerd, omdat er geen bewijs was dat hij actief aan spionage voor het verzet had deel genomen.

In 1944 krijgt Klaas de ernstige ziekte TBC. Mevrouw Ter Horst is er toen in geslaagd haar zoon naar Nederland te halen. Klaas overlijdt in het zicht van de bevrijding. Hij had het er altijd over dat er voor de jeugd in Vierhouten zo weinig te doen was, en dat ze eigenlijk een onderkomen zouden moeten hebben voor ontspanning en ontwikkeling. Mevrouw Ter Horst besloot toen als eerbetoon aan Klaas zo’n onderkomen te laten bouwen. Zie verder de pagina Geschiedenis Dorpshuis Horsterhoek. Dorpshuis Horsterhoek is door de centrale ligging in het land en zijn faciliteiten uitermate geschikt voor het organiseren van verschillende activiteiten en evenementen. Het gebouw heeft multifunctionele zalen, een bar, een ruim terras en een grote buitenruimte. De ruimten zijn te huur voor diverse gelegenheden: van teamuitje tot brainstormsessie, van bruiloft tot vergadering, van presentatie tot optreden, van jubileumviering tot kinderfeestje, van uitvaart tot workshop.

- Muziek: - Het Vierhouterkoor is een energiek en enthousiast gemengd koor met ruim 40 leden dat zich kenmerkt door een gezonde mix van plezier en kwaliteit met een 3-stemmig gevarieerd repertoire.

Terug naar boven

Gedicht

Er is in het Geldersche-Veluwsche land
Een plekje, zoo wonderlijk schoon!
Het ligt in de heide, bij bosch en bij zand
Daar leef ik, daar blijf ik ter woon.
Daar zingt er de wind in de bosschen zoo fijn;
De lucht is vol geuren en kracht.
Daar ruischt bij de boekweit
het koren zoo rein
En bloeit er de hei in haar pracht.
Er is in het Geldersche-Veluwsche zand
Een plekje, zoo wonderlijk schoon:
Vierhouten zoo heet dat land;
Bezoek het, of blijf er te woon!

(dichter: onbekend. Bron: 'Vierhouten - Het Noord-Veluwsch Pracht-Centrum', VVV-gids uit ca. 1941/1942)

Reactie toevoegen