Wehl

Plaats
Dorp
Doetinchem
Liemers
Gelderland

gemeente_wehl_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Wehl anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Wehl anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

wehl_dorpsraad_wehl.png

Stichting Dorpsraad Wehl stelt zich ten doel het woon- en leefklimaat in de voormalige gemeente Wehl (= Wehl, Nieuw-Wehl, Bedrijvenpark A18 en het buitengebied) in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren.

Stichting Dorpsraad Wehl stelt zich ten doel het woon- en leefklimaat in de voormalige gemeente Wehl (= Wehl, Nieuw-Wehl, Bedrijvenpark A18 en het buitengebied) in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren.

Wehl

Terug naar boven

Status

- Wehl is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Liemers, gemeente Doetinchem. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2004.

- Wapen van de voormalige gemeente Wehl.

- Onder het dorp vallen ook de buurtschappen Heidekant, Kleindorp (deels), Meerenbroek, Plantage en Wehlse Broek, en alleen voor de postadressen ook het dorp Nieuw-Wehl en daarmee ook het andere deel van de buurtschap Kleindorp.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Wael, Wèèl.

Oudere vermeldingen
1200 Wele, 1234 in Welle, 1357/1365 Weel, 1840 en 1887 Wehl, 1883 Weel.

Naamsverklaring
Herkomst en betekenis onbekend. Gezien de ligging kan het moeilijk gaan om weel, wiel ´door dijkbreuk ontstane kolk´. De spelling met h is Duitse invloed.(1)

Anekdote
Een aardige anekdote is dat Karel de Grote op de Hettenheuvel zou hebben gestaan, over deze vlakte zou hebben uitgekeken en zou hebben gezegd: "Wat Een Heerlijk Land", waarbij de eerste letters van de woorden het woord Wehl vormen.

Terug naar boven

Ligging

Wehl ligt W van Doetinchem en grenst in het Z aan de A18.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Wehl 287 huizen met 1.981 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 59/408 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Meerenbroek 58/394, Wehlse Broek 64/419, Heidekant 61/435 en Achterwehl (dat is het huidige dorp Nieuw-Wehl) 45/325. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.500 huizen met ca. 6.000 inwoners (elders worden getallen van ca. 6.800 genoemd, maar dat betreft de 'postale woonplaats' en voormalige gemeente, die ook het laatstgenoemde dorp omvat).

Terug naar boven

Geschiedenis

Sinds 1406 viel het dorp onder de graven van Kleve. Tot 1647 was Wehl een deel van het ambt Liemers. Daarna kwam het aan de graven van Bergh als afzonderlijke heerlijkheid, die tot 1816 onder soevereiniteit van Pruissen bleef. Na de Tweede Wereldoorlog is het dorp door nieuwbouw fors in omvang toegenomen.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze voormalige gemeente, kun je terecht bij de in 1986 opgerichte Oudheidkundige Vereniging Wehl, die als doel heeft het verzamelen, bewaren en uitdragen van alles met betrekking tot de geschiedenis en historie van deze voormalige gemeente in de breedste zin, het beschikbaar maken en houden van deze informatie voor alle belangstellenden, en het wekken van belangstelling daarvoor door het uitgeven van publicaties en het houden van lezingen. De vereniging verzorgt op verzoek ook rondleidingen door het dorp. Onder leiding van een gids wordt een wandeling gemaakt langs historisch markante plekjes. Indien je hierin geïnteresseerd bent, graag contact opnemen met voorzitter Winfried Alofs.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wehl heeft 8 rijksmonumenten (deels in Nieuw-Wehl).

- Wehl heeft 36 gemeentelijke monumenten.

- Sint Martinuskerk. Deze oorspronkelijke pseudobasiliek is in 1916 op de twee westelijke schiptraveeën na afgebroken en in neogotische trant herbouwd. De romaanse toren uit de 12e eeuw, met vierkante traptoren tegen de noordgevel en latere kop, bleef behouden.

- Mariakapellen.

- De voormalige graansilo bij het NS-station, die in 1998 leeg is komen te staan, wordt in 2015 herontwikkeld tot bedrijfsverzamelgebouw.

- Gevelstenen in Wehl.

- Museum Ut Olde Ambacht. Ambachten en gereedschappen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De timmerman gebruikt al sinds eeuwen de hamer en zaag, maar hoe zagen die er honderd jaar geleden ook alweer uit? Hetzelfde geldt voor de hulpmiddelen die de bakker, de smid, de drukker, de kuipenmaker en de klompenmaker dagelijks in de hand namen om hun vakmanschap te bewijzen. Museum Ut Olde Ambacht telt meer dan 15.000 gegroepeerde artikelen die een uniek verhaal vertellen. Ze tonen de logica van de menselijke geest, de kunst van 101 ambachten en de perfectie van handwerk. Overigens is het voortbestaan van het museum anno 2014 onzeker. Het museum wil verhuizen naar het gebouw van de voormalige St. Jozefschool, maar het is nog niet zeker of de financiering daarvan gaat lukken.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Stichting WEHL (Wat Een Heerlijk Land) staat voor het organiseren en begeleiden van Wehlse en Nieuw Wehlse evenementen. Voor iedereen, jong en ouder. Vandaar hun motto “veur elk wah Waels”. Hierbij worden ook de bewoners van Oldershove en Elver niet vergeten. Ze willen jaarlijks in het weekend van de 1e zondag van juni meerdere evenementen organiseren in en rondom een grote feesttent. Hierbij luisteren ze goed naar de wensen van de Wehlse en Nieuw Wehlse inwoners. In 2017 hebben ze afgetrapt met het Dorpsfeest Wehl. Via sponsorinkomsten en het organiseren van evenementen proberen ze kostendekkend te blijven. Voor de sponsoren zelf wordt een sprankelend ondernemersdiner georganiseerd met een aansprekend thema. Ze staan altijd open voor goede ideeën en beogen ook de verenigingen hierin te betrekken. Ze willen ook een soort paraplufunctie vervullen voor de overige te organiseren evenementen. Daarbij kunnen ze ondersteuning en advies bieden.

- Latin Parranda is een nieuwe organisatie (d.w.z. sinds eind 2017) op het gebied van latinfeesten. Ze organiseren hun party's in Olde Beth aan de Nieuwestraat. Op hun Facebookpagina onder de link kun je vinden wanneer de volgende keer is.

- Carnaval. - Kindercarnavalstichting De Lollige Snuiters.

- De organisatie van de Wehleriade (op een woensdag eind juni, in 2018 voor de 36e keer) beoogt het jong en ouder zo veel mogelijk naar de zin te maken. Er staan leuke kramen en tijdens de wandeling over de Wehleriade (je mag het ook gewoon braderie noemen) word je verrast door verschillende straattheateracts. Kinderen en ouders kunnen zich op het Kerkplein uitleven in een Bellentuin of zelf een schilderij maken met verf, ballonnen en dartpijlen. Verdeeld over het hele terrein zijn er ook verschillende uitdagende attracties zoals de spider-base-jump (klimmen en springen) of een waterballenbak (in een grote bal over water lopen). En wil je even bijkomen, rust dan uit op het Smaakplein. Onder het genot van een hapje en een drankje luisteren naar live-muziek.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Het terras bij de kiosk van openluchtzwembad De Byvoorde in Wehl is enkele jaren geleden prachtig vernieuwd. Een lange loungebank met fijne kussens, een golvende pergola en een groenverbinding van de ligweide naar de kiosk sieren nu het zwembad. In de kiosk kun je heerlijke friet en snacks laten bereiden. Natuurlijk hebben ze er ook snoep, chips, drankjes en ijs. Je kunt bij de kiosk pinnen en er is een open wifipoint. Zie ook de uitvoerige informatiebrochure (2018) van het zwembad.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wehl (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Wehl.

- Onderwijs en kinderopvang: - Kindcentrum Het Timpaan. - Peuterspeelzaal Huppel-Inn. - Ester Gelsing Kinderopvang.

- Lezen: - Bibliotheek Wehl is gevestigd in Woonzorgcomplex Oldershove. Je kunt er tijdens de openingsuren van Oldershove terecht om in te leveren, te lenen, tijdschriften en kranten te lezen, te internetten enz. Voor hulp of vragen is er op vaste tijden een medewerker of vrijwilliger van de bibliotheek aanwezig. In Oldershove vind je een collectie romans en tijdschriften voor volwassenen. Gereserveerde materialen uit andere vestigingen kun je in Oldershove afhalen. De bibliotheek verzorgt ook regelmatig spreekuren. Bijvoorbeeld over het digitaal reserveren van boeken, het lenen van e-books of het omgaan met tablets of de smartphone. De jeugdbibliotheek is verhuisd naar Kindcentrum Het Timpaan, Kon. Wilhelminastraat 10.

- Muziek: - Muziekvereniging AMDG Wehl is opgericht in 1896. De vereniging bestaat uit een fanfareorkest, een samenspeelgroep en een slagwerkgroep.

- Sport: - "Voetbalvereniging s.v. Concordia Wehl is opgericht in 1914. Onze accomodatie op Sportpark de Grindslag heeft 5 wedstrijdvelden: 4 natuurvelden (waarvan 2 verlicht) en 1 kunstgrasveld. Concordia biedt recreatief voetbal aan zowel jongens als meisjes, mannen en vrouwen. De vereniging telt bijna 700 leden."

- Volleybalvereniging SV Halley is genoemd naar de komeet Halley, die ten tijde van de fusie van de verenigingen Zios uit Nieuw-Wehl en Juventus uit Wehl langs de aarde scheerde.

- Ruitervereniging (voor pony's en paarden) RV 't Stille Wald is opgericht in 1974. Door het jaar heen organiseren zij een reeks evenementen en activiteiten, waaronder het jaarlijkse hoogtepunt de Concours Hippique in Loerbeek.

- De in 1946 opgerichte Landelijke Rijvereniging LR De Woudruiters is een gezellige vereniging voor zowel recreatieve als wedstrijdruiters.

- Zorg: - In het centrum van Wehl is in opdracht van Woningcorporatie De Woonplaats in 2008 het multifunctionele complex Oldershove gerealiseerd, waar wonen en zorg gecombineerd worden. Het complex biedt ruimte aan: 60 extramurale zorgappartementen; 30 intramurale verpleegplaatsen; ruimte voor dagopvang en groepsverzorging; 27 huurappartementen met zorggarantie; 11 koopappartementen met zorggarantie; ondergrondse parkeerkelder met individuele bergingen; gezellige recreatiezaal, eigen keuken, grand café, atrium, stiltecentrum en winkelruimte; diverse ruimten voor derden ten behoeve van de zorg. De functie van het gebouw heeft geleid tot een bijzonder transparant gebouw met veel gevelvullende glasvlakken op een plint (parkeergarage). Het complex is verrezen op de plek van het oude zorgcentrum en de daarbij horende aanleunwoningen.

Met verzorgd wonen kun je in Oldershove met ondersteuning zelfstandig wonen. Sensire Oldershove beschikt over een gemeenschappelijke ruimte voor dagactiviteiten. Hier kun je terecht voor bijvoorbeeld zangmiddagen en handwerken. Ook zijn er verschillende biljartclubs actief. In Sensire Oldershove bevindt zich ook een huis voor mensen met dementie, De Heikant. Sensire biedt in Oldershove zorgbemiddeling, maaltijdservice, een restaurant, huishoudelijke hulp, verpleging en verzorging aan. Mede door de bewoners, die vaak zelf uit het dorp of de streek komen, heeft Oldershove een hechte band met het dorp Wehl. Dat is te merken aan de activiteiten die verenigingen er geregeld organiseren, en het feit dat in Oldershove onder meer de openbare bibliotheek is gevestigd. Het team van Sensire is een kleine hechte groep van mensen die van de gemeenschappelijke ruimtes een welkome plek voor de bewoners en hun familie en vrienden maken. Er is geregeld een Grand Café, het huis doet mee aan carnaval en er worden kerkdiensten georganiseerd. Er zijn ook computers waar iedereen gebruik van kan maken.

Reactie toevoegen