Westdorp (Bergen NH)

Plaats
Buurtschap
Bergen NH
Kennemerland
Noord-Holland

westdorp_bergen_niet_gebouwd_voor_snelverkeer.jpg

Buurtschap Westdorp ligt binnen de bebouwde kom van het dorp Bergen. Vlak voor het betreden daarvan wordt gemotoriseerd verkeer dat vanuit Bergen aan Zee en Egmond aan den Hoef de Eeuwigelaan oprijdt, verzocht gas te minderen. (© Google StreetView)

Buurtschap Westdorp ligt binnen de bebouwde kom van het dorp Bergen. Vlak voor het betreden daarvan wordt gemotoriseerd verkeer dat vanuit Bergen aan Zee en Egmond aan den Hoef de Eeuwigelaan oprijdt, verzocht gas te minderen. (© Google StreetView)

westdorp_bergen_nh_op_kaart_ca._1900.jpg

De oude, oorspronkelijke buurtschap Westdorp omvatte slechts ca. 20 huizen en lag direct W en ZW van landgoed het Hof te Bergen. Op deze kaart uit ca. 1900 is dat goed te zien. Later is er bijgebouwd aan en rond de Eeuwigelaan, Buerweg en het Wiertdijkje.

De oude, oorspronkelijke buurtschap Westdorp omvatte slechts ca. 20 huizen en lag direct W en ZW van landgoed het Hof te Bergen. Op deze kaart uit ca. 1900 is dat goed te zien. Later is er bijgebouwd aan en rond de Eeuwigelaan, Buerweg en het Wiertdijkje.

westdorp_bergen_nh_wordt_sluis_op_kaart_ca._1925.jpg

Rond 1925 verzinnen de soms wat al te creatieve kaartenmakers van de Topografische Dienst dat buurtschap Westdorp 'Sluis' moet gaan heten. (© van de drie afgebeelde kaarten: www.kadaster.nl)

Rond 1925 verzinnen de soms wat al te creatieve kaartenmakers van de Topografische Dienst dat buurtschap Westdorp 'Sluis' moet gaan heten. (© van de drie afgebeelde kaarten: www.kadaster.nl)

westdorp_bergen_nh_op_kaart_ca._1970.jpg

Rond 1970 verdwijnt de vermeende plaatsnaam Sluis weer van de kaarten. Helaas is de oude plaatsnaam Westdorp niet op de kaarten teruggekeerd. Wat ons betreft een vergissing. Immers de huizen staan er nog altijd, dús bestaat de buurtschap ook nog altijd.

Rond 1970 verdwijnt de vermeende plaatsnaam Sluis weer van de kaarten. Helaas is de oude plaatsnaam Westdorp niet op de kaarten teruggekeerd. Wat ons betreft een vergissing. Immers de huizen staan er nog altijd, dús bestaat de buurtschap ook nog altijd.

westdorp_bergen_nh_op_kaart_in_welstandsnota_gemeente_bergen_2004.jpg

Actuele kaart van buurtschap Westdorp (bron: Welstandsnota gemeente Bergen, 2004)

Actuele kaart van buurtschap Westdorp (bron: Welstandsnota gemeente Bergen, 2004)

Westdorp NH buurtschapsgezicht (Kopie).jpg

Enkele karakteristieke stolpboerderijen in de direct W van het dorp Bergen (Noord-Holland) gelegen buurtschap Westdorp.

Enkele karakteristieke stolpboerderijen in de direct W van het dorp Bergen (Noord-Holland) gelegen buurtschap Westdorp.

Westdorp (Bergen NH)

Terug naar boven

Status

- Westdorp is een buurtschap* in de provincie Noord-Holland, in de streek Kennemerland, gemeente Bergen.

* Westdorp wordt door de gemeente Bergen als wijk van het dorp Bergen beschouwd, maar ligt nog altijd los van die dorpskern (in tegenstelling tot bijvoorbeeld de aan de oostkant gelegen voormalige buurtschap Oostdorp, die wél in de dorpskern is opgegaan en daarmee een wijk van dat dorp is geworden), waarmee dit kerntje wat ons betreft nog altijd als buurtschap is te kwalificeren.

- (1) en (2) stellen dat dit gebied Bergen Binnen zou heten, maar dat is niet correct. Dit gebied heeft ook op oude kaarten altijd Westdorp geheten (zie de kaart uit ca. 1900 elders op deze pagina). Toen omstreeks 1906 een begin werd gemaakt met de ontwikkeling van Bergen aan Zee, bedacht de toenmalige grondeigenaar de naam Bergen Binnen voor het dorp Bergen. Deze naam heeft echter nooit echt ingang gevonden, in tegenstelling tot Egmond-Binnen en Noordwijk-Binnen, welke namen wel officieel respectievelijk gangbaar zijn geworden.

- De buurtschap heeft geen plaatsnaamborden, en ook geen gelijkluidende straatnaam - wat bij veel andere buurtschappen wél het geval is - zodat je ter plekke nergens aan kunt zien dat en wanneer je de buurtschap binnenkomt en weer verlaat. De plaatsnaam staat wel vermeld op de gevel van villa Westdorp op Sluislaan 17.

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
Buurtschap Westdorp is genoemd naar haar W ligging ten opzichte van de dorpskern van Bergen. Aan de O kant van Bergen ligt de thans voormalige buurtschap Oostdorp, tegenwoordig onderdeel van de wijk Tuin- en Oostdorp.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Westdorp ligt W van het dorp Bergen, rond (van N naar Z) de Eeuwigelaan, de Buerweg en het Wiertdijkje.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 omvat de buurtschap Westdorp 20 huizen met 119 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 150 huizen met ca. 400 inwoners.

- Met een zekere regelmaat worden er lijstjes samengesteld met plaatsen met (gemiddeld) de duurste huizen van ons land qua waarde. Plaatsen als Blaricum, Aerdenhout, Wassenaar en Laren scoren daarin altijd hoog. Je kunt ook bekijken welke plaats in verhouding tot het totale aantal huizen in een plaats de meeste huizen heeft met een waarde van 1 miljoen of meer. Het hoogste '1 miljoen+ huizengehalte' dus. Wij concluderen dat het dorpje Bosch en Duin bij Zeist daarin weleens op de 1e plaats zou kunnen staan. Het magazine Quote bekijkt het in 2016 van nog een andere kant en heeft in dat jaar een top-10 samengesteld van buurten met gemiddeld de duurste huizen qua vierkante meters woonoppervlak. Daarin komt de Loosdrechtse buurtschap Muyeveld op de 1e plaats, met gemiddeld €6.300 per vierkante meter, en op de 2e plaats komt de Bergense buurtschap Westdorp, met gemiddeld €5.675 per vierkante meter woning.

Terug naar boven

Geschiedenis

In den beginne
Westdorp was vanouds een agrarische buurtschap. De bewoners beschermden zich met dijkjes tegen het open water van het Bergermeer. Het mooie Wiertdijkje is daar een voorbeeld van.

Bakermat en centrum van de Bergense School
De Buerweg in buurtschap Westdorp is een verbindingsschakel vanaf Bergen naar de Heereweg, de oude legerroute langs de kust. Het is een van de weinige nog rustieke, lange oorspronkelijke wegen van Nederland, inmiddels aan weerskanten bebouwd met meestal ouderwetse landelijke villa's. Tussen 1915 en 1925 is hier de zogeheten Bergense School - een stroming in de schilderkunst - ontstaan en tot bloei gekomen. Aan de Buerweg bouwden namelijk de van oorsprong Gooise schilders Leo Gestel (huisnr. 4) en Gerrit van Blaaderen (nummer 21), maar ook Charley Toorop (nummer 19), hun ateliers, daartoe uitgenodigd door mevrouw Van Reenen, die van Bergen, oorspronkelijk een agrarische gemeente, een kunstenaarsdorp naar het voorbeeld van Laren, inclusief hertenkamp, wilde maken. Van Blaaderen werd in zijn bewoning opgevolgd door achtereenvolgens de schilders Jaap Sax en Dirk Filarski. Allen waren schilders van de Bergense School. Bergen is later vooral beroemd geworden vanwege deze Bergense School, een stroming in de schilderkunst die wordt gekenmerkt door een expressionistische stijl met kubistische invloeden en donkere tinten.

Uitbreiding
Later is noordelijk parallel aan de Buerweg in Westdorp de bebouwing aan de Eeuwigelaan aangelegd, met aan weerszijden grote villa's. De Eeuwigelaan (die toen mogelijk nog niet zo heette) staat al afgebeeld op de kaart van Bergen uit 1662 in de atlas van Blaeu. De Eeuwigelaan is in diverse tijdvakken aangelegd. Het deel dat bij het dorp ligt, is onderdeel van het 'Hof te Bergen', dat in de 17e eeuw is aangelegd. In combinatie met de aanleg van de Zeeweg rond circa 1900, heeft de Eeuwigelaan de functie van doorgaande weg gekregen en is deze in fasen verhard. De Eeuwigelaan wordt gekenmerkt door de schuine zeedennen die er in de bermen staan, en die al menigmaal dankzij acties van de plaatselijke bevolking aan de houthakkersbijl - ten gunste van het snelverkeer - zijn ontkomen.

In buurtschap Westdorp is een van de vier vooroorlogse uitbreidingswijken van Bergen gerealiseerd. Het gebied kenmerkt zich door een strakke stedenbouwkundige opzet, de jaren dertig architectuur en het groene karakter. De helft van de woningen is in de periode 1910 tot 1930 gebouwd. Karakteristiek is de maat van de villa’s op de ruime percelen, de grote onderlinge afstand en de zeer groene omgeving.

Nadere informatie
Voor nadere informatie over verleden en heden van deze buurtschap kun je terecht bij de volgende literatuur:

- Artikel in het tijdschrift Bergense Kroniek van Historische Vereniging Bergen, aprilnummer 2004, pag. 14-21, waarin de geschiedenis en vele bezienswaardige objecten in buurtschap Westdorp uitvoerig in tekst en beeld worden beschreven, aan de hand van een wandeling door de buurtschap. Via de link is dit artikel ook online te lezen.

- Beschrijving van Westdorp in de Welstandsnota gemeente Bergen (pag. 53-56) (2004).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

Verdichtings(on)mogelijkheden
- In 2011 heeft de gemeente Bergen besloten dat deze buurtschap een zodanig bijzonder landschappelijk karakter heeft, met royale vrijstaande herenhuizen en villa´s in bosrijk gebied, dat er niet met extra bebouwing verder ´verdicht´ mag worden. Dit besluit is genomen op grond van de in maart 2011 door BügelHajema Adviseurs uitgevoerde Studie naar stedelijke verdichtingsmogelijkheden in Westdorp.

31 villabewoners in Westdorp vonden dat hun percelen significant minder waard waren geworden doordat er in 2009 een nieuw bestemmingsplan Bergen Dorpskern Zuid is vastgesteld. Onder het oude plan uit 1937 hadden zij veel ruimte om op hun grond te bouwen. In het nieuwe plan is die bouwruimte er niet meer of flink beperkt. Zij stelden dat er daarom sprake zou zijn van 'planschade' en meenden in dat kader aanspraak te kunnen maken op een 'schadevergoeding'. Door de jaren heen zijn daar diverse processen over gevoerd. Vanaf juli 2019 boog de Raad van State zich in dit kader over de 31 casussen van inwoners die forse vergoedingen eisten wegens vermeende 'planschade'. Ruud Bredewold plaatst daar in 'Flessenpost uit Bergen' d.d. 26-10-2018 wat kanttekeningen bij. Op 18 december 2019 heeft de Raad van State uitspraak gedaan in deze 31 casussen; 3 casussen zijn deels toegekend en in de andere 28 zaken hebben de eigenaren inhoudelijk geen gelijk gekregen en hoeft de gemeente dus geen schadevergoedingen uit te keren.

Fietspad(en) en wandelpad aan de Eeuwigelaan
De Eeuwigelaan is een mooie karakteristieke laan direct W van de dorpskern van Bergen, in de buurtschap Westdorp, met aan de noordzijde van de weg een fietspad (voor beide richtingen) en aan de zuidzijde een wandelpad. In 1994 lanceert het toenmalige college van B&W een plan om van het wandelpad ook een fietspad te maken, om zo de fietsers voor beide richtingen te scheiden. Aanwonenden vinden dat geen goed plan, en richten in genoemd jaar Belangenvereniging Eeuwigelaan e.o. op om tegen het plan te strijden. Destijds met succes.

In krantenberichten uit 2015 lezen wij over de bezwaren van deze vereniging, naar aanleiding van een volgend plan van de gemeente in dit kader: "De gemeenteraad heeft het college van B&W in een motie d.d. 1-11-2012 opgedragen om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om een voldoende breed fietspad te realiseren aan weerszijden van de gehele Eeuwigelaan in buurtschap Westdorp. Een gescheiden fietspad aan weerszijden van de Eeuwigelaan is volgens de aanwonenden onaanvaardbaar omdat "het wandelpad, dat ook frequent gebruikt wordt als ruiterpad, onherstelbaar wordt aangetast"." Verder betwist de vereniging de stelling dat de verkeerveiligheid op de laan te wensen overlaat: "Deze stelling wordt niet met enig bewijs gestaafd. Wij hebben in een brief van januari 2012 aangetoond dat de breedte van het fietspad voldoet aan de daaraan gestelde normen. Daar tegenover staat, dat een fietspad aan de zuidzijde een levensgevaarlijke situatie tot gevolg heeft voor de voetgangers en paardrijders.

Een smal voetpad tussen de bomenrij en de erfgrens is ook onaanvaardbaar. Deze strook is uitermate kwetsbaar door de aanwezigheid van de beschermde plant daslook of wilde ui (allium ursinum). Bovendien wordt deze strook op talloze plaatsen door uitritten onderbroken, die dienen als standplaats voor geparkeerde auto's. Het huidige voetpad (waar geen auto's geparkeerd mogen staan) moet gehandhaafd blijven. Daarbij komt, dat op de buitenste strook ook nog andere beplanting staat, en de cultuurhistorische zitbanken en bijbehorende afvalbakken. En op het oostelijk deel van de Eeuwigelaan (waar geen huizen staan) ontbreekt de strook geheel." Zie ook het bezwaarschrift van Belangenvereniging Eeuwigelaan e.o. d.d. april 2016 en nog een bezwaarschrift d.d. januari 2018.

Vervolgens besluit de gemeenteraad in december 2017 een krediet te verstrekken van € 1.375.000 met inbegrip van grondverbetering en het uitwerken van een concept inrichtingsplan, t.b.v. het project 'tweede fietspad Eeuwigelaan Westdorp'. Dit betrof nog geen expliciet besluit tot de eigenlijke aanleg. In maart 2018, voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen in die maand, verklaart een grote meerderheid van de gemeenteraad(spartijen) tegen de aanleg van het tweede fietspad te zijn. Op verzoek van Belangenvereniging Eeuwigelaan e.o. heeft Royal Haskoning DHV op 4 april 2018 een onafhankelijk technisch rapport uitgebracht, waaruit valt af te leiden dat een tweede fietspad langs de Eeuwigelaan om een scala aan redenen door hen wordt afgeraden. In dit rapport is bovendien een alternatieve fietsroute aangegeven (namelijk over de Buerweg), voor het geval men van mening zou zijn, dat er toch een tweede route zou moeten komen.

Dit alles is, met toelichtingen en onderbouwingen, te vinden in de brief van Belangenvereniging Eeuwigelaan e.o. aan de gemeenteraad d.d. 10-4-2018, waarin zij, dit alles overwegende, "uw raad dan ook met klem verzoekt om het bewuste raadsbesluit van 14 december 2017 te heroverwegen en dit besluit te vervangen door een besluit om de situatie te laten zoals deze is. Dat zal de gemeente € 1.375.000 (minus reeds uitgegeven kosten) besparen." Op 12 juli 2018 besluit de gemeenteraad dat het tweede fietspad niet zal worden aangelegd. Eind maart 2019 is er een nieuw formatieakkoord gesloten, waarin staat dat het tweede fietspad tóch zal worden aangelegd. Vervolgens spreekt dhr. Dolph Boddaert, als bewoner van de Eeuwigelaan en namens Belangenvereniging Eeuwigelaan e.o, in tijdens de raadsvergadering van 25 april 2019, waarin hij nogmaals uiteenzet dat en waarom dit project geen doorgang zou moeten vinden. Kennelijk heeft dit geen wijziging gebracht in het standpunt van de gemeente. In april 2020 is namelijk een definitief ontwerp van het plan gepresenteerd. De gemeente heeft op 11 september 2020 een verkeersbesluit genomen m.b.t. de Eeuwigelaan. Naar verwachting zal door de omwonenden bezwaar en zo nodig beroep worden ingesteld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Rijksmonumenten in buurtschap Westdorp: Buerweg 19 (atelierwoning) en 21, Eeuwigelaan 1 (Het Oude Hof, met terrein binnengracht en brugbogen) en 10 (villa, garage, tuinhuisje), Sluislaan 15 (stolp).

- Provinciale monumenten in Westdorp: Buerweg 38, Eeuwigelaan 3-5 en 7, Mosselenbuurt 8, Nachtegalenlaantje 3 (GEB-gebouw), 9-11 (boerderij), 21 (woonhuis/ atelier) en 12s (boerderij).

- De rijksmonumentale 18e-eeuwse stolpboerderij 't Sluisje (Sluislaan 15) is genoemd naar het aldaar gelegen sluisje, en gelegen naast de onder Status vermelde villa Westdorp (Sluislaan 17). Nicoline van Rijn en haar man (een dominee) kochten deze villa - die na de bouw in 1912 aanvankelijk Het Zwaluwnest heeft geheten - in 1979 van de bekende schrijfster Annie Romein-Verschoor. Mevr. Van Rijn heeft hier tot 2013 gewoond. In de Bergense Kroniek - een 2x per jaar verschijnende uitgave van de Historische Vereniging Bergen - 2014, novembernummer, vind je op pag. 28-30 een interview met haar.

- Over de rijksmonumentale laat 18e-eeuwse stolpboerderij onder hoogopgaand rieten stolpdak, deels met pannen voet, op Wiertdijkje 5, is in 2018 een boek over de bewoningsgeschiedenis verschenen: "Het in 2018 verschenen boek 'het geslacht Zwakman' is het boeiende relaas van Jan Zwakman over zijn familie. Een familie die meer dan drie eeuwen op Westdorp heeft geboerd, vanaf 1780 op de boerderij op Wiertdijkje 5. Met de geschiedenis van 7 opeenvolgende generaties op die boerderij schetst Jan de ingrijpende ontwikkelingen in het boerenbedrijf. Hij sluit af met een uitgebreid resumé over de koe, haar melk en de verwerking. De genealogie van Jan Czn. Swakman (overleden 1725) en de herinneringen van Jan’s tante aan het dagelijks leven op de boerderij completeren het geheel. Na het overlijden van Jan in 2017 heeft Bert Veer zijn manuscript bewerkt en in overleg met Lia Zwakman-de Boer de uitgave begeleid. Het boek is verkrijgbaar bij de boerderij op Wiertdijkje 5 en kost € 24,95." (bron: Historische Vereniging Bergen)

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Buerweg is een karakteristieke weg in buurtschap Westdorp. De weg is uitgevoerd in gebakken klinkerverharding. Langs weerszijden van de rijweg liggen inritten en groene bermen met bosplantsoen en bomen. De Buerweg is behalve een toegangsweg voor bewoners een belangrijke fietsroute van Alkmaar naar Bergen aan Zee en het duingebied en vice versa. Het straatwerk van de rijweg vertoonde anno 2019 grote oneffenheden. Omdat er ook veel fietsers gebruik maken van deze weg heeft de gemeente de weg in 2019 en 2020 gerenoveerd.

De oude bestrating is hergebruikt. Onder de bestrating is een nieuwe, stevige fundering aangebracht. Op een paar plaatsen is de weg ongeveer 1,00 meter verbreed, zodat tegemoetkomend verkeer nu makkelijker kan passeren ter hoogte van deze 'passeerplaatsen'. Tevens zijn op enkele plekken de historische grondwallen langs de Buerweg hersteld en is er een aantal lage grondwallen bij gekomen. Deze grondwallen zijn aangeplant met beplanting die passend is in Westdorp. Na oplevering moest het resultaat voldoen aan een aantal vooraf vastgestelde eisen, te weten: de veiligheid van de weggebruikers is gewaarborgd; enkele passeerstroken zijn gerealiseerd; het rijcomfort voor de fietsers is sterk verbeterd; de inritten zijn uitgevoerd in nieuwe gebakken straatklinkers; de karakteristieke uitstraling van de Buerweg is zoveel mogelijk bewaard. Het project is medio februari 2020 afgerond. (bron: gemeente Bergen)

- Buurtschap Westdorp is aangelegd in het Bergerbos. Direct N van de buurtschap, N van de Eeuwigelaan, ligt nog een groot onbewoond deel van het bos. Een uitvoerige beschrijving van verleden en heden van dit gebied kun je lezen in het artikel 'Bergerbos en 't Oude Hof', dat is gepubliceerd in het boek 'Duinen en mensen Kennemerland' (2009). - Overzicht van waargenomen planten- en diersoorten in het Bergerbos.

- Direct Z van de buurtschap, Z van het Wiertdijkje, ligt de Damlanderpolder. De Damlanderpolder is een polder aan de binnenduinrand onder Bergen. Het is een van de weidepercelen die Natuurmonumenten in dit gebied beheert en een bijzonder geval. Hier zijn weinig weidevogels vanwege de nabijheid van bos, vos en bebouwing, maar het is wél een botanisch pareltje. Het is namelijk een voedselarm grasland met heide, een voor een polder hoogst eigenaardige situatie, ontstaan door de illegale omzetting van de bodem in 1992. Lees er alles over in het artikel 'Damlanderpolder: hei en orchideeën', eveneens gepubliceerd in het onder de vorige alinea vermelde boek. - Overzicht van waargenomen planten- en diersoorten in de Damlanderpolder. In het O uiteinde van de Damlanderpolder, ZO van buurtschap Westdorp, staat aan de Meerweg de Damlandermolen uit ca. 1700.

Terug naar boven

Links

- Belangenorganisatie: - Belangenvereniging Eeuwigelaan e.o. in buurtschap Westdorp is opgericht in 1994 (voor nadere toelichting daarop zie het hoofdstuk Recente ontwikkelingen). De vereniging is niet met een website of -pagina op het internet aanwezig. Secretariaat: mevr. J.A. van Lieshout-Ooms, Eeuwigelaan 27, 1861 CL Bergen. Tel. 072-5816940.

Reacties

(2)

Wij zouden graag in contact willen komen met een contactpersoon van buurtschap Westdorp, om hen uit te nodigen voor een bijeenkomst.

Er blijkt een 'Belangenvereniging Eeuwigelaan e.o.' te zijn in/voor deze buurtschap. Hun contactgegevens heb ik nu vermeld onder het kopje Links.
Met vriendelijke groet, Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen