Wolphaartsdijk

Plaats
Dorp
Goes
Zuid-Beveland
Zeeland

ZL gemeente Wolphaartsdijk in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Wolphaartsdijk in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Wolphaartsdijk in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Wolphaartsdijk

Terug naar boven

Status

- Wolphaartsdijk is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zuid-Beveland, gemeente Goes. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1969.

- Wapen van de voormalige gemeente Wolphaartsdijk.

- Onder het dorp Wolphaartsdijk vallen ook de buurtschappen Blauwewijk, Oud-Sabbinge, Oude Veerdijk, Planketent en Sluis De Piet.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Wolphaartsdijk ligt Z van het Veerse Meer en ligt verder ZO van het dorp Geersdijk, ZZO van het dorp Kortgene, ZW van het dorp Kats, W van het dorp Wilhelminadorp, NW van de stad Goes en het dorp Kloetinge, N van het dorp 's-Heer Arendskerke en de A58, NO van het dorp Lewedorp en ONO van de steden Arnemuiden en Middelburg.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Wolphaartsdijk 206 huizen met 1.281 inwoners, verdeeld in het dorp Oostkerke 143/895 en het dorp Ouddorp en de buurtschap Oud-Sabbinge samen 63/386. Tegenwoordig omvat het dorp ca. 900 huizen met ca. 2.250 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het dorp Oostkerke is in 1334 verdwenen en herbouwd in 1370 na herdijking van de Oosterlandpolder. Later is de naam veranderd in Wolphaartsdijk.

Als je geïnteresseerd bent in de topografische namen in het dorpsgebied, kun je terecht bij het via de link ook online te lezen boek 'De toponymie van Wolphaartsdijk' (Allie Barth en Frank de Klerk, Publicatie van de Archiefdienst, nr. 36, 1993). "In deze publicatie van het gemeentearchief van Goes gaat bet om thans nog bestaande, maar ook al lang verdwenen namen van polders, hoeken, dijken, straten, wegen en huizen op het voormalige eiland Wolphaartsdijk. Zij vertellen ons veel over de gescbiedenis van Oud-Sabbinge, Oost-en Westkerke en Hongersdijk. Daarachter verschijnen de mensen, die er woonden. Want zij waren het die de namen gaven. Vroeger wist iedereen, waar het land van Marientje of bet lapje van Jan Saaman lag. Dergelijke namen komen maar zelden in de arcbieven terecht. Het is de verdienste geweest van de geboren en getogen Wolphaartsdijkenaar C. Remijnse, die, al op hoge leeftijd zijnde, alle namen die hij zelf kende heeft opgeschreven, en navraag heeft gedaan bij mede-inwoners van het bejaardentebuis Nieuw-Zorgvliet. Ook de werkgroep Veldnamen van de Heemkundige Kring De Bevelanden heeft in bet verleden activiteiten ontplooid, voornamelijk in het doen van onderzoek in de archieven. We hebben van dit werk dankbaar gebruik gemaakt en we vulden bet aan met de namen die wij in de archieven aantroffen.

We bebben allerminst de pretentie dat we nu alle namen van Wolphaartsdijk op papier bebben. Daarvoor is er te veel archiefmateriaal in bet verleden verloren gegaan. Ook heeft het door Remijnse gedane onderzoek bij oude inwoners van het dorp eigenlijk al op een te laat tijdstip, de jaren zeventig, plaatsgevonden. Landarbeiders, die veertig of vijftig jaar daarvoor talloze namen moeiteloos hadden kunnen oplepelen, waren er nauwelijks meer. De naamgeving van de omgeving waarin we Ieven is uitermate belangrijk. Heel het maatschappelijk verkeer heeft de naam van onze verblijfplaatsen nodig. Niet alleen hebben de posterijen er gemak van bij de bezorging van de poststukken. Ook de politieagent en daarachter de Officier van Justitie en de Rechter hebben naast onze persoonsnamen ook onze straatnamen nodig, als het gaat om het schrijven van een proces-verbaal, het formuleren van een eis of het doen van een uitspraak. Trouwens wat zou u moeten doen als u op zoek bent naar uw verwanten en u kent de straatnaam niet? ledereen weet toch wat het is om te zoeken op een stadsplattegrond? Niet zonder reden heeft de wetgever al in 1851 bepaald dat bet geven van straatnamen een taak is van de gemeenteraad, als hoogste gemeentelijk bestuursorgaan.

Na een beknopte inleiding over het ontstaan van Wolphaartsdijk, tref je eerst de namen van de Wolphaartsdijkse polders aan. Dan volgen de hoeknamen in deze polders. Vervolgens komen de veldnamen in de diverse hoeken en de waternamen op en rond het eiland aan de orde. Via de polders, de boeken en de veld- en waternamen komen we langs dijken, zandpaden enzovoorts in de Wolphaartsdijkse straten. In deze straten stonden en staan huizen, die een naam droegen of thans nog dragen. Deze laatste lijst kent zijn beperkingen. We hebben slechts de huisnamen opgenomen die we in de archieven en de literatuur aantroffen. Daar waar dat mogelijk was, hebben wij een verklaring van de naam gegeven. Wij hopen dat je evenveel plezier beleeft aan het lezen en bekijken van deze publicatie als wij hebben ervaren met het samenstellen ervan." Aldus de auteurs in het Voorwoord van het boek.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wolphaartsdijk heeft 6 rijksmonumenten.

- Wolphaartsdijk heeft 2 gemeentelijke monumenten.

- In 1370 wordt er voor het eerst een kerk voor Wolphaartsdijk gebouwd. In 1578 is een groot deel van de kerk vernietigd tijdens de Beeldenstorm. Zowel de beelden als het gebouw raakten beschadigd. In 1846 heeft men een bestaand Friedrichs-orgel uit de Oude Kerk van Zeist overgenomen. De huidige Hervormde (PKN) Nicolauskerk (ook wel Oostkerk) (Oostkerkestraat 1) is in 1861 gebouwd. Imposante, gepleisterde, wit met blauw gekleurde kerk, gebouwd naar ontwerp van H. Hana en J. Smits. De gekozen bouwwijze kan worden gezien als een combinatie van de rondbogenstijl met het classicisme dat de Waterstaatskerken meestal kenmerkt. Boven de ingang een rondboogvenster in een soort portiek, waarboven zich een slanke geveltoren verheft. Na de Watersnood van 1953 is de kerk gerestaureerd met behulp van het Rampenfonds. De restauratie is in 1967 afgerond. Het portiek is in het midden van de voorgevel geplaatst, in een diepe nis onder de slanke toren. De toren is in 1996 en in 2012 gerestaureerd. Bij de laatste restauratie is hout-, lood- en schilderwerk gerestaureerd. Onder de huidige vloer ligt nog de zerkenvloer van de vorige kerk. De oude vloer is bij de nieuwbouw in 1860 ongemoeid gelaten. Op de eerste verdieping is een verdieping met elf loges geplaatst. In een nis aan de ingangszijde is de preekstoel uit 1867 geplaatst. In 1904 is door de firma L. van Dam & Zonen een nieuw orgel geplaatst. Het oude Friedrichs-orgel is overgeplaatst naar de Hervormde kerk van Boven-Hardinxveld.

- Het in 2011 onthulde oorlogsmonument op het Wolfertsplein is opgericht ter nagedachtenis aan zes dorpsbewoners die in de Tweede Wereldoorlog, in voormalig Nederlands-Indië en in Korea zijn gesneuveld.

- Molen De Hoop (Molendijk 26) is een ronde bakstenen stellingmolen uit 1808, gedekt met dakleer, en heeft een vlucht van 22,00 meter. Het is een beeldbepalende molen die op een dijk staat. Toen de molen in 1808 gebouwd werd was het een grondzeiler. Na een conflict over windrechten en het rooien van een bos, heeft de toenmalige eigenaar in 1894 de molen 10,5 meter hoger laten opmetselen en er een stellingmolen van gemaakt. Na een brand in 1993 is de bovenkap vervangen en de romp nog eens met 70 cm verhoogd. Deze ingrepen maken De Hoop tot een molen met een uniek uiterlijk. Er wordt nog op professionele basis graan gemalen. Bezoekmogelijkheden zijn ons niet bekend.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De fietsroute Kunst & Crearoute (weekend in de 1e helft van juli) voert je door de schilderachtige dorpjes Wolphaartsdijk en Oud Sabbinge. Diverse kunstenaars en creatievelingen laten je op verschillende adressen hun kunsten zien op het gebied van o.a. schilderen, beeldhouwen, dichten, tuinieren en boetseren.

- "In 2009 was de 1e editie van de Fietsrommelroute Wolphaartsdijk. Er waren behoorlijk wat fietsers én 32 aangemelde verkopende dorpsbewoners. De enthousiaste reacties, de sfeer en de gezellige drukte hebben ervoor gezorgd dat het een jaarlijks evenement is geworden, met in 2018 ca. 75 deelnemende adressen. Inmiddels is de Fietsrommelroute al zo'n succes geworden dat mensen er voor thuis blijven en dat is niet voor niets. We hopen dat je net zo verslaafd raakt aan al dat gefiets en gerommel als wij! Om er met de fiets op uit te trekken is tijdens de Fietsrommelroute (op een zondag begin juli, 09.00-16.00 uur) een ware belevenis. Je zult versteld staan wat de dorpsbewoners je te bieden hebben en dat op de gekste plekken. In tuinen, garages, op het balkon of gewoon in de voortuin. Versnaperingen bij de koffie zoals zelfgebakken taart en broodjes kom je gaandeweg zeker tegen, maar ook schminken voor de kleintjes vind je langs de kant van de weg. En sommigen etaleren hun muzikale talenten. Beleef het mee! Woon je niet in Wolphaartsdijk of Oud-Sabbinge en wil je ook graag eens meedoen, dat kan! Je kunt je opgeven voor een plaats op het dorpsplein. Een centrale plaats met gegarandeerd veel voorbij fietsende bezoekers. De deelnamekosten bedragen slechts 3,50."

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- "Een enthousiaste groep vrijwilligers van Speeltuinvereniging De Mallemolen zet zich sinds 1991 in voor dit stukje leefbaarheid op het dorp. Naast het onderhouden, uitbreiden en onder de aandacht brengen van de speeltuin, organiseert de speeltuinvereniging sinds 1999 jaarlijks de Kindervakantiedagen. Samen met een grote groep fanatieke vrijwilligers zorgt de Wolphaartsdijkse jeugd dan voor een compleet hutten- en tentenkamp op het speeltuinterrein."

- Nieuws van de winkeliers en andere ondernemers in Wolphaartsdijk.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wolphaartsdijk (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Wolphaartsdijk.

- Belangenorganisatie: - Vereniging Gemeenschap Wolphaartsdijk wordt in de volksmond kennelijk Dorpsvereniging genoemd, getuige de Facebookpagina onder de link. Verder weten wij helaas niets over deze vereniging te vertellen, want dat doen zij zelf ook niet (op hun Facebookpagina noch op hun website. Dat zien we vaker: dan heeft een Dorpsraad een mooie dorpssite gemaakt waarop ze vertellen over alle voorzieningen in het dorp en dan vergeten ze iets over zichzelf te vertellen...).

- Onderwijs: - Basisschool Het Samenspel in Wolphaartsdijk is een samenwerkingsschool waar iedereen welkom is die de identiteit respecteert. De basis van de school ligt in de Openbare school de Achthoek en de Christelijke Ichthusschool. Uitgangspunt is om vanuit deze nieuwe identiteit boeiend, betekenisvol onderwijs te realiseren. Waar leerlingen en leerkrachten leren van elkaar en met elkaar in een omgeving waar vertrouwen, respect, ontmoeting, acceptatie en veiligheid kernwoorden zijn. Dit geven ze vorm vanuit de volgende kernwaarden van de organisatie: Verscheidenheid, Verbinding, Duurzaamheid, Talenten en Sprankelend.

- Jongeren: - Jongeren Wolphaartsdijk organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten voor de jeugd in het dorp.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Wolfaartsdijk* is opgericht in 1946. In 1930 was er in het dorp reeds een voetbalvereniging actief. De voetbalgeschiedenis van het dorp kun je hier lezen. De damesvoetbalteams presenteren zich - althans op Facebook- onder de naam De Wuuven.
* Dat is geen tikfout, want dat was de spelling van de plaatsnaam in die tijd, die ze later kennelijk niet hebben aangepast aan de huidig spelling.

- Tennisvereniging TV WPD.

- "Watersportvereniging Wolphaartsdijk (WSVW) is opgericht in 1961, heeft ruim 900 leden en beschikt over 480 ligplaatsen aan het Veerse Meer. De WSVW staat bekend als een "familiehaven". Hoeveel jonge kinderen hebben hier al niet de eerste beginselen van het zeilen geleerd onder leiding van de trainers van de jeugdcommissie? Door de wedstrijdcommissie worden zowel in de zomer als in de winter clubwedstrijden georganiseerd. De recreatiecommissie zorgt voor toertochten, cursussen en feesten. Het clubblad is de "Vaan" en clubhuis Het Oorlam is onze huiskamer. De havencommissie is verantwoordelijk voor de havens, terreinen en gebouwen die voor elk gezinslid een aangenaam verblijf mogelijk maken."

- Zorg: - Zorgkwekerij Vogelvlucht.

- Veiligheid: - Brandweer Wolphaartsdijk. "Wij zijn nog op zoek naar enthousiaste mensen die ons team willen komen versterken. Wat vragen wij van jou? Je bent minimaal 18 jaar; je kunt een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) overleggen; je woont en/of werkt in het dorp. Wat kun je verwachten?: Je maakt deel uit van een gemotiveerd en collegiaal team; je volgt, op kosten van de brandweer, een gedegen opleiding tot basis brandweerman/vrouw (indien je nog niet in het bezit bent van het diploma Manschap A); uitstekende doorgroeimogelijkheden binnen de brandweer; tijdsbesteding: gemiddeld elke woensdagavond oefenen (2,5 uur), indien je de opleiding dient te volgen komt er 3 uur per week bij; een vergoeding voor de uren die je besteedt aan oefenen, opleiden en uitrukken. Enthousiast geworden? Neem dan via een PB contact met ons op en breng geheel vrijblijvend een bezoek aan ons tijdens een oefenavond. De oefenavond is op woensdagavond tussen 19.00-21.30 uur."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op begraafplaats 'Gedenk te sterven' te Wolphaartsdijk (Boomdijk), met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen