Zwinderen

Plaats
Dorp
Coevorden
Drenthe

zwinderen_gewoon_zinderend.jpg

Voor een klein dorp als Zwinderen is er een rijk verenigingsleven en is er veel te doen. Daarom, en tevens als woordspeling op de plaatsnaam, hanteren ze de slogan: "Zwinderen gewoon Zinderend!".

Voor een klein dorp als Zwinderen is er een rijk verenigingsleven en is er veel te doen. Daarom, en tevens als woordspeling op de plaatsnaam, hanteren ze de slogan: "Zwinderen gewoon Zinderend!".

zwinderen_actuele_kaart.jpg

Het dorpsgebied van Zwinderen omvat het gelijknamige dorp plus de buurtschap Nieuw-Zwinderen, wat op deze kaart van OpenStreetMap duidelijk te zien is. In de atlassen wordt de buurtschap nog altijd niet vermeld, hoewel hij toch al ca. 80 jaar bestaat...

Het dorpsgebied van Zwinderen omvat het gelijknamige dorp plus de buurtschap Nieuw-Zwinderen, wat op deze kaart van OpenStreetMap duidelijk te zien is. In de atlassen wordt de buurtschap nog altijd niet vermeld, hoewel hij toch al ca. 80 jaar bestaat...

zwinderen_1217_2017_800_jaar.jpg

Zwinderen wordt in 1217 voor het eerst in de archieven vermeld. De inwoners hebben daarom in 2017 het 800-jarig bestaan van hun dorp gevierd.

Zwinderen wordt in 1217 voor het eerst in de archieven vermeld. De inwoners hebben daarom in 2017 het 800-jarig bestaan van hun dorp gevierd.

Zwinderen

Terug naar boven

Status

- Zwinderen is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Coevorden. T/m 1997 gemeente Oosterhesselen.

- Onder het dorp valt ook de buurtschap Nieuw-Zwinderen.

- De slogan van dit dorp is: "Zwinderen gewoon Zinderend!".

Terug naar boven

Naam

In het Drents
Zwindern. Een inwoner van dit dorp is een Zwinderse.

Oudere vermeldingen
1217 Suoinre, 1276 Swinre, 1295 Swijnre, 1527 Zwynderen, 1811-1813 Swinder.

Naamsverklaring
Geopperd is swin-horne* 'hoek aan de natuurlijke waterloop (zwin)', maar de oude vormen ondersteunen horne niet, evenmin als heri in swin-heri* 'zandige hoogte aan de waterloop'. Eerder is het een ro afleiding van swinan* (naast swînan 'verdwijnen'), etymologisch verwant met Zween (1768, zijtakje van de A bij Uffelte) en zwin. Kenmerkend voor een zwin, een geul in het strand, is dat hij bij eb leegloopt en dus 'verdwijnt'. In het droge jaargetijde gebeurde in Drenthe hetzelfde met de kleine zijtakjes van de grotere beken. In het licht van deze verklaring zou men verwachten dat dit dorp oorspronkelijk ten noorden van het Loodiep dichter bij de es gelegen moet hebben.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp ligt NW van Coevorden, O van Hoogeveen en Geesbrug. De dorpskern wordt ingeklemd tussen het Kanaal Coevorden-Zwinderen in het W, de A37 in het Z, het Loodiep in het O en de Verlengde Hoogeveense Vaart in het N. Zowel N als Z van de dorpskern liggen nog stukken - niet respectievelijk nauwelijks bewoond - buitengebied, zijnde de Zwinderse Es en het Zwinderse Veld.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Zwinderen 17 huizen met 134 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 170 huizen met ruim 400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Zwinderse Veld
In den beginne

Z van het dorp en Geesbrug ligt het 925 grote gebied Zwinderse Veld (begin 19e eeuw nog 'Swindersche Heide Grond en Zwindersche Veen' genaamd) (bij automobilisten uit de regio bekend vanwege het gelijknamige tankstation aan de A37). Dit oorspronkelijke heide- en veengebied is ontstaan doordat het dekzandpakket hier dunner was dan op het Drents plateau, waardoor het water minder snel wegzakte en moeras- en veenvorming ontstond over een grote oppervlakte, met een natte heidevegetatie.

Ontginning
In 1924 is de 'woeste grond', zoals in die tijd niet voor landbouw benut gebied werd genoemd, in cultuur gebracht door de NV Ontginningsmaatschappij Het Lantschap Drenthe. Wij lezen elders dat het Zwinderse Veld het tweede grote ontginningsproject in Drenthe was na Witteveen. Maar daar is men in 1925 met de ontginning begonnen, dus als het jaartal 1924 voor het Zwinderse Veld correct is, zou dat het eerste project zijn geweest. Tegenwoordig is het gebied voornamelijk bouwland met enkele weide- en boscomplexen.

Kanalen
Door het Zwinderse Veld lopen twee zijkanalen van de Hoogeveense Vaart: het Zwinderse Kanaal en het Kanaal Coevorden-Zwinderen. Laatstgenoemd kanaal is in 1938 aangelegd voor de afvoer van aardappelen naar de fabrieken te Nieuw-Amsterdam en Coevorden. Aan weerszijden van dat kanaal ontstaat kort daarna al bebouwing. De bebouwing aan het noordelijkste deel, vóór de bocht, is buurtschap Nieuw-Zwinderen geworden.

Postkantoortje Nieuwlande-Zwinderscheveld
ZW van het dorp ligt het dorp Nieuwlande. Vóór de herindelingen in Drenthe in 1998 viel dit dorp onder maar liefst 5 gemeenten (waarvan 4 in Drenthe). Omdat dit niet erg praktisch was, is het dorp middels grenscorrecties in dat jaar aan de gemeente Hoogeveen toegewezen. Alleen een stuk buitengebied van Nieuwlande is onder de gemeente Coevorden komen te vallen (voorheen gemeente Oosterhesselen), met 18 woonhuizen, een eigen postcode (7929) en postale plaatsnaam Nieuwlande Coevorden. Zo te zien ligt dit gebied ook nog in het Zwinderse Veld. Vermoedelijk stond hier dan ook het postkantoortje, dat van 1919-1964 (in de poststempels en op de aantekenstrookjes) 'Nieuwlande-Zwinderscheveld' heeft geheten, van 1964-1986 'Nieuwlande', en vanaf 1986 'Nieuwlande gem. Oosterhesselen'. Zwinderen heeft nooit een eigen postkantoor gehad. Het was daar kennelijk te klein voor. Wellicht is daarom als compromis destijds een postkantoor gesticht tussen dit dorp en Nieuwlande in, op het Zwinderse Veld dus. Als iemand weet waar dit kantoortje precies gevestigd is geweest en evt. verdere achtergronden hiervan heeft, houden wij ons aanbevolen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Havenvereniging Coevorden heeft in 2013 geopperd om het kanaal Coevorden-Zwinderen weer bevaarbaar te maken. "De vaartoeristen varen nu de snelste route via de Hoogeveensche Vaart door Drenthe. Als je het kanaal weer opent kan men naar de historische haven van Coevorden varen. Via het Stieltjeskanaal kun je dan weer omhoog naar de nieuwe vaarroute Erica - Ter Apel," aldus de Havenvereniging. Maar dat kost wel 'een paar centen': "Over 10 kilometer moeten 7 vaste bruggen worden vervangen. Ook moeten een ophaalbrug en 2 sluizen weer gangbaar worden gemaakt en voorzieningen worden gebouwd. Dat kost tussen de 10 en 15 miljoen euro," aldus gedeputeerde Henk Brink. En dat geld is er vooralsnog niet. Toch hopen beide partijen dat er in de toekomst wel 'een potje' voor gevonden kan worden. Vooralsnog blijft het kanaal dus het domein van vissers, die er vooral zeelt en brasem vangen.

- Plaatselijk Belang pleit bij de gemeente voor nieuwbouw in Zwinderen. Gezien de 'krimp' ziet de gemeente daar geen mogelijkheden voor. Wel zijn er mogelijkheden om grote panden, bijv. boerderijen, die leegkomen, op te splitsen in meer wooneenheden.

- In 2015 was de oude brug van Zwinderen aan vervanging toe. Samen met hoofdaannemer Macadam heeft Rusthoven in genoemd jaar een compleet nieuwe draaibrug ontworpen en geleverd. De brug is gecombineerd uitgevoerd met de Hesselerbrug.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zwinderen heeft 4 rijksmonumenten.

- Beschrijving bezienswaardige panden in het dorp.

- Op de brink ligt een kei ter herinnering aan 775 jaar Zwinderen (1217-1992).

- Privé-begraafplaats aan de Toldijk, met graf van het verveners-echtpaar Rigterink - Mentingh.

Terug naar boven

Evenementen

- In 2017 hebben de inwoners het 800-jarig bestaan van hun dorp gevierd. - Lees hier een verslag van de festiviteiten. Een citaat hieruit: "Ons feest is weer ten einde, maar we kunnen er met een goed gevoel op terug kijken. Wat een saamhorigheid, wat een blije gezichten, wat een opkomst en wat een fantastisch mooie tentoonstelling in het Dorpshuis. Historische vereniging De Klenckerheugte verdient een groot compliment voor de wijze waarop het geheel was opgesteld. Sommige mensen zijn wel drie keer wezen kijken. Ook de inwoners en oud-inwoners heel hartelijk bedankt voor al het materiaal dat u bij Sendy Steevens hebt gebracht. Er waren zelfs foto's gestuurd vanuit Canada. Als commissie Zwinderen 800 waren we heel blij met de spontane hulp die door velen geboden is. Verder willen we als commissie iedereen bedanken die een steentje heeft bijgedragen aan dit fantastische feest."

- Bij het jaarlijkse evenement Sprietlopen (op een zaterdag in augustus) is een gladde paal van ca. 16 meter als een vishengel over de Verlengde Hoogeveense Vaart gespannen. De uitdaging daarbij is om zo ver mogelijk over deze paal te lopen. De paal overspant de vaart net niet helemaal, zodat iedere deelnemer vroeg of laat in het water terechtkomt. Iedereen is van harte welkom om deel te nemen, maar alleen kijken is natuurlijk ook leuk.

- De leden van de in 1996 opgerichte Toneelvereniging De Hildespeulers komen uit Gees, Oosterhesselen en Zwinderen. Jaarlijks brengen ze op een zaterdag eind oktober en begin november in Gees een nieuw stuk op de planken.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Het verwarmde buitenbad Bosbad Zwinderen (voor zowel vrij zwemmen als zwemlessen voor diploma A-B-C) is geopend van begin mei t/m augustus. De kinderen kunnen zich vermaken op de mega air trampoline of van de glijbaan glijden. De sportieveling kan ook zijn of haar voetbalkunsten uitoefenen in de panna arena of baantjes gaan zwemmen in het aparte baanzwembad. Als u wilt leren duiken bent u ook aan het goede adres want er worden ook duikcursussen gegeven bij het Bosbad. Met behulp van ruim 100 vrijwilligers wordt dit zwembad in stand gehouden en onderhouden. Zo hebben ze in 2015 een nieuw zwembadgebouw gemaakt, met kiosk en keuken. Ook de glijbaan is gerenoveerd. Het voortbestaan van het zwembad staat wel op de tocht: de gemeente moet bezuiningen en wil daarom de subsidie voor het zwembad schrappen. Dit zou extra zuur zijn in het jaar waarin het in 1965 opgerichte bad haar 50-jarig bestaan viert. Maar anno 2017 bestaan ze nog altijd, dus kennelijk is er toch een oplossing gevonden om te kunnen blijven voortbestaan.

- Sinds 2015 heeft het dorp een 'beweegtuin' met outdoor fitnesstoestellen in de boomgaard aan de Toldijk.

- Wandelroute Knapzakroute Zwinderen (15 km) (evt. te splitsen in 2 lussen van elk 7,5 km: Zwinderse Es en Zwinderse Veld).

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje waarbij iemand je in 10 min. meeneemt door Zwinderen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zwinderen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Zwinderen op Facebook.

- Belangenorganisatie: - Plaatselijk Belang Zwinderen.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Ons Dorpshuis is het bruisende dorpshart van Zwinderen. Het pand is de thuisbasis van een reeks lokale instellingen zoals de activiteitencommissie, vrouwenvereniging De Schakel, Hengelsportvereniging Het Voorntje, Sjofar, de kaartclub, de Boermarke, Plaatselijk Belang, de EHBO, uitvaartvereniging De Laatste Eer, CNV Onderwijs, Weidevogelbescherming en Glasvezel Zuidenveld. Verder worden er workshops gegeven, is er een mogelijkheid tot boekenruil en worden er verjaardagen gevierd. Je kunt er ook terecht voor geheel verzorgde vergaderingen, bijeenkomsten, cursussen/trainingen, koffie, thema-avonden, borrels, (familie)feesten, presentaties, kaartavonden, proeverijen, activiteiten rondom feestdagen, lezingen, (kleine) toneelvoorstellingen, muzikale ensembles, fiets-/wandelroutes etc.

Het dorpshuis is gebouwd in 1902 als school met een meesterswoning. Sinds 1957 is het pand in gebruik als dorpshuis. De afgelopen jaren was de boel sterk verouderd geraakt. Daarom is er in 2018 flink verbouwd om het pand weer aan de eisen des tijds te laten voldoen. Dat is ook in de geest van Lucas Zwaan. Zwaan, overleden op 31 december 2012, schonk zijn nalatenschap aan zijn geliefde Zwinderen. Verder hebben vele fondsen een bijdrage geleverd in de kosten, zoals 40.000 euro van het Oranjefonds, 15.000 euro van het VSB Fonds, 10.000 euro van het stimuleringsfonds van de gemeente en verder bijdragen van de Rabobank en het Kansfonds. Het Prins Bernhard Cultuurfonds schonk audiovisuele apparatuur. De verbouwing is gedaan door aannemersbedrijven uit het dorp en directe omgeving om het geheel een lokale aangelegenheid te laten zijn. Om de kosten zo beperkt mogelijk te houden, is er ook heel veel werk verricht door vrijwilligers uit het dorp met 'twee rechterhanden'. Op 17 november 2018 is het dorpshuis door burgemeester Bert Bouwmeester feestelijk heropend.

De zaal is nu één grote ruimte, voorzien van een schuifwand voor bijeenkomsten voor kleinere gezelschappen. Er is nu een mooie bar en een keukentje met alle benodigde apparatuur. Achter het gebouw is een berging geplaatst. Om het pand duurzaam te maken en de exploitatiekosten te verlagen is het pand voorzien van zonnepanelen en ledverlichting. Het gebouw is ook geïsoleerd en de plafonds zijn geluidwerend gemaakt. Door een burgerinitiatief van de familie Aart en Jannie Pel van Zeilmakerij De Pelle heeft het dorpshuis van Zwinderen nu een zeer originele 'outdoor' boekenkast, oftewel Minibieb. Je kunt hier, ook als het dorpshuis gesloten is, boeken ruilen. Zo kun je je uitgelezen boeken er neerzetten waardoor een ander er ook nog plezier van heeft, en je neemt weer een ander boek mee naar huis. Sinds oktober 2018 zijn Erik en Miranda Meppelink de beheerders van het dorpshuis.

- Sport: - Hengelsportvereniging Het Voorntje is opgericht in 1956 en heeft haar thuisbasis in het dorpshuis van Zwinderen. Doel van de vereniging is het bevorderen van de hengelsport en om in wedstrijdverband de krachten met elkaar te meten. De vereniging is aangesloten bij Hengelsportfederatie Groningen/Drenthe. De federatie houdt zich bezig met onder meer het pachten van viswateren in de genoemde provincies en het organiseren van wedstrijden voor haar leden. Verder onderhoudt zij contacten met gemeenten en waterschappen. De vereniging heeft circa 130 leden en daarnaast nog een aantal wedstrijdleden. Jaarlijks worden vanaf medio april 13 wedstrijden georganiseerd, waarvan 3 samen met de buren De Vrolijke Vissers uit Zweeloo. De wedstrijden worden gehouden in wateren van de gemeente Coevorden. Aan het eind van het seizoen is er nog een uitwedstrijd in Assen of Giethoorn.

- Veiligheid: - Blusgroep Zwinderen is een ca. 18 leden tellende brandweerpost. Naast het dorp zelf rukken ze verder nog uit naar Gees, Wachtum, Oosterhesselen (gedeeltelijk), Geesbrug, Nieuwlande (gedeeltelijk) en Nieuweroord.

- Ezelopvang: - "Stichting Ezelwelzijn is in 2014 opgericht door ezelliefhebbers die zich inzetten voor het welzijn van de ezels. De doelstelling van Stichting Ezelwelzijn is het geven van advies en hulp aan ezeleigenaren, en dat in de breedste zin. Denk daarbij onder andere aan voorlichting en advies over verzorging, weidegang, stalling, voeding, maar ook aan gezondheidsproblemen waar een ezel mee te maken kan hebben. Daarnaast kan de stichting helpen bij het aanschaffen of afstand doen van de ezel. De stichting vangt op haar locatie in Zwinderen ezels op die, om welke reden dan ook, niet langer door de eigenaar verzorgd kunnen worden. Deze komen in de tijdelijke opvang en worden, na een gezondheidscheck, herplaatst bij adoptiegezinnen. Zo is de eigenaar er van verzekerd dat zijn ezel een goed volgend thuis krijgt, waar deze met liefde wordt ontvangen. Stichting Ezelwelzijn wordt gerund door vrijwilligers en is afhankelijk van donaties en sponsoren.

We verzorgen ook “ezeldagen” voor instellingen met ouderen en gehandicapten. Door het fysieke contact met de ezel beleven ouderen vaak een herkenning met de dieren maar ook van hun jeugdjaren. Ook gehandicapten kunnen positief reageren op het contact met de ezels. Wij komen met de ezel(s) naar u toe. Desgewenst kan men ook naar onze opvanglocatie in Zwinderen komen om de ezel(s) in een natuurlijke omgeving te zien. We verzorgen ook workshops zoals hoefverzorging, trailer laden en het houden van een ezel en wat erbij komt kijken. De workshops worden gehouden op onze opvanglocatie, maar kunnen ook op locatie gegeven worden. Ook voor persoonlijke begeleiding kun je bij ons terecht. Zoals wandelen met de ezel of als je “problemen” hebt met de ezel en graag wil weten hoe je dit kunt oplossen."

Reactie toevoegen