Terwispel

Plaats
Dorp
Opsterland
Fryslân

terwispel_collage.jpg

Terwispel, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Terwispel, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

terwispel_2.jpg

De Opsterlandse Compagnonsvaart in Terwispel, gezien in noordelijke richting.

De Opsterlandse Compagnonsvaart in Terwispel, gezien in noordelijke richting.

terwispel_3.jpg

De Opsterlandse Compagnonsvaart in Terwispel, gezien in zuidelijke richting.

De Opsterlandse Compagnonsvaart in Terwispel, gezien in zuidelijke richting.

terwispel_4.jpg

Terwispel

Terwispel

terwispel_5.jpg

De Hervormde kerk van Terwispel in het zonnetje anno 2014

De Hervormde kerk van Terwispel in het zonnetje anno 2014

terwispel_de_dulf_mersken.jpg

Het 1.300 ha grote gebied De Dulf/Mersken, N van Terwispel. In 2015 is hier een 'beekpassage' aangelegd in het Alddjip of Koningsdiep, onder de A7 door, waardoor dieren tussen beide kanten van de A7 heen en weer kunnen en hun leefgebied vergroot wordt.

Het 1.300 ha grote gebied De Dulf/Mersken, N van Terwispel. In 2015 is hier een 'beekpassage' aangelegd in het Alddjip of Koningsdiep, onder de A7 door, waardoor dieren tussen beide kanten van de A7 heen en weer kunnen en hun leefgebied vergroot wordt.

Terwispel

Terug naar boven

Status

- Terwispel is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Opsterland.

- Sinds 1982 heeft het dorp zijn eigen wapen en vlag. Op verzoek van de TAP (Terwispeler Aldjiers Ploech) heeft de Raad voor Heraldiek deze ontworpen. De groene paal en het schildhoofd vormen samen de letter “T” van Terwispel. Zij wijzen op twee dijken (De Walle en de Leidyk) die in de tijd van de vervening de landbouwgrond moesten beschermen. De gouden klaver in het schildhoofd is het zinnebeeld van de agrarische activiteiten. De zwarte blokjes staan voor turven en/of petgaten. Zij symboliseren de vervening die zowel binnen als buiten het door dijken beschutte dorpsgebied plaatsvond.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Terwispel ligt OZO van het dorp Tijnje, Z van het dorp Boornbergum, ZW van het dorp Beetsterzwaag, W van het dorp Lippenhuizen, NW van het dorp Jubbega, NNW van het dorp Gorredijk, NNO van het dorp Jonkerslân, NO van de dorpen Langezwaag en Luxwoude, ONO van het dorp Gersloot en O van de A7 en het dorp Gersloot-Polder.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Terwispel 115 huizen met 777 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Terwispel.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Terwispel heeft 3 rijksmonumenten, die allemaal betrekking hebben op de Hervormde (PKN) kerk (De Streek 25). De kerk met gereduceerd torenlichaam is in 1864 gebouwd ter vervanging van een bouwvallige voorganger. Het muurwerk van de zaalkerk van vier traveeën wordt geleed door lisenen. In de rondboogvensters is gekleurd glas in lood aangebracht. De windwijzer op het driezijdig gesloten koor heeft de vorm van een hond. In de geveltoren met achtzijdige ingesnoerde spits en leien in rijndekking hangt een klok (1694) van klokkengieter Petrus Overney. Het mechanisch torenuurwerk (1925) is gemaakt door H.Y. Kramer. De preekstoel (17e eeuw) met vijfzijdige kuip en dorische pilasters op de hoeken is een apart rijksmonument. Onder de orgelgalerij staan twee overhuifde en door driehoekige frontons bekroonde herenbanken. Het orgel uit 1878 is gebouwd door L. van Dam en Zonen.

De Hevormde kerk is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang: als bijzondere uitdrukking van de sociaal-economische ontwikkeling die tot de nieuwbouw leidde; vanwege de hoge mate van esthetische kwaliteit van het ontwerp; vanwege de zeer hoge mate van belang voor het aanzien van het dorp; vanwege de hoge mate van gaafheid van het exterieur en het interieur. In oktober 2011 is de kerk feestelijk heropend na een grondige restauratie die bijna een jaar heeft geduurd, en gedurende welke tijd de kerk buiten gebruik is geweest. Tevens is het monumentale Van Dam-orgel van 1885 gerestaureerd. Dit orgel is van bijzondere kwaliteit. De restauratie is mogelijk gemaakt door subsidie van het Nationaal Restauratiefonds, bijdragen van diverse stichtingen en fondsen, een bijdrage uit het dorpenfonds van Rabobank Heerenveen-Gorredijk en de inzet van vrijwilligers. De kerk valt tegenwoordig onder de Protestantse Gemeente Tijnje-Terwispel.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Avondvierdaagse (eind mei).

- Bij de Recreatieloop Terwispel (op een zondag begin juli) kun je kiezen uit de afstanden 4 mijl en 10 km. Er is ook een Kidsrun (1,5 km).

- Carbidschieten en oudjaarsfeest.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Tussen de dorpen Tijnje, Terwispel en Nij Beets ligt het ca. 1.300 ha grote gebied De Dulf / Mersken. Het grootste deel hiervan, ongeveer 750 hectare, bestaat uit natuurgebied. Tot 2015 vormde de A7, die het gebied doorsnijdt, een obstakel voor de doorstroming van de beek Alddjip. Daarom is hier in genoemd jaar een grote onderdoorgang onder de A7 aangelegd (halverwege de afritten Beetsterzwaag en Gorredijk). Zo'n onderdoorgang wordt ook wel een beekpassage genoemd. Het Alddjip kan nu weer ongehinderd doorstromen. De beekpassage verbindt de natuurgebieden aan beide zijden van de A7. De beekpassage is met name geschikt voor dieren die veel voorkomen in een water- of oeveromgeving, zoals de otter, ringslang en amfibieën. Door deze nieuwe verbinding krijgen de dieren een groter leefgebied.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Terwispel.

- Nieuws: - "Dorpskrant de Wispelweagen wordt uitgegeven door Stichting Doarpskrante Wispelweagen en verschijnt iedere maand, behalve in juli en augustus. De dorpskrant is in 1970 opgericht en heeft vijf redactieleden. O.a. Us Doarpshûs, basisschool ‘t Ambyld, peuterclub It Pikehokje, Plaatselijk Belang Terwispel, de (sport)verenigingen en een aantal vaste schrijvers zorgen er voor dat er elke maand weer een leesbaar blad kan worden samengesteld. Om de Wispelweagen te maken is er een groot aantal vrijwilligers in touw: naast de redactie (tevens het stichtingsbestuur), zijn er drukkers, nieters en bezorgers." Via de link is de dorpskrant ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Belangenvereniging: - Om de leefbaarheid van het dorp te behouden en zo mogelijk te verbeteren zet Plaatselijk Belang Terwispel zich in om de belangen van de leden zo goed mogelijk te behartigen.

- Dorpshuis: - "Sinds 1951 was een groep mensen in het dorp actief om een ruimte te creëren voor het sociale en culturele gemeenschapsleven in Terwispel. Toen in 1955 de oude lagere school werd afgekeurd, richtten de activiteiten zich op het inzetten van het oude schoolgebouw als dorpshuis. In 1957 is dorpshuis Us Doarpshûs gerealiseerd. et dorpshuis voorzag in een duidelijke behoefte. Hoewel het oude gebouw nadien al een paar keer was verbouwd en aangepast, werd langzaam maar zeker duidelijk dat het dorpshuis uit zijn jasje groeide en dat het ook niet meer voldeed aan de eisen van de moderne tijd. In 1987 is tegenover het oude gebouw op sportveld De Pûster een nieuw dorpshuis geopend, dat de naam Us Doarpshûs behield. Voor personen met een lichamelijke beperking was de kantine zeer moeilijk bereikbaar. Ook bleek deze ruimte regelmatig te klein. Tevens waren er te weinig ruimtes voor sociale en culturele activiteiten. In 2014 is het dorpshuis uitgebreid met een nieuwe kantine. De oude kantine is verbouwd tot bestuurskamer en een ruimte voor sociale en culturele activiteiten, zoals vergaderingen en andere bijeenkomsten. Nadat het casco van de uitbreiding door de aannemer was opgeleverd zijn de verdere werkzaamheden door vrijwilligers in zelfwerkzaamheid uitgevoerd.

Door het wegvallen van dorpswinkels en andere ontmoetingsplaatsen is Us Doarpshûs de plek waar de inwoners van Terwispel elkaar treffen. Met uitzondering van de maand juli zijn er dan ook dagelijks activiteiten in en rondom het dorpshuis. Hoewel de naam anders doet vermoeden is Us Doarpshûs niet alleen meer dorpshuis. Het is uitgegroeid tot een multifunctionele accommodatie. Zo vervult Us Doarpshûs ook de functie van sportkantine en peuterspeelzaal en vinden er de gymlessen van de basisschool plaats / Leden-, bestuursvergaderingen en andere bijeenkomsten van diverse verenigingen / Repetities en uitvoeringen van toneelvereniging Sizze en Dwaen / Volleybal-, badminton- en zaalvoetbaltrainingen / Verenigingsgymnastiek van UDA / Schieten en kaarten van de schietvereniging / Klaverjas- en bingoavonden / Jeu de boules en bierproefavonden / Biljarten / Bruiloften, partijen en begrafenissen. Us Doarpshûs is nagenoeg alle dagen overdag en/of ’s avonds open. Er zijn twee beheerders in dienst. Daarnaast zijn circa 150 vrijwilligers regelmatig in actie om de exploitatie van Us Doarpshûs mogelijk te maken op een wijze zoals het dorp dat graag wil. De zogeheten “Belgyske Ploech” zorgt er voor dat de grote zaal er pico bello bij staat wanneer er een feestavond is. Wekelijks is er een groep dames actief in een van de vier schoonmaakploegen. Dan zijn er nog de horeca-vrijwilligers, die tijdens grotere activiteiten het beheer bijstaan en op zaterdagmorgen en op minder drukke avonden de kantine beheren."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Terwispel.

Reactie toevoegen