Monster

Plaats
Dorp
Westland
Delfland
Zuid-Holland

Monster

Terug naar boven

Status

- Monster is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Delfland, gemeente Westland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2003.

- Wapen van de voormalige gemeente Monster.

- Onder de gemeente Monster vielen naast het gelijknamige dorp ook nog de dorpen Poeldijk en Ter Heijde.

- Koning Willem-Alexander is o.a. Heer van Polanen. Hiermee wordt de voormalige heerlijkheid Polanen bedoeld, die de dorpen Monster en Poeldijk en het Z deel van Loosduinen omvatte. Niet te verwarren met de voormalige heerlijkheid Polanen bij Linschoten en het voormalige Polanen dat nu het dorp Halfweg tussen Amsterdam en Haarlem is. De heerlijkheid Polanen was een van de bezittingen van de Polanens die in de handen kwam van de Nassaus door het huwelijk van Engelbrecht I van Nassau met Johanna van Polanen in 1403. De wijk Polanen in het dorp is een verwijzing naar deze voormalige heerlijkheid.

Terug naar boven

Naam

Inwoners
Een inwoner van Monster heet een Monsternaar.

Oudere vermeldingen
1013 Masemunster, 1130-1157 kopie ca. 1420 Monstre, 1156 kopie 13e eeuw Monasterio, 1167 Monasterio, ca. 1180 Monstre, 1238 kopie 14e eeuw Munstere, 1323 en 1351-1356 Monster.

Naamsverklaring
Het Oudnederlandse monstre is ontstaan uit het Latijnse monasterium 'klooster', maar daar hier geen klooster was, heeft het hier de betekenis 'grote centrale parochiekerk'. Een oude naam van Monster was 772 of 776 kopie 1170-1175 Masamuda, samengesteld uit het Oudnederlandse muda = muiden 'monding' en de waternaam Maas.(1)

Terug naar boven

Ligging

Monster ligt N van 's-Gravenzande, ZW van Den Haag.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Monster 336 huizen met 3.005 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 174/1.540 (= huizen/inwoners), de dorpen Ter Heijde (dan: Ter-Heijden) 44/435 en Poeldijk 86/776 en de buurtschap Noord-Kwintsheul 32/254. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 5.500 huizen met ca. 13.750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Heemkunde
"Historische Vereniging Monster - Ter Heijde is opgericht in 2019 en is de voortzetting van een reeds begin jaren zeventig opgerichte werkgroep van actieve beoefenaren van de geschiedenis van onze dorpen. De statuten van de vereniging bieden de mogelijkheid om werkgroepen in het leven te roepen met een specifieke taak. De genoemde werkgroep is binnen de vereniging gehandhaafd voor leden die een actieve rol willen spelen als beoefenaar van de lokale historie. Wie interesse heeft kan zich aanmelden om binnen deze werkgroep mee te draaien. De leden komen enkele keren per jaar bij elkaar om ervaringen uit te wisselen.

Het doel van de vereniging is: het bevorderen van de kennis van, het onderzoek naar en de belangstelling voor de geschiedenis van in het bijzonder Monster en Ter Heijde; het behoud en herstel van monumenten en voorwerpen van geschiedenis, kunst en landschap; het vergroten van de waakzaamheid van officiële instanties belast met zaken op het gebied van beleid, beheer en behoud van het culturele erfgoed; het vergroten van de betrokkenheid van de plaatselijke bevolking bij de geschiedenis van onze dorpen."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Monster heeft 9 rijksmonumenten.

- Monster heeft 22 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde (PKN) Grote Kerk (Kerkplein 1) is een hallenkerk, gebouwd in de 14e en 15e eeuw. De toren dateert uit de 14e eeuw en het schip uit de periode 1400-1450. De kerk is echter aanmerkelijk eerder gesticht; oudste teruggevonden restanten dateren uit de 11e eeuw. De kerk was gewijd aan Sint-Machutus. De parochie ten dienste waarvan de kerk stond was een van de oude middeleeuwse parochies in het Westland en omvatte een veel groter gebied dan het huidige dorp Monster. Ze strekte zich ongeveer uit van Wassenaar tot Hoek van Holland. De parochies van Den Haag en 's-Gravenzande zijn later hiervan afgesplitst. Een bekende pastoor was Adriaan Janszen ofwel Adrianus Becanus. Hij werd in 1572 door watergeuzen gevangengenomen en met 18 andere geestelijken vermoord in Den Briel. Deze Martelaren van Gorcum zijn in 1867 door de Rooms-Katholieke Kerk heilig verklaard.

Op 13 juli 1901 ontstond er bij loodgieterswerkzaamheden brand aan het dak van de kerk. Direct werd de brandspuit van Monster opgeroepen die gestationeerd was in de buurt van de kerk. Ook de brandspuit van Poeldijk kwam te hulp. Vanwege het gevaar van overslag op woningen in de buurt riep het gemeentebestuur via een telegram ook de brandweer van Den Haag te hulp. Ondanks de rieten daken zijn er geen huizen in vlammen opgegaan. De kerk brandde bijna volledig uit, alleen de muren en de toren bleven staan. Ook de torenspits was afgebrand. De kerk is na de brand herbouwd en in 1902 weer in gebruik genomen. De toren is in 1906/1907 gerestaureerd.

"De zuiderbeuk van de kerk was al in jaar 2004/2005 gerestaureerd. In 2007/2008 heeft praktisch het gehele gebouw een opknapbeurt gehad. Er is begonnen met het ontpleisteren van de muren en het demonteren van het gewelfbeschot. Daarna zijn de muren opnieuw gestuct en is het gewelf opnieuw gemonteerd. Het schilderen van het gewelf en de muren heeft de restauratie compleet gemaakt. Ook in de kerk zelf is er het nodige gedaan, zo hebben vele enthousiaste gemeenteleden de banken opnieuw geschilderd of bijgewerkt. Ook zijn er een nieuwe toiletruimte, een keukentje en een archiefruimte gemaakt. De elektrische bedrading in de kerk is geheel vervangen.

Een gemeentelid heeft een honderd jaar oude kast opnieuw gemonteerd en heeft het oude poortje, in de volksmond het Polanenpoortje genoemd omdat mogelijk leden van de familie Polanen in het koor van de kerk waren begraven, bijna in zijn oude staat kunnen terugbrengen en heeft nu een plaats in de kerk gekregen. Ook het doophek heeft weer een plaats in de kerk gekregen na bijna veertig jaar op de zolder te hebben gelegen. Het orgel is aan de voorkant bijgeschilderd en aan de achterzijde geheel geschilderd en de houten kolommen onder balustrade van het orgel zijn gemarmerd. In het Eisma Schildersblad is een artikel verschenen over het marmeren van de vier pilaren onder het orgel. Via de link is het artikel online te lezen." (bron: Hervormde Gemeente Monster)

- Grafkelder van de familie Herckenrath.

- Al in 1311 staat er een korenmolen op precies dezelfde plek als waar Korenmolen De Vier Winden nu staat. De huidige ronde stenen stellingmolen is in 1882 gebouwd als opvolger van de in 1881 door brand verwoeste voorganger. De Vier Winden is tot 1932 zakelijk in bedrijf geweest. In 1957 is de molen eigendom geworden van de toenmalige gemeente Monster (nu gemeente Westland). Na diverse restauraties is de molen in 1983 weer in bedrijf genomen en wordt er tot op de dag van vandaag door enthousiaste vrijwilligers van het Gilde van Vrijwillige Molenaars tarwe tot volkorenmeel vermalen.

- Het zesde en laatste boezemgemaal van het Hoogheemraadschap van Delfland, gemaal J.J.J.M. van der Burg in Monster (genoemd naar en als eerbetoon aan de jarenlange inzet van de in 2008 afgetreden hoogheemraad Johan van der Burg), is in 2011 gereed gekomen. Met de capaciteit van dit gemaal zijn de inwoners in het gebied nog beter beschermd tegen wateroverlast. Het bijzondere aan het gemaal is dat het boezemwater door twee leidingen van circa 400 meter lang met een doorsnede van 1,2 meter onder de duinen naar de zee wordt gepompt (met Beveron pompen). Hierdoor is de capaciteit ten opzichte van het oude gemaal Vlotwatering - dat op termijn wordt gesloopt - meer dan verdubbeld.

Ook het uiterlijk van het gemaal is opvallend. Het gemaal is modern vormgegeven. Door het gemaal transparant te maken, kan iedereen door de glazen gevel zien wat er in een modern gemaal gebeurt. Het gemaal is, mede door het groendak (van Van Ginkel), de dennenbomen en het (helm)gras, een mooi onderdeel geworden van de natuurlijke duinomgeving. De gevel biedt plaats aan enkele elementen van de huisstijl van het hoogheemraadschap, het wapen en de peilschaal. De gevel is bekleed met verticale houten accoya delen (c2c gold certificering) die als een scherm voor het constructieve beton hangen. Afhankelijk van waar je staat of fietst heeft de gevel, door de afstand tussen de houten delen, steeds een wisselend beeld (schubben) en lijkt de gevel te ‘leven’. De accoya houten delen zijn mooi natuurlijk vergrijsd.

Samen met Stichting Verbetering Oppervlaktewater Westland (SVOW) en deelnemende telers is Hoogheemraadschap van Delfland in april 2019 gestart met een proef om de inzet van gemaal J.J.J.M. van der Burg in Monster terug te dringen en zo zoet water te besparen. Veel telers in de buurt van dit gemaal zijn voor hun bedrijfsvoering afhankelijk van oppervlaktewater. Maar juist in dit gebied is sprake van zout kwelwater. Om te voorkomen dat het oppervlaktewater te zout wordt, maalt Delfland het hele jaar met gemaal Van der Burg water uit om zo het systeem door te spoelen. Een flink deel van het jaar haalt Delfland tegelijkertijd aan de andere kant van het gebied miljarden liters water uit het Brielse Meer om het tekort aan zoet water aan te vullen.

Hoogheemraad Ingrid ter Woorst: "Dat binnenhalen van water doen wij met een groot gemaal en een leiding van 4,2 km vanuit ons buurwaterschap Hollandse Delta. Het transport van dat water kost veel energie. Nu pompen wij dus van het water dat wij binnenhalen een deel direct weer naar zee. Dat is niet duurzaam, kost veel geld en is echt zonde van het goede zoete water. De hete en droge zomer van 2018 heeft voldoende aangetoond dat de beschikbaarheid van zoet water van goede kwaliteit ook in Nederland niet altijd vanzelfsprekend is. Daarom wil Delfland het doorspoelen terugdringen." Sinds oktober 2018 meet Delfland samen met een aantal telers nabij het gemaal in Monster het zoutgehalte in de sloten rondom hun bedrijf. Delfland gaat het uitmalen van water terugbrengen door het gemaal stapsgewijs minder uren te laten draaien. Daarbij wordt de waterkwaliteit steeds goed in de gaten gehouden. In augustus 2019 is het uitmalen zelfs helemaal gestaakt. Het hoogheemraadschap onderzoekt hoe lang de pomp uit kan staan zonder dat het water in de sloten te zout wordt. Zodra het zoutgehalte te ver oploopt, zetten zij de pomp weer aan. Op basis van de uitkomsten van de proef hopen Delfland, de SVOW en de telers samen te komen tot minder verbruik van zoet water en energie, met behoud van voldoende gietwater van goede kwaliteit. (bron: Hoogheemraadschap van Delfland)

- "Historische Vereniging Monster - Ter Heijde heeft in januari 2021 in een brief aan het college van B en W en de Raad van de gemeente Westland haar bezorgdheid uitgesproken over de dreigende sloop van de voormalige Aloysiusschool aan de Burg. Kampschöerstraat. De brief is verzonden mede namens de Werkgroep Erfgoedbescherming Westland, het samenwerkingsverband van historische verenigingen en organisaties in het Westland. Het vorige college had een paar jaar geleden nog het vaste voornemen de school te laten staan en er zorgwoningen in te vestigen. In 2018 heeft de gemeente dit voornemen, als eigenaar van het perceel en de opstallen, vastgelegd in een intentieovereenkomst met woningcorporatie Wonen Wateringen. In het najaar van 2020 heeft het huidige college van BenW echter besloten om bij de herontwikkeling van de locatie van de voormalige school te kiezen voor sloop.

Het zou bijzonder spijtig zijn als de school zou verdwijnen. Het is een karakteristiek jaren vijftig gebouw met een vriendelijke uitstraling. Bij de in 2007 gehouden inventarisatie van objecten die in aanmerking komen voor een gemeentelijke monumentenstatus heeft het pand een hoge waardering gekregen. De vereniging dringt er bij de gemeente dan ook op aan het gebouw nu daadwerkelijk aan te wijzen als gemeentelijk monument en nog eens goed te kijken naar de mogelijkheden om er een alternatieve bestemming aan te geven. Onlangs hebben het Cuypersgenootschap, een landelijke monumentenorganisatie, en de Bond Heemschut eveneens gevraagd de voormalige Aloysiusschool in Monster aan te wijzen als gemeentelijk monument." (bron: Historische Vereniging, januari 2021) Zie ook dit artikel op WOS.nl, met daarin een videoreportage met Leo van den Ende, voorzitter van de Historische Vereniging, over de strijd voor behoud van het schoolgebouw.

- Gevelstenen in Monster.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- 's Heeren Loo - Het Westerhonk organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten. Enkele grotere vaste evenementen zijn het Zomerfeest (week in juni, met o.a. Kermis) en op een zaterdag in de 1e helft van december de kerstmarkt Winterland.

- Blues aan Zee organiseert maandelijks live bluesmuziek avonden in Monster en omgeving.

- De Halve Marathon Monster is er jaarlijks op een zaterdag in november. De Venéco Beach Run (21,1 km) gaat door de duinen naar Kijkduin, dan over het strand naar Hoek van Holland, door de duinen naar ‘s-Gravenzande en ten slotte weer terug. Verder zijn er nog prestatielopen van 10,3 km en 5,7 km.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Zwembad De Boetzelaer in Monster is eind februari 2019 door brand volledig verwoest. Het vuur is ontstaan in een automaat met flesjes frisdrank. Het personeel zag dat daar rook uitkwam. Snel werd de stekker uit het apparaat getrokken, maar dit mocht niet meer baten. Het vuur greep snel om zich heen. De brandweer heeft het zwembad niet kunnen redden. Gelukkig wordt het zwembad snel herbouwd; dankzij een grote inzet van alle betrokken instanties kon reeds in december 2019 de eerste paal voor de herbouw de grond in.

- De Cultuurschuur in Monster komt voort uit een particulier initiatief. Gerda Bruinsma kreeg in 1998 het idee - en voerde dat ook uit - dat het leuk zou zijn om in haar oude boerderij een sfeervolle ruimte aan te bieden waar mensen met talenten kansen krijgen. Inmiddels is dit uitgegroeid tot een groot succes. Veel mensen van binnen en buiten het Westland hebben de Cultuurschuur gevonden, en vele ervaren en bekende artiesten treden inmiddels op in de Cultuurschuur. Dit mede vanwege de prettige sfeer die er is en het luisterpubliek: een avondje Cultuurschuur zorgt ervoor dat je de hele week weer met een glimlach op je werk zit! In de Cultuurschuur zijn regelmatig dingen te doen op het gebied van cursussen, workshops, muziek, cabaret en poëzie. Welke optredens er de komende maanden zijn, vind je in de Agenda.

- Duinboerderij Willemshoeve in Monster (Hoevelaan 17) ligt op het terrein van 's Heeren Loo, locatie Het westerhonk. 's Heeren Loo is een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking. Duinboerderij Willemshoeve is een zorgboerderij en kinderboerderij, met o.a. schapen, geiten en sinds augustus 2017 ook een Noordzee aquarium, waar je door hen in de zee gevangen dieren kunt bewonderen. In december 2017 hebben ze 3 ooievaarsnesten geplaatst. Voorheen zijn er namelijk wel ooievaars geweest maar die konden geen geschikte nestgelegenheid vinden. Nu wel, dus duimen maar dat ze in het voorjaar ook bevolkt gaan worden...

- De Boswachters van Polanen onderzoeken de planten en dieren die voorkomen in het park en helpen mee aan natuurherstelwerkzaamheden. De Boswachters zijn onderdeel van 's Heerenloo, locatie Het Westerhonk in Monster, waarvoor zie verder het kopje Links > Zorg. In 2016 is er een hoogstamboomgaard aangeplant, die hier vroeger ook is geweest. Reeds in 1712 lag er een hoogstamboomgaard naast de boerderij van Polanen. Zij hoorden bij kasteel Polanen, dat op de plek lag waar zich nu Het Westerhonk bevindt. Er zijn 40 appelbomen aangeplant. Bewoners maken hier als dagbesteding heerlijke producten van (appelmoes, appelcider en appelstroop).

- Atelier Top in Monster is een samenvoeging van de dagbestedingen Top, Atelier Spat en het Watertheater. Het atelier biedt een veelzijdige, creatieve dagbesteding aan mensen met een licht verstandelijke beperking. Ze maken hier schilderijen, keramiek, mozaïek en andere cadeauartikelen. Ben je op zoek naar een bijzonder kunstwerk of ander cadeau? Loop dan eens binnen bij Atelier Top (Vijverweg 2). Openingstijden: ma t/m vr 8.45-15.45 uur. De cliënten die graag iets met theater willen doen, kunnen in het atelier repeteren voor kleine voorstellingen tijdens festiviteiten op Het Westerhonk.

- Belevingstuin De Bosroos (aan de Bosweg in Monster) ligt op het terrein van Het Westerhonk, een locatie van 's Heeren Loo. 16 mensen met een verstandelijke beperking hebben hier dagbesteding. Bij De Bosroos kun je de natuur beleven en als bezoeker een aantal ervaringen opdoen. De prikkels uit de natuur doen een beroep op alle zintuigen. De wind die door je haren waait, vogels die fluiten, geuren van bloemen of pas gemaaid gras. Iedere struik, boom of plant voelt weer anders. Bessen die je kunt eten en kennismaken met de kleine dieren die in de tuin leven. Een ontmoetingsplaats voor iedereen om zowel actief als passief te beleven. Natuurbeleving bij De Bosroos is het hele jaar mogelijk, ook bij minder mooi weer. De natuur is concreet, tastbaar en is altijd om je heen. Door de indeling in seizoenen komt er op eenvoudige wijze ordening in tijd en structuur. Natuur geeft rust. Zonder natuur kan de mens niet leven. Wat is er allemaal te vinden bij De Bosroos: belevingstuin, moestuin, terras, bellen blazen, pluktuin, water/zandtafel, educatie, groentetuintjes, stiltehoek, theehuisje met picknicktafel, ligweide. En dit alles onder het genot van thee, koffie, limonade of ijs. Een tuin waar voor iedereen iets te beleven valt en waar beperkingen niet belangrijk zijn. Je bent van harte welkom! Open ma t/m vr 10.00-15.00 uur. De tuin is vrij toegankelijk.

- De Boomawatering verzorgt de afvoer van overtollig regenwater uit Monster. In de Boomawatering is net buiten de bebouwde kom, in het glastuinbouwgebied, een versmalling aanwezig. Door deze versmalling stijgt het waterpeil bij regenval snel en wordt het afvoeren van het water bemoeilijkt. Door slim mee te liften met de plannen van de Provincie Zuid-Holland en gemeente Westland, voor de aanleg van een rotonde tussen de Zwartendijk en Molenweg, wil het Hoogheemraadschap van Delfland dit knelpunt oplossen. Het college ziet de samenwerking met de provincie en gemeente als een mooie kans om de waterafvoer vanuit het dorp te verbeteren en de kans op wateroverlast te verminderen. Op 4 juli 2019 legt het college daarom een investeringsvoorstel voor aan de verenigde vergadering van Delfland voor de aankoop van een strook grond langs de Boomawatering en voor de werkzaamheden voor de verbreding van de vaart. (bron: Hoogheemraadschap van Delfland)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Eet-, drink- en ontmoetingsgelegenheid Samen (Vijverweg 11) ligt centraal op het groene woonzorgpark van 's Heeren Loo, locatie Het Westerhonk in Monster. Op het park wonen, werken en recreëren mensen met en zonder verstandelijke beperking. Bij Samen kun je genieten van een lekkere kop koffie, lunch of een drankje. Of het nu gaat om een salade, een belegd broodje, een kop verse soep of huisgemaakt gebak met een kop koffie. Catering op locatie is ook mogelijk. Samen verhuurt ook 3 mooie ruimtes waar je elkaar kunt ontmoeten. Of dit nu is voor een teamdag, vergadering, symposium, een koor of een verjaardagspartij. Openingstijden: ma t/m vrij 9.30 tot 16.30 uur, za en zo 9.30 tot 14.00 uur.

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je B&B e.d. in omgeving Monster, met laagsteprijsgarantie!

Terug naar boven

Links

- Sport: - Voetbalvereniging Sportclub Monster is ontstaan in 2012, als gevolg van een fusie tussen de Monsterse voetbalverenigingen v.v. Monster (opgericht 1945) en SV Polanen (opgericht 2007, voortzetting van het in 1947 opgerichte RKSVM).

- DOS (Door Oefening Sterk) is een in 1920 opgerichte, actieve en regionaal toonaangevende gymnastiek- en turnvereniging, met ruim 300 leden. Met deelname aan en goede resultaten in de nationale wedstrijdsport is DOS al vele jaren voor regionale begrippen uniek. DOS biedt veel faciliteiten op het gebied van gymnastiek, acro gymnastiek, wedstrijd turnen, aerobics en conditietraining, bewegen in kleine groep en dans.

Vanaf 2-jarige leeftijd worden kinderen (peutergym, kleutergym en bewegen in kleine groep) al vertrouwd gemaakt met diverse basis motorische vaardigheden. Vanaf 6 jaar (meisjesgym, jongensgym, acro) worden de beginnende conditionele en de grondvormen van het turnen op een gezonde en plezierige manier door gediplomeerde trainers aangeleerd. Indien de mogelijkheden aanwezig zijn kunnen kinderen doorstromen naar de diverse selectiegroepen, zoals DOS Monster Acro Topsport. De dans is er vanaf de leeftijd vanf 6 jaar. Hierbij worden op ontspannen en speelse wijze leuke dansjes aangeleerd en wordt het bewegen op muziek en het ritmegevoel gestimuleerd.

- Zorg: - Het Westerhonk is onderdeel van 's Heeren Loo. 's Heeren Loo ondersteunt door het hele land mensen met een verstandelijke beperking. Op Het Westerhonk is iedereen welkom. Iedereen mag hier wonen, werken en recreëren. In de eerste plaats de bewoners van Het Westerhonk maar ook andere inwoners van Het Westland. Ze organiseren door het jaar heen tal van activiteiten en er zijn veel leuke dingen te doen. Dit om de ontmoeting tussen mensen met en zonder verstandelijke beperking te stimuleren. Wat er te doen is vind je hierboven onder het kopje Evenementen, hun kinderboerderij, atelier en belevingstuin vind je onder het kopje Natuur en recreatie, en hun eet-, drink- en ontmoetingsgelegenheid vind je onder het kopje Eten en drinken.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Monster RK.

Reactie toevoegen