Bodemdaling

"De bodem van Nederland beweegt. Dit komt doordat we water uit polders pompen, delfstoffen winnen en tunnels bouwen. Maar onze infrastructuur (wegen, spoorwegen, bruggen, dijken en gebouwen) beweegt vaak ook. Sommige infrastructuur is oud, aan het eind van haar levensduur, en moet vervangen worden. Maar waar begin je? Geodesie. Voor onze veiligheid is het daarom belangrijk zowel bodembeweging als de beweging van objecten goed te kunnen meten en monitoren: het vakgebied van de geodesie. Met technieken op de grond is dit maar in zeer beperkte mate te doen, maar vanuit de ruimte is het mogelijk, met millimeter precisie. Radarsatellieten zenden signalen naar het aardoppervlak en de reflecties worden gebruikt om bodembeweging uit af te leiden. GPS en zwaartekrachtsgegevens worden gebruikt om het geheel te verankeren.

Wat toont de bodemdalingskaart? De bodemdalingskaart toont de dynamiek van Nederland, letterlijk. De nieuwste versie is Bodemdalingskaart 2.0, een interactieve kaart waarin tot op objectniveau kan worden ingezoomd, en waar de beweging van meetpunten in de tijd kan worden gezien. Bodemdalingskaart 1.0 gebruikt miljarden individuele meetpunten in Nederland, en verwerkt deze statistisch tot vakjes van vier vierkante kilometer. Dit maakt het mogelijk om een goed overzicht te krijgen van het hele land, en om een onderscheid te maken in de diepe en de ondiepe oorzaken van de daling. De medio 2020 verschenen Bodemdalingskaart 2.0 is niet alleen een update met data tot eind 2019, maar ook een upgrade. Hierin laten we elk geselecteerd meetpunt zien. De viewer toont de bewegingssnelheid van miljarden meetpunten, in kleur aangegeven. Door in te zoomen worden deze snelheden eerst in vakjes van 300x300 meter getoond, en bij verder inzoomen worden de individuele meetpunten zichtbaar. De kleurenschaal kan worden ingesteld om meer detail te kunnen zien. Door op een meetpunt te klikken verschijnt het tijdsverloop van de verplaatsing van dat punt.

Wie hebben bodemdalingskaart.nl gemaakt? Bodemdalingskaart.nl is een initiatief van het Nederlands Centrum voor Geodesie en Geo-Informatica (NCG), met medewerking van universiteiten, kenniscentra en geodetische bedrijven. De verwerking van de radardata en de visualisatie is uitgevoerd door SkyGeo. De kaart is interactief en wordt regelmatig bijgewerkt. Het is ook mogelijk de kaartlagen te downloaden en een demo van de interactieve kaart te bekijken. Wat kun je zien op de bodemdalingskaart 2.0 met 40 miljard meetpunten? De demo video laat zien dat je bruggen, gebouwen, wegen en hele gemeentes kunt zien en verzakkingen door de tijd heen kunt volgen. Interpretatie van de gegevens zonder uitgebreide InSAR kennis wordt ten strengste afgeraden. Metingen zijn specifiiek geoptimaliseerd voor vergelijkingen van gebieden met elkaar en niet voor een individueel project of gebouw.

In editie 2.0 wordt er continu gemeten en dat geeft de nieuwe kaart verrassende inzichten. Hoogleraar Ramon Hanssen van TU Delft: “Dijken, spoorwegen en bruggen kun je zien bewegen. Op sommige plekken is dat normaal, maar op andere plekken hadden we dat niet verwacht. Bijvoorbeeld op bepaalde plekken op snelwegen, daar voel je dat het wiebelig rijdt maar konden we de schade pas opmeten als die er al was. Nu kunnen we zien hoe snel het verzakkingsproces gaat en wanneer Rijkswaterstaat onderhoud moet plegen, nog voor er schade ontstaat.” Oorzaak van de verzakkingen zijn zowel droogte als druk op de infrastructuur. Hanssen: “In heidegebieden zie je flinke verzakkingen, die worden op de kaart met rode stipjes aangeduid. Die verzakkingen daar komen door de droogte. Maar we zien ook grote verzakkingen rondom de infrastructuur in de Randstad. Als je de hele Betuwelijn op de kaart volgt, zie je dat die overal verzakt.”

Reactie toevoegen