Wolven

- Voor nieuwsberichten over wolven in ons land zie het Dossier Wolven op Nature Today.

Doe mee en demonstreer de bescherming van je vee!

"Schapenhouders verliezen jaarlijks schapen aan predatie door wolf, hond en vos. Onnodig, want met de juiste preventieve maatregelen, zoals rasters en/of de inzet van kuddewaakhonden is dit vrijwel helemaal te voorkomen. Ook in Limburg is het belangrijk dat vee beschermd wordt. Veehouders die dat willen leren en die bescherming ook aan collega’s willen laten zien, worden opgeroepen zich te melden.

De wolf in Limburg. De wolf keert in grote delen van Europa terug naar zijn oorspronkelijke leefgebied. Zo zijn inmiddels in vrijwel alle Duitse deelstaten territoria van wolven aanwezig en neemt hun aantal jaarlijks toe. Sinds de eerste officiële wolf in maart 2015 in Nederland hebben jaarlijks verschillende wolven ons land bezocht. In 2018 hebben zich ook wolven op de Veluwe gevestigd en sinds 2019 en 2020 is er sprake van voortplanting. Ook in het zuidoosten van Noord-Brabant en net over de grens met Limburg heeft zich in 2020 een territoriale wolf gevestigd. Sinds 2018 zijn er diverse incidenten geweest bij Limburgse schapenhouders. Gezien de groeiende wolvenpopulatie is de verwachting dat veehouders in Limburg vaker met wolven en wolvenschade te maken zullen krijgen. Preventie is daarom noodzakelijk om het vee te beschermen en om te voorkomen dat roofdieren, zoals de wolf, wennen aan vee als prooidieren.

Voorkomen is beter dan genezen. In Nederland lopen vooral schapen en in mindere mate geiten, jonge paarden en runderen risico op predatie. De kans op predatie van landbouwhuisdieren door wolf, hond en vos is door de inzet van preventieve maatregelen sterk te verminderen. Ervaringen uit het buitenland laten zien dat schade aan vee niet zozeer samenhangt met het aantal wolven of het aantal landbouwhuisdieren, maar vooral met de inzet en effectiviteit van de juiste voorzorgsmaatregelen. De inzet van elektrische rasters en/of kuddewaakhonden blijkt heel effectief te zijn, samen met het ’s nachts op stal zetten of het binnen een kleinere, veilige nachtweide houden van de dieren. Hoewel Nederland niet het buitenland is, is het raadzaam om over de grens te kijken, met name naar de ervaring in die gebieden waar de wolf nooit is weggeweest. Hier in Nederland is, na ruim 150 jaar afwezigheid van de wolf, veel kennis over de wolf verdwenen, en dus ook over de manier waarop met dit beschermde dier kan worden samengeleefd. De buitenlandse kennis en ervaring is met een lokale vertaalslag ook bruikbaar voor de Nederlandse situatie.

Pioniers gezocht! Wij zoeken daarom schapenhouders in Limburg die bereid zijn om samen met ons team de beste preventieve maatregel(en) te vinden voor hun bedrijf, deze te implementeren en te demonstreren aan collega’s uit de schapenhouderij. Wil jij jouw schaapskudde graag beschermen tegen predatie, maar weet je niet hoe je dit moet doen? Of twijfel je over de inzet van kuddewaakhonden om jouw kudde te beschermen? Neem dan vrijblijvend contact met ons op, zodat we samen kunnen verkennen wat de wensen en mogelijkheden zijn voor jouw bedrijf. Door met ons samen te werken doe je ervaring op met het werken met een wolfwerende nachtkraal of met kuddewaakhonden. Je kudde wordt daarmee toekomstbestendig. Jij bent bruggenbouwer naar andere schaapsherders en veehouders. Wij zorgen voor het juiste materiaal en de begeleiding ter plaatse. Tijdens het project zijn de materialen en honden in bruikleen, daarna worden deze van jou. We rekenen erop dat jij niet alleen gedurende de tweejarige looptijd van het project, maar ook daarna andere schapenhouders, veehouders en terreinbeheerders informeert over jouw opgedane ervaringen. Word je hier enthousiast van, neem dan contact met ons op. Bel Frans van Bommel (06-27416188) of mail naar beschermjevee@ark.eu. Voor nadere informatie zie de webpagina 'Bescherm je vee' en de flyer 'Bescherm je vee'.

Dit demonstratieproject is opgezet door ARK Natuurontwikkeling, Van Bommel Faunawerk en Canine Efficiency, met steun van provincie Limburg. Hierbij worden kuddewaakhonden en/of wolfwerende nachtkralen (met elektrische rasters) als preventie ingezet. Limburgse veehouders en schaapherders kunnen bij ons terecht met vragen over hoe zij hun eigen bedrijf wolfwerend kunnen maken. Hierbij wordt samengewerkt met het IKL en worden ervaringen met elkaar en met schapenhouders gedeeld." (bron: ARK Natuurontwikkeling, februari 2021)

- 19-6-2019: "Het wolvenpaar op de Noord-Veluwe heeft jongen. Videobeelden tonen drie jonge wolven op verkenning in de natuur. Deskundigen bevestigen dat het inderdaad gaat om wolven. Voor het eerst in twee eeuwen zijn er in Nederland weer wolven geboren in het wild. Beide volwassen wolven zijn al langer in het gebied aanwezig. In mei 2019 verschenen het mannetje en vrouwtje samen op de foto. Toen was nog niet duidelijk of er sprake was van jongen. Nieuw filmmateriaal is daarvan nu het bewijs. Daarop zijn drie welpen te zien. Er zijn aanwijzingen dat het mogelijk om vijf jonge wolven gaat.

Dat er nu snel duidelijkheid is over de aanwezigheid van welpen, is dankzij de oplettendheid van terreinbeheerders op de Veluwe. Provincie Gelderland is daar blij mee. Provinciale Staten vroegen ook om dit actief te volgen, zodat inwoners van het gebied weten waar ze aan toe zijn. De plek waar de filmbeelden zijn gemaakt, wordt niet bekend gemaakt. Dat is om te voorkomen dat mensen op zoek gaan naar de dieren. Terreinbeheerders roepen het publiek op om de dieren met rust te laten en de natuur niet te verstoren. Overigens leggen wolven grote afstanden af. Dat betekent dat je ze op de hele Noord-Veluwe kan tegenkomen.

De provincies hebben sinds 2019 een gezamenlijk Wolvenplan. Daarin staat hoe we omgaan met de wolf. Gedeputeerde Staten hebben in maart 2019 het leefgebied van deze wolven vastgesteld. Ook is er inmiddels een wolvencommissie die met schapenhouders in het gebied kijkt welke preventieve maatregelen mogelijk zijn. Gelderland is de enige provincie in Nederland waar wolven leven." (bron: Provincie Gelderland)

- "In het voorjaar van 2019 heeft een tweede wolf zich gevestigd op de Veluwe. Dat blijkt uit het monitoringsonderzoek van Wageningen Environmental Research in opdracht van BIJ12. In de periode van 1 februari tot en met 1 mei 2019 waren er in totaal zes wolven in Nederland, waaronder een in Limburg. Dat blijkt uit DNA-analyse, met name van wolvenkeutels. Die worden verzameld door vrijwilligers van het Wolvenmeldpunt. Keutels die mogelijk van een wolf zijn, zijn makkelijk te herkennen. Ze zijn veelal ruim 25 centimeter lang, 3 centimeter dik en je ziet veel haar en botresten van wilde dieren erin. DNA-analyse heeft uitgewezen dat het bij driekwart van de gevonden keutels inderdaad om een wolvenkeutel ging. In de andere gevallen waren de keutels afkomstig van een vos of een hond. Voor iedere wolvenkeutel is een eigen DNA-profiel gemaakt, waarmee bepaald is om welk individu het gaat en waar dit individu zich in de afgelopen maanden ophield.

Door DNA-analyse van meerdere wolvenkeutels hebben onderzoekers vastgesteld dat wolvin GW960f zich eind april, zes maanden na de eerste waarneming, nog steeds op de Midden-Veluwe bevond. Deze periode van een half jaar betekent dat zij de tweede wolf is die zich officieel in Nederland heeft gevestigd, in navolging van wolvin GW998f. In het afgelopen kwartaal is ook een edelhert gevonden dat gedood bleek door wolvin GW960f. Deze prooi, een volwassen hinde, is vele malen zwaarder dan de wolf zelf. “Wolven zijn gespecialiseerd in het jagen op hoefdieren die vele malen zwaarder zijn”, aldus onderzoeker Hugh Jansman. “Maar vaak doen ze dit in teamverband. Deze wolvin is alleen. Ze lijkt een raster gebruikt te hebben om haar prooi te kunnen overmeesteren.”

De eerste vestiging van de wolf na ruim 150 jaar afwezigheid in ons land was in februari 2019 een feit. Deze wolvin GW998f bevindt zich nog altijd op de Noord-Veluwe. Eind januari liet ook de mannelijke wolf GW893m zich voor het eerst waarnemen in hetzelfde gebied. Onderzoek laat zien dat in de periode daarna het mannetje nog minstens acht keer in het territorium van het vrouwtje is geweest. Dit doet sterk vermoeden dat ze een paar vormen. Formeel is daar pas sprake van als ook het mannetje een half jaar aanwezig is in hetzelfde gebied, maar het is niet uitgesloten dat er inmiddels paring heeft plaatsgevonden. De komende maanden zal moeten blijken of er pups geboren zijn.

Eind februari 2019 zijn in Lemerlerveld in Overijssel dode schapen aangetroffen. DNA-onderzoek heeft uitgewezen dat de schapen gedood zijn door wolvin GW965F uit roedel ‘Die Lucie’ in Nedersaksen. “Waar deze wolf vandaan komt, weten we door uitwisseling van gegevens via het CEwolf-consortium met het Duitse onderzoekinstituut Senckenberg” legt genetisch onderzoeker Arjen de Groot uit. “Daardoor weten we ook dat deze wolf een maand later alweer is waargenomen bij Westernkappeln in Noordrijn-Westfalen. Dit past in het patroon dat we tot nu toe in Nederland zien. Wolven die in landbouwgebied worden gesignaleerd lopen vaak door en gaan binnen korte tijd weer de grens over, behalve als ze een meer gesloten gebied als de Veluwe bereiken.”

In Duitsland zijn enkele herten en wolven voorzien van een GPS-zender om het effect van wolven op herten te kunnen onderzoeken. Wolven met een zender krijgen een naam en hun DNA wordt afgenomen voor een DNA-paspoort. Eind maart meldde de Technische Universiteit Dresden dat zenderwolf Janka (GW849f) zich in Nederland bevond. Janka, een wolvin uit het Ueckermünde roedel, zo'n 600 kilometer van de grens, is de tweede wolf uit dit onderzoek die in ons land is waargenomen (na wolvin Naya begin 2018). Hugh Jansman: “Helaas viel de batterij van de zender van Janka al na twee dagen uit. Haar DNA is nog wel vastgesteld op gedode schapen in Hooghalen, maar sindsdien is ze niet meer waargenomen.” Eind maart 2019 is ook een wolvenkeutel gevonden in de regio Meerssen in Limburg. Vanwege de slechte kwaliteit van het monster bleek het echter niet mogelijk om te bepalen om welk individu het ging. “De locatie van deze wolf is uniek, aangezien in deze regio nog niet eerder een wolf is waargenomen”, zegt Hugh Jansman. “Recent is wel activiteit waargenomen in aangrenzende gebieden: de Eifel in Duitsland en de Hoge Venen in België.” (bron: Wageningen Environmental Research, 3-6-2019)

Reactie toevoegen