Pijnacker

Plaats
Dorp
Pijnacker-Nootdorp
Haaglanden
Zuid-Holland

ZH gemeente Pijnacker in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Pijnacker in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Pijnacker in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Pijnacker

Terug naar boven

Status

- Pijnacker is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Haaglanden, gemeente Pijnacker-Nootdorp. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2001.

- Wapen van de voormalige gemeente Pijnacker.

- Onder het dorp Pijnacker vallen ook de buurtschappen Katwijkerlaan en Vlieland, een deel van de buurtschap Noukoop en het grootste deel van de buurtschap Oude Leede.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Pijnacker ligt O van het dorp Delfgauw en de stad Delft, ZO van het dorp Nootdorp, de Haagse Vinex-wijk Ypenburg en het dorp Rijswijk, ZW van de stad Zoetermeer, W van het dorp Bleiswijk, NW van het dorp Berkel en Rodenrijs en N van de stad Rotterdam.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvatten de gemeente en het dorp Pijnacker 226 huizen met 1.404 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 220/1.353 (= huizen/inwoners) en de buurtschap Ruijven 6/51. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 10.000 huizen met ca. 25.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Historisch Genootschap Oud-Pijnacker (HGOP. "HGOP is een historische vereniging die ca. zeven avondlezingen per jaar verzorgt. De lezingen zijn voor leden gratis toegankelijk. Leden worden, via e-mail of schriftelijk, op de hoogte gesteld van de eerstvolgende lezing met een korte inhoudsbeschrijving. Het lidmaatschap bedraagt slechts € 14,- per jaar. Ook niet-leden zijn bij de lezingen van harte welkom. Niet-leden betalen € 5,- per avond. Driemaal per jaar worden aan de hand van oude foto's en ansichtkaarten lezingen gehouden over hoe het leven in, en het aanzien van het dorp was. Tijdens de lezingen is er een koffiepauze en na afloop is er meestal gelegenheid om met een drankje nog wat na te praten. Daarnaast wordt er eenmaal per jaar een excursie georganiseerd. In 2017 gingen wij bijvoorbeeld naar Den Haag voor een rondwandeling in de Haagse Hofjes en een bezoek aan een zeer oude likeurstokerij. Vooraf koffie met gebak en achteraf een borrel. Als lid van de vereniging kun je je aanmelden voor de leesmap (€ 12,- per jaar) met ongeveer tien tijdschriften op historisch gebied waar de vereniging op geabonneerd is.

Een onderdeel van het HGOP is het Historisch Informatie Punt (HIP). Het HIP heeft een tentoonstellingsruimte in de bibliotheek aan de Julianalaan en verschaft ieder zaterdag van 11.00 tot 13.00 uur informatie over de geschiedenis van het dorp. Ook buiten de openingsuren van het HIP ben je van harte welkom aan de leestafel en voor het bekijken van de tentoonstelling. Op een LCD scherm worden permanent oude foto's en films van het dorp getoond. Je kunt aan de tafel wat lezen, een kopje koffie drinken of een praatje maken. De leestafel is dé ontmoetingsplek voor geïnteresseerden in de geschiedenis van Pijnacker!"

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "De in 2017 opgeleverde nieuwe woonwijk Keijzershof met 400 woningen ligt aan de rand van de gemeente Pijnacker-Nootdorp midden in de Randstad. Een gemeente met geschiedenis, oude dorpslinten en gebouwd op kleine schaal. De groene omgeving geeft een ruimtelijk en vrij gevoel. Inbo nam het stedenbouwkundig plan onderhanden in opdracht van de gemeente en creëerde met deze woonwijk een groene oase in de Randstad. We geven mensen, flora en fauna de ruimte, doordat we de parkeerplekken buiten het zicht langs de hoofdweg plaatsten. De bewoners kunnen zorgeloos wonen in hun groene, verkeersluwe wijk waar kinderen veilig op straat spelen. Smalle zigzaggende straatjes geven toegang aan autoverkeer. Grastegels flankeren de straten. Dat beperkt het verharde oppervlak en zorgt voor afwatering op het groen. Woongenot, veiligheid en duurzaamheid voeren de boventoon: een toekomstbestendig paradijs in de Randstad, met een eigen metrohalte." (bron: Inbo)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Pijnacker heeft 15 rijksmonumenten.

- Pijnacker heeft 40 gemeentelijke monumenten.

- "De huidige RK Joannes de Doperkerk (Oostlaan 36) is een in 1892 gebouwde kruisbasiliek. Voordat er sprake was van de bouw van de huidige kerk aan de Oostlaan bij de rotonde gingen de katholieken ter kerke op Oostlaan 25, waar nu de Zwarte Poort staat. Op het het hek staat nog "Deo", dat betekent "voor God". Deze kleine kerk was na een brand in 1773 herbouwd en weer in gebruik genomen in 1775. Na een aantal verbouwingen bleef het kerkje te klein voor het aantal gelovigen. Het duurde tot 1870 voor er werd gedacht en gesproken over een nieuwe grotere kerk. Pijnacker telde toen 1700 inwoners. Het oog van het kerkbestuur viel op een slecht stuk grond aan de Oostlaan. Het perceel werd in 1881 geruild tegen goede grond die de kerk in bezit had aan de Noordweg. Pas in 1890 nam het kerkbestuur het besluit tot de bouw van de nieuwe, huidige kerk, die in 1892 gereed is gekomen. Er werd gekozen voor een kerk in neoromaanse stijl. Kerk en pastorie zijn ontworpen door architect A.C. Bleys (1842-1912). Na zijn opleiding was hij tekenaar bij de beroemde architect Pierre Cuypers (van o.a. het Rijksmuseum). Hij kreeg ruzie met Cuypers, nam ontslag en begon voor zichzelf. Hij bouwde onder andere 14 kerken. De kerk bezit een prachtig orgel van orgelbouwer P.J. Adema en Zoon te Amsterdam. Het is gebouwd in de jaren 1898/99 en is zeer kenmerkend voor de manier van bouwen van de Adema's in die periode. Het plenum klinkt nog klassiek Hollands, waarbij dit is aangevuld met Franse elementen. In 1999 is - ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan - een boekje verschenen over de geschiedenis van het orgel.

De binnenmuren zijn in mergelsteen uit het Zuid-Limburgse Sibbe opgetrokken. De buitenzijde bestaat uit sobere baksteen. De kerk bleef aan de binnenzijde ongewijzigd tot de jaren zestig, van het Vaticaans Concilie (1962-1965). Toen zijn de muren overgeschilderd, zodat de mergelstenen niet meer te zien waren. Dit moet een enorme verandering zijn geweest. In enkele hoeken van de kerk zijn de mergelstenen nog te zien. De beige-grijze kleur van de oude grote mergelblokken en de lichte voegen zijn heel bepalend geweest voor de sfeer in de kerk. Bij het eeuwfeest in 1992 is een zeer grote en vrijwel totale restauratie uitgevoerd van de binnen- en buitenzijde van de kerk en de toren. De constructie van het dak en de toren (uit 1892) bleken nog helemaal goed te zijn. De dakleien, de dakgoten, de banken, de muren en een deel van de ramen rondom zijn vervangen. Tevens zijn het altaar en de kerkmeubels vernieuwd. Bij gelegenheid van het eeuwfeest is door de gehele burgerij van het dorp een grote kerkklok aan geboden. Daar was nog plaats voor in de toren. Het is de klok met de zwaarste stem." (bron en voor nadere informatie zie het artikel van Charles van der Mast over de kerk in de Digitale Wijkatlas van Wijkvereniging Pijnacker-Noord, 2014) De kerk valt tegenwoordig onder Parochie Christus Koning.

- In de 17e en 18e eeuw werd er turf gewonnen in de Pijnackersepolder. Wat overbleef was een grote veenplas. In de winter van 1763 braken verschillende kaden door en werd besloten de polder deels droog te leggen. Daarvoor werden vier molens gebouwd. De molens kregen een zelfstandig bestuur met de naam Nieuwe of Drooggemaakte Polder van Pijnacker. Het overgebleven noordelijke deel werd rond 1861 drooggemaakt en kreeg de naam Droogmaking in de Oude Polder van Pijnacker. Een achtkantige vijzelmolen werd gebouwd om de polder droog te malen. In de volksmond kwam de molen al snel bekend te staan als de Molen van Van der Hoeven (Molenlaan 10), naar de achternaam van de eerste molenaar. In totaal zijn hier vijf generaties Van der Hoeven molenaar geweest, die allemaal in de molen hebben gewoond. In 1918 werd de windmolen vervangen door een elektrisch gemaal in de molen, die sindsdien verder door het leven ging als een afgezaagde romp. De Gebr. Stork & Co. te Hengelo leverde de bemalingssinstallatie, bestaande uit een centrifugaalpomp met een capaciteit van 30 m3 per minuut bij een opvoerhoogte van 3,10 m, gedreven door een elektromotor van 45 pk met toebehoren.

In 2020 is gemaal Droogmakerij Oude Polder van Pijnacker compleet gerenoveerd. Het rijksmonument is aan de binnen- en buitenkant opgeknapt en voldoet weer aan de eisen van deze tijd. “Het gemaal in de markante achthoekige oude molen was toe aan groot onderhoud en is zoveel mogelijk in originele staat hersteld. Zo werken we continue aan het up-to-date houden van ons watersysteem, maar blijven tegelijkertijd oog houden voor ons cultureel erfgoed”, aldus hoogheemraad Manita Koop van het Hoogheemraadschap van Delfland. Aan de buitenkant zijn de scheuren in het metselwerk hersteld in de oorspronkelijke staat. Om geluidsoverlast te voorkomen is het bedieningshuis nu voorzien van een geluidsisolerende constructie. Omdat het een monumentaal pand betreft hebben ze voor zowel het metselwerk als de geluidsisolerende constructie een deskundig architectenbureau ingeschakeld. De persleiding die door de molen loopt, is vervangen. Het gemaal is ook visvriendelijk gemaakt. De oude pomp is vervangen door twee nieuwe visvriendelijke onderwaterpompen. Hoogheemraad Manita Koop: “Toch willen we niet zomaar afscheid nemen van dit cultureel erfgoed. Deze oude onverwoestbare gietijzeren pomp met V-snaar aandrijving is afkomstig uit de fabriek van de gebroeders Stork. Een prachtig kunstwerk in de vorm van een slakkenhuis. We hebben de oude pomp in ere hersteld en stellen hem tentoon op het terrein naast het gemaal.” (bron: Hoogheemraadschap van Delfland, mei 2020)

- Gevelstenen in Pijnacker.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- "In 1927 komen verschillende organisaties uit het dorp bij elkaar om een nieuwe Oranjevereniging op te richten. Met de bestaande verenigingen was men niet geheel tevreden; er moest iets anders komen. En er kwam iets anders: Oranjevereniging Pijnacker. Door de jaren heen worden er steeds grotere Oranjefeesten georganiseerd. In 1976 wordt de vereniging door de Bond van Oranjeverenigingen zelfs gevraagd om het defilé op Soestdijk te organiseren. Al snel valt het organisatietalent van toenmalig voorzitter Rien Bos op. En dat zet zich in de jaren daarna voort met avonden met bekende artiesten, taptoes, spektakel- en spelprogramma’s en zelfs vliegshows. Om al deze evenementen te verzorgen ontstaat er een hechte club van hardwerkende mannen en vrouwen. Na jaren van solide groei komt rond 2014 de klad in de befaamde tentfeesten. Het wordt steeds moeilijker om deze feesten succesvol te laten verlopen. Op verschillende manieren wordt gepoogd de tentfeesten levend te houden wat helaas niet lukt. Na nog eens twee zeer moeizame jaren moet de vereniging in 2017 helaas stoppen met de tentfeesten. De daarop volgende jaren worden getekend door een kleinere programmering op en rond het Raadhuisplein. Binnen de financiële mogelijkheden wordt er een leuk programma neergezet waarbij de vereniging zo goed mogelijk probeert te voldoen aan haar doelstellingen. Vanaf 2020 gaat het roer weer om; we keren terug op de vertrouwde Sportlaan waar een groots programma de vernieuwde start van de vereniging markeert. De vereniging hoopt hiermee toe te werken naar haar 100-jarig bestaan in 2027!"

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Groenzoom is een in de afgelopen jaren gerealiseerd project, om een groene buffer te creëren rond het Z en O van Pijnacker, om zo te borgen dat dit dorp, Berkel en Zoetermeer niet aan elkaar groeien. De Groenzoom is een schakel in de Groenblauwe Slinger: een groene buffer van Rotterdam tot aan Alphen aan den Rijn. Voor kaarten van beide gebieden zie de link. De Groenzoom is een natuur- en recreatiegebied van 560 hectare in de gemeenten Lansingerland en Pijnacker-Nootdorp en wordt ten noorden begrensd door Zoetermeer-Rokkeveen. Voorheen was het een gebied met veel glastuinbouw. De afgelopen jaren is het herontwikkeld t.b.v. recreatie, natuurontwikkeling en waterberging. Het gebied heeft het open karakter van een Hollandse polder met veel afwisseling van water, rietlanden, graslanden en veel houten landhekken.

Het gebied wordt beheerd door Beheercombinatie De Groenzoom, een samenwerkingsverband van BTL Realisatie en Groenaannemingsbedrijf Punt. BTL Advies verzorgt namens de beheercombinatie de ecologische begeleiding. Beheercombinatie De Groenzoom betrekt ondernemers uit de omgeving bij het beheer van het gebied. Zo krijgen lokale boeren de mogelijkheid om weilanden te pachten, die door hen beweid en gemaaid worden om de gewenste natuurdoelen te realiseren. Zo staat in het gebied de Bergboezem de weidevogel centraal. Van maart t/m juni vinden geen werkzaamheden plaats, zodat de weidevogels niet gestoord worden. Daarna kunnen de pachters percelen maaien en beweiden.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's van Pijnacker. - Oude ansichtkaarten van het dorp.

Terug naar boven

Links

- Openbaar vervoer: - "Buurtbus Pijnacker vervoert passagiers binnen de hele gemeente en komt op plaatsen waar andere OV-bedrijven niet komen. We hebben de beschikking over twee bussen. Ze rijden vijf dagen in de week, elk uur van maandag t/m vrijdag, van 8 uur ‘s ochtends tot 17:45 uur ‘s avonds. Daarbij maken ze een route van twee uur, waarin alle kernen van onze gemeente worden aangedaan. De bus geeft overstapmogelijkheden op diverse andere bussen en trams. Voor een goed begrip, de buurtbus is een gewoon openbaar vervoermiddel voor iedereen, oud of jong, waar je geen lid van hoeft te zijn. Iedereen is welkom. De buurtbus is er beslist niet alleen voor ouderen. Hij is makkelijk voor iedereen, bij voorbeeld als u een dag zonder auto zit. Jongeren met een OV-studentenkaart mogen gratis mee! We rijden met een Mercedes 8-persoonsbus, die voldoende ruimte biedt voor uw rollator of bagage. De bus is helaas niet toegankelijk voor rolstoelen. We hopen je binnenkort als onze gast te mogen begroeten en vervoeren je graag naar je plaats van bestemming."

Reactie toevoegen