Plasmolen

Plaats
Dorp
Mook en Middelaar
Noord-Limburg
Limburg

Plasmolen

Terug naar boven

Status

- Plasmolen is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Noord-Limburg, gemeente Mook en Middelaar.

- Onder het dorp Plasmolen valt ook de buurtschap Riethorst.

- Het kleine dorp Plasmolen werkt op veel gebieden samen met het 'iets grotere kleine buurdorp' Middelaar. Zo is er een gezamenlijke Dorpsraad, Dorpskrant, Dorpsontwikkelingsplan etc. Ze worden dan ook als een tweelingdorp beschouwd. Formeel (bijvoorbeeld voor de postadressen, plaatsnaamborden en dergelijke) zijn het nog wel twee aparte dorpen.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
De Plasmeule.

Oudere vermeldingen
1835 Plasmole, 1838-1857 Plas Molen.

Naamsverklaring
Betekent het Nieuwnederlandse plasmolen, een type molen waarbij het water van de beek opgevangen en naar een plas geleid wordt, vanwaar het door het openen van een sluis op het molenrad kan lopen. Genoemd naar de Onderste en Bovenste Plasmolen, watermolens met bovenslagrad, beide ouder dan begin 18e eeuw.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Plasmolen grenst in het NW aan Mook, in het N aan de provincie Gelderland en Breedeweg, in het ZO aan Milsbeek en in het ZW aan Middelaar, en ligt in de NW nabijheid van de rivier de Maas en de provincie Noord-Brabant, O van Cuijk, ZO van Nijmegen, Z van Groesbeek en NW van Gennep.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Plasmolen 5 huizen met 31 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 120 huizen met ruim 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Artikel in tekst en beeld over Plasmolen in vroeger tijden.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Hotel De Plasmolen was ruim een eeuw een begrip in de regio en ver daarbuiten. Het is meermalen door brand verwoest. De eerste keer in 1929. De tweede keer, in september 1944, is het pand door oorlogsgeweld verwoest. Het is daarna in Engelse stijl herbouwd. De laatste brand was in 2001. Sindsdien ligt het terrein braak. Vergevorderde plannen voor een zorghotel gingen niet door. Ook een zoektocht naar een exploitant die er weer een hotel wilde beginnen, liep op niets uit. De eigenaar van de grond, de Nijmeegse vastgoedontwikkelaar Ton Hendriks, heeft in 2018 een plan gepresenteerd waarbij er 'in het groen' ruimte is voor woningen. Blikvanger wordt een 'beeldbepalend hoofdgebouw in Engelse landschapsstijl', dat herinneringen oproept aan het vroegere hotel. In dat gebouw, gelegen aan de plas, kunnen 10 tot 15 appartementen komen, plus een horecagelegenheid. Ook is er ruimte voor zes 'villa-achtige woongebouwen'. Onderdeel van de plannen is ook een 'aantrekkelijke, recreatieve verbinding' voor voetgangers en fietsers tussen de aangrenzende Rijksweg en de Muldershofweg.

- In 2018 heeft de gemeente het pand van het vroegere restaurant De Chinese Muur aan de Rijksweg aangekocht. Die stap is gezet om de regie in het gebied in eigen hand te houden. Het pand stond al een tijdje leeg en was aan het verpauperen, met het risico van ongewenste activiteiten die het daglicht niet kunnen verdragen. "Met de aankoop hebben we actief ingegrepen. Momenteel is er antikraak in gehuisvest. En als eigenaar hebben we in de hand wat de bestemming van het pand wordt", stelde de burgemeester. De collegeleden sluiten een koppeling met het gebied Hotel Plasmolen niet bij voorbaat uit. "We willen het beste eruit halen. Plasmolen moet onze parel blijven."

- "In 2006 is het Dorpsomgevingsprogramma gepresenteerd, voortvloeiend uit een pilot in het kader van het Provinciale Reconstructieplan. Hierbij kwam het initiatief vanuit de provincie en hebben bewoners de ruimte gekregen input te leveren aan de inhoud van het programma. Vanuit dit programma zijn de afgelopen jaren met succes verschillende zaken gerealiseerd. De wereld heeft in de tussentijd echter niet stilgestaan en de Dorpsraad maakte zich zorgen over de gevolgen daarvan voor de toekomst van het dorp. Daarom heeft de Dorpsraad in november 2016 samen met de inwoners het Dorpsontwikkelingsplan Middelaar en Plasmolen opgesteld.

De leefbaarheid van een dorp wordt in de eerste plaats bepaald door de dorpsbewoners zelf, niet door de gemeente of andere instanties. Een Dorpsontwikkelingsplan is daarom een uitsluitend door bewoners ontwikkeld toekomstplan voor hun eigen dorp. Het initiatief hiervoor ligt en blijft dus bij de bewoners. Uitgangspunt hierbij is de vraag: ‘Hoe zou de toekomst van het dorp er volgens de bewoners uit moeten zien en hoe kunnen zij hier samen vorm aan geven?’ Alle bewoners moeten de ruimte krijgen en voelen om input te leveren voor het plan. Om er voor te zorgen dat er vanuit de gehele gemeenschap input komt, heeft een zorgvuldig samengestelde werkgroep van bewoners het proces gecoördineerd en alle input samengevoegd tot een mooi en gedegen plan waarin iedereen zich herkent."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Plasmolen heeft 1 gemeentelijk monument, zijnde de Kapel O.L. Vrouw Sterre der Zee aan de Riethorsterweg, maar die ligt in buurtschap Riethorst en wordt daarom aldaar beschreven.

- De Bovenste Plasmolen (St. Maartensweg 1) is een midden- en bovenslagwatermolen uit 1725, gelegen in natuurgebied Sint Jansberg. De molen is gebouwd als papiermolen en maakt gebruik van water uit plaatselijke bronnen. De molen is bijzonder omdat hij water uit twee molenvijvers op verschillende hoogte kan betrekken, waarbij het water uit de bovenste vijver (gevoed door de Beek van het Groene Water) bovenlangs wordt gevoerd, terwijl het water uit de onderste vijver (gevoed door de bron De Helskuil) vanaf het midden van het waterrad wordt aangevoerd. In 1848 wordt het een olie- en pelmolen, in 1865 een graanmolen.

In 1944 is de molen door oorlogshandelingen beschadigd. Hierbij is de toenmalige molenaar Fons Verouden door een granaatscherf geraakt en om het leven gekomen. Na zijn dood duurt het ruim vijftig jaar voordat wordt begonnen aan het herstel van de molen. In 1995 wordt hiertoe Stichting Bovenste Plasmolen 1725 opgericht, die ervoor heeft gezorgd dat de molen in 1999 is hersteld. De molen is maalvaardig en is van mei t/m oktober elke 2e zondag van de maand te bezichtigen (11.00-16.00uur). Zie ook de pagina over deze molen op de site van Natuurmonumenten.

- Gevelstenen in Plasmolen.

- Vlakbij Plasmolen zijn in de jaren dertig van de 20e eeuw de resten gevonden van een Romeinse villa. Deze is met zijn breedte van 84 meter de grootste aangetroffen Romeinse woning in Nederland. De villa was voorzien van alle luxe en comfort: vloerverwarming, een speciaal badgebouw, verschillende vertrekken, muurschilderingen, mozaïekvloeren en een terrasvormige tuin. De heer des huizes moet bijzonder belangrijk zijn geweest: waarschijnlijk een hoge officier of magistraat uit Nijmegen. Een grootschalige reconstructie zou teveel toeristen lokken: dit is slecht voor de rust in het bos. Daarom is ervoor gekozen de contouren van de villa aan te geven, zowel in de breedte, diepte als in de hoogte. Zo krijgt de bezoeker toch een indruk van de enorme omvang van het gebouw.

- "In het Kadaster bevindt zich een foto uit 1899 van een meetopstelling die toen op de Kiekberg heeft gestaan. Op het hoogste punt van de Sint-Jansberg, de Kiekberg, op 76.7 m hoogte, staat een opvallende steen met daarop ‘RD’ te lezen. RD staat voor Rijksdriehoeksmeting. Metingen tussen 1888 en 1904 brachten Nederland toen nauwkeurig in kaart. Daarvoor werden hoge punten gebruikt zoals kerktorens en hoge punten in het landschap. Het midden van het kruis op de steen markeert het punt waarvan de RD-coördinaten in 1899 zijn bepaald. De foto onder de link laat de situatie zien zoals die in 1899 was op de Kiekberg. Boven op de steen, onder de pyramide, staat een houten meetopstelling waar een hoekmeetinstrument op werd geplaatst."

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Natuurgebied Sint Jansberg wordt beheerd door Natuurmonumenten. Op de Sint Jansberg komt o.a. het zeldzame insect 'vliegend hert' voor. Deze kever komt in ons land verder alleen voor in Overijssel en Zuid-Limburg en op de Veluwe. In 2014 is een aantal vliegende herten op Sint Jansberg gezenderd en genummerd om hun gedrag te kunnen volgen. In 2015 heeft het waterschap een 'beekherstelproject' op de St. Jansberg uitgevoerd om de verdroging tegen te gaan, waardoor tevens de oorspronkelijke flora en fauna zich hier weer kan herstellen.

Het grootste deel van de Sint Jansberg, het deel N van Plasmolen, valt onder dat dorp(sgebied). De NO uitloper, tussen de Helweg en de Holleweg (die ter plekke de grens vormt tussen Nederland en Duitsland), valt onder het dorpsgebied van het Limburgse Milsbeek. N langs dat deel loopt een doodlopend weggetje vanaf de Holleweg genaamd Sint Jansberg, waaraan een handvol huizen ligt, in het dorpsgebied van het Limburgse Milsbeek dus. N van het deel N van Plasmolen loopt ook een doodlopend weggetje, vanaf de weg Grafwegen, genaamd Sint Jansberg, met daaraan een 10-tal huizen. Dit huizengroepje valt onder het Gelderse dorp Breedeweg. Beide huizengroepjes zouden wellicht als buurtschap kunnen worden gezien. Maar tot heden hebben wij daar noch in papieren bronnen noch op het internet een bevestiging van gevonden, vandaar dat wij ze vooralsnog ook niet als buurtschap kwalificeren.

- Wandelroute Sint Jansberg (6 km) is een zeer afwisselende route, met veel hoogteverschillen, vergezichten en vele bezienswaardigheden. Start vanaf de Witteweg/Muldershofweg in Plasmolen. Hier is genoeg plek om je auto te parkeren. Vanaf de parkeerplaats ga je rechtsaf richting de Rijksweg. Deze weg steek je over en dan rechtsaf. Na ongeveer 50 meter loop je linksaf naar de Sint Jansberg. Hier is het begin van de gemarkeerde route. Volg de borden met bruine pijlen.

- Het Zevendal ligt tussen de natuurgebieden Sint Jansberg en Mookerheide. In de graslanden van het dal ligt sinds 2011 ongeveer 1500 meter aan nieuwe hagen. Het Zevendal bestaat voornamelijk uit kruidenrijke graslanden. De hagen dienen als verbindingzone tussen de twee natuurgebieden. Tevens is er een poel gegraven aan de westzijde van het Zevendal. De poel versterkt de koppeling tussen de stuwwal van de Mookerheide en de Maasuiterwaarden.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - De Dorpskrant Middelaar & Plasmolen is via de link ook online te lezen. - Nieuws van de Dorpsraad op Facebook.

- Belangenorganisatie: - Dorpsraad Middelaar en Plasmolen.

Reactie toevoegen