's-Heerenberg

Plaats
Stad
Montferland
Achterhoek Liemers
Gelderland

gemeente_s-heerenberg_kadastraal_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Kaart van de in 1821 opgeheven gemeente 's-Heerenberg, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Kaart van de in 1821 opgeheven gemeente 's-Heerenberg, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

's-Heerenberg

Terug naar boven

Status

- 's-Heerenberg is een stad in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek, gemeente Montferland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1820. In 1821 over naar gemeente Bergh, in 2005 over naar gemeente Montferland.

- Wapen van de voormalige gemeente 's-Heerenberg.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1883 's Herenberg, 1903 's Heerenberg.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet de stad Waskupenstad.

Terug naar boven

Ligging

's-Heerenberg ligt Z van Doetinchem, ZO van Zevenaar, tegen de Duitse grens. De grens wordt hier gevormd door het riivertje de Wetering.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft 's-Heerenberg 168 huizen met 1.081 inwoners. Tegenwoordig heeft de stad ruim 3.000 huizen met ca. 8.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

's-Heerenberg heeft in 1379 stadsrechten verkregen van heer Willem I van den Bergh.

Als stad met een rijke historie was het opmerkelijk dat er geen museum was dat zich daarmee bezig hield. Sinds kort is daar verandering in gekomen: Stichting Cultuurhistorisch Erfgoed 's-Heerenberg en Bergh heeft de afgelopen jaren het Van Esserenhuis verbouwd en in juli 2017 geopend als Stadsmuseum Bergh. Het pand is vernoemd naar pastoor Johannes van Esseren, die in 1570 door de Geuzen is vermoord. "Op het terras van het naastgelegen zalencentrum De Gracht kwam het ter sprake en uitbaatster Chantal Schenning bood deze ruimte aan. Het stond toch leeg", aldus Hans Hegman, voorzitter en een van de drijvende krachten achter het museum. Met ruim 100 m2 is de beschikbare ruimte beperkt. Het accent ligt op 5 verhalentafels, waar met audiovisuele middelen en de hulp van smartphones en tablets het verhaal van de stad en de streek wordt verteld.

"Wij hebben geen collectie om te exposeren. We vertellen daarom op deze manier over de ontwikkeling van de stad en de streek en de manier waarop onze historie een plaats heeft in de vaderlandse geschiedenis." Hegman geeft als voorbeeld de Tachtigjarige Oorlog, die in het oosten van het land veel meer ellende heeft veroorzaakt dan in geschiedenisboekjes is terug te vinden. Er is ook een Toeristisch Informatiepunt (TIP) in het museum. Hegman onderstreept het unieke historische ensemble van de museumlocatie. "We noemen het hier al het museumplein." Tegenover het Van Esserenhuis staat het stadhuis uit 1531, en aan de overzijde de neogotische kerk, waar op de plek van de pastorie Mechteld ten Ham woonde.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "Het toenmalige gemeentebestuur van Bergh besloot in 2001 om de zuidelijke entree en het centrum van ‘s-Heerenberg op te knappen. De aanleiding voor het bestuur waren de parkeer- en verkeersproblemen in het centrum, de aanblik van de entree van de stad en de inrichting van het Stadsplein. Voor de gebruikers en de bewoners van het gebied was herontwikkeling een veel besproken wens. Om in kaart te brengen welke problemen en welke kansen er liggen om het gebied op te knappen, zijn aspecten als parkeerproblematiek, verkeersstromen, ruimtelijke inrichting, detailhandel en horecavoorzieningen onderzocht. De uitkomsten van het onderzoek en de ontwikkelingsrichting zijn neergelegd in wat het Masterplan 's-Heerenberg is gaan heten.

Het Masterplan beslaat het hele centrumgebied van de stad. Het is een omvangrijk gebied. Daarom is ervoor gekozen het gebied op te knippen in negen deelgebieden, die elk een eigen prioriteit hebben. De 9 deelgebieden zijn: Historisch Centrum; Stadshart (het Stadsplein); Kernwinkelgebied (Zeddamseweg en Molenpoortstraat); De Strip (Klinkerstraat); Parkrand (Plantsoensingel-Zuid); De Poort (Emmerikseweg ter hoogte van het voormalig Klooster); Stadspark; Gouden Handen 4e fase; Zuidelijke Entree. In het Masterplan is aangegeven voor zowel het hele plangebied als per (deel)plangebied wat de gewenste sfeer is. Ook is in het plan aangegeven op welke wijze per deelgebied een aanzet kan worden gegeven die leidt tot het gewenste eind plaatje. Anno 2012 was het zover dat de voorbereidende werkzaamheden waren afgerond en als eerste een viertal deelgebieden kon worden opgeknapt: Stadsplein/Stadswal, Molenpoortstraat, Klinkerstraat en Bleek." (bron: gemeente) Op de Twitterpagina onder de link kun je terugkijken in tekst en beeld hoe er van 2012 tot 2016 hard aan een reeks herinrichtingsprojecten in de stad is gewerkt.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- 's-Heerenberg heeft 27 rijksmonumenten.

- 's-Heerenberg heeft 49 gemeentelijke monumenten.

- De Sint Pancratiuskerk te 's-Heerenberg (Hofstraat 2) is gebouwd in de periode 1895-1897 en is ontworpen door architect Alfred Tepe. De kerk is een voorbeeld van neogotiek. Het is een 'klassieke' katholieke kerk met veel glas-in-loodramen. Leopold van Hohenzollern-Sigmaringen schonk als Graaf van den Bergh ƒ 51.000 voor de bouw. Het meubilair en de kruiswegstaties komen uit de ateliers van Friedrich Wilhelm Mengelberg. In de toren hangen de drie luidklokken die in 1496 door Geert van Wou zijn gegoten. In het kerkgebouw boven het priesterkoor hangt een kruis dat in de volksmond het botterkruus wordt genoemd. Het is geschonken door een inwoner die rijk was geworden van de botersmokkel. In de Tweede Wereldoorlog zijn de pastoor van deze kerk, pastoor Galama, en zijn kapelaan, Van Rooijen, in concentratiekamp Dachau vermoord. Ter herinnering zijn na de Tweede Wereldoorlog enkele glas-in-loodramen over hun deportatie en moord in de kerk aangebracht. In 2007 is de kerk geheel gerestaureerd. In de eerste jaren van haar bestaan had de kerk nog geen beschikking over een orgel, maar deed een harmonium in plaats hiervan dienst. In 1906 is een orgel in gebruik genomen, gebouwd door de Firma Maarschalkerweerd & Zoon uit Utrecht.

- De protestantse kerk, onderdeel van de Protestantse Gemeente 's-Heerenberg-Zeddam, is het restant van een pseudo-basiliek die in 1446 is gebouwd. Alleen het dwarsschip is overgebleven, dat nu dienst doet als kerk en kosterswoning. Op het kerkhof zijn de fundamenten van de beuken en het koor nog te vinden.

- De Beltmolen in 's-Heerenberg is in 1829 in opdracht van vorst Anton Alois van Hohenzollern-Sigmaringen, de toenmalige bezitter van het voormalige graafschap Bergh, gebouwd. Dit ter vervanging van de standerdmolen bij de Molenpoort, die in 1826 bij herstelwerkzaamheden was ingestort. Op de nieuwe locatie achter de Joodse begraafplaats aan de Zeddamseweg kon de molen meer wind vangen dan bij de Molenpoort. In 1910 raakte de molen buiten gebruik. Door oorlogshandelingen verloor de molen zijn wiekenkruis. In 1948 is de molenromp geschikt gemaakt voor bewoning. Van 2016 tot 2020 heeft een restauratie van de molenromp plaatsgevonden. Men koos ervoor om de molen niet meer te completeren met as en wieken. Zo kunnen het unieke kruiwerk (Engels kruiwerk bovenop de oude onderring van het rollenwerk) en oude zolderingen intact blijven. - De eerste fase van de restauratie is in 2018 afgerond. - De tweede en laatste fase van de restauratie is in 2020 afgerond.

- Het imposante kasteel Huis Bergh behoort tot de grootste en belangrijkste kastelen van Nederland. De bouw- en bewonersgeschiedenis gaan terug tot de middeleeuwen. In de loop der tijd hebben branden, oorlogen, uitbreidingen en verfraaiingen het aanzien van het kasteel veranderd. Het kasteel is ingericht met een belangrijke, voornamelijk laat-middeleeuwse kunstverzameling.

- Het voormalige klooster uit 1909 waar tot 2000 museum Gouden Handen in was gevestigd, is in 2012 verbouwd en heringericht tot gemeentelijke dependance. Verder biedt het nu ook onderdak aan het Centrum voor Jeugd en Gezin en aan de politie. Mogelijk komt er ook nog een zorgfunctie van Sensire.

- Mariakapel Achter Gouden Handen.

- Gevelstenen in 's-Heerenberg.

- De oude stadsmuur die onder het Stadsplein in 's-Heerenberg verborgen zat, is tijdens de herinrichting van het plein in 2013 weer zichtbaar gemaakt.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging d'Olde Waskupen.

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je B&B e.d. in omgeving 's-Heerenberg, met laagsteprijsgarantie!

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's van 's-Heerenberg.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over 's-Heerenberg (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Muziek: - "De gelegenheidsband Barghse Jonges gaat elke vier jaar 'On Tour' met een project waarvan de opbrengst volledig gedoneerd wordt aan projecten van KWF Kankerbestrijding. Barghse Jonges is opgericht in 2000 en komt voort uit een wisselende groep muzikanten en zangers die in 1986 hun debuut hadden op het podium van caranvalsvereniging d' Olde Waskupen. Tot heden doneerde de band in totaal al meer dan 200.000 euro netto voor onderzoek naar borstkanker en pijnbestrijding bij kanker."

Reactie toevoegen