Sterreschans

Plaats
Buurtschap
Lingewaard
Betuwe
Gelderland

Sterreschans

Terug naar boven

Status

- Sterreschans is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe, gemeente Lingewaard. T/m 2000 gemeente Bemmel.

- De buurtschap Sterreschans valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Doornenburg.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Sterreschans ligt rond de gelijknamige weg, O van Doornenburg, en grenst in het O aan het Pannerdens Kanaal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

De buurtschap Sterreschans omvat een 15-tal panden met ca. 40 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1742 is het ‘Fort te Pannerden’ gebouwd (niet te verwarren met het latere, onder Bezienswaardigheden beschreven Fort Pannerden), welk gebied tegenwoordig Sterreschans heet (ook de straatnaam op deze plek heet zo). Van dit verdwenen fort zijn nog resten zichtbaar. Binnen de onregelmatige 6-hoekige schans lagen een stenen reduit en een kruithuis. Aannemelijk is dat de schans is aangelegd om dezelfe reden als het latere Fort Pannerden: het waarborgen van inundatiewater t.b.v. de Grebbelinie, resp. de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Fort Pannerden (Waaldijk 1) ligt niet zoals de naam suggereert in Pannerden, maar valt onder het nabijgelegen dorp Doornenburg. Het fort en dit dorp liggen namelijk W van het Pannerdens Kanaal en het dorp Pannerden ligt O daarvan. Fort Pannerden ligt Z van buurtschap Sterreschans en is ook alleen via die buurtschap te bereiken. Het fort is in 1872 gereedgekomen en is gebouwd als 'sperfort' om te voorkomen dat een aanvallend leger via de Waal zo kon doortrekken richting Vesting Holland, het gebied achter de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De belangrijkste functie van het fort was te voorkomen dat een aanvallend leger de Rijn/het Pannerdens Kanaal zou afdammen, waardoor de Nieuwe Hollandse Waterlinie, die in die periode afgewerkt werd, droog zou vallen. Andere taken waren het beheersen van de scheepvaart over Rijn en Waal en het legeren van troepen.

In 1939 krijgt het verouderde fort de status van infanteriesteunpunt toebedeeld en worden er enkele tientallen infanteristen met machinegeweren geplaatst. Rondom het fort worden 7 kleine kazematten gebouwd en enkele mitrailleurnesten ingericht. De kazematten waren echter nog niet voorzien van zanddekking en de overige fortificaties stamden nog uit de vorige eeuw. Op 10 mei 1940 laten de Duitsers het fort links liggen en steken in groten getale de Neder-Rijn over in rubberbootjes, buiten bereik van de mitrailleurs van Fort Pannerden. Nadat de Duitsers de noordelijker gelegen IJssellinie en de zuidelijker gelegen Maas-Waalkanaalstelling al eerder op die eerste dag hebben doorbroken, wordt het fort omringd door vijandelijke troepen en volledig geïsoleerd. Hoe dit verder gaat en afloopt, kun je lezen op de pagina Fort Pannerden aan het begin van de Tweede Wereldoorlog.

Van 2008 t/m 2011 is Fort Pannerden gerestaureerd. De restauratie betrof onder meer het buitenwerk, de geschutsbatterijen en het binnenwerk. Ook de munitieopslagplaatsen op de bovenzijde van het fort zijn grondig gerestaureerd. Het fort heeft na de restauratie een bestemming gekregen als museum, natuur informatie- en educatiecentrum, informatiepunt voor Rijkswaterstaat en toeristisch informatiepunt. Het fort wordt beheerd door Staatsbosbeheer. - Fort Pannerden heeft 7 rijksmonumentale objecten.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Veer over het Pannerdens Kanaal naar Pannerden, direct N van buurtschap Sterreschans.

- De Klompenwaard, een landtong ingeklemd tussen de Waal en het Pannerdens Kanaal, ZO van Doornenburg, Z van buurtschap Sterreschans, NW van Fort Pannerden, was ooit een strategisch belangrijk gebied: Het speelde een rol bij de verdediging van Nederland en was belangrijk vanwege de verdeling van het water tussen de Rijn en Waal. De laatste jaren heeft dit uiterwaardengebied zich kunnen ontwikkelen tot “nieuwe natuur”. Het verrassende van de uiterwaarden is dat ze elk jaar anders zijn, afhankelijk van het seizoen en de waterstanden.In juli zie je overal hoog opgeschoten kruiden. Brandnetels en bramen versperren af en toe de weg, maar gebruikmakend van de paadjes die de paarden en runderen gemaakt hebben, kun je er wandelend je weg vinden. De manshoog opgeschoten planten bloeien uitbundig en versperren soms het zicht, maar je ziet ook idyllische doorkijkjes. De natuurontwikkeling in de Klompenwaard is in 2002 gereedgekomen.

In september 2018 bezochten Anne Krediet en Matty Berg de Klompenwaard. Tijdens veldwerk aan bodemfauna voor de Vrije Universiteit Amsterdam hoorden zij een mannetje van de weidesprinkhaan zingen en later vonden ze nog drie mannetjes en een vrouwtje. Nadat ze de waarnemingen met geluidsopname en foto's gedeeld hadden op Waarneming.nl, bezochten diverse waarnemers de locatie en er werden diverse mannetjes en vrouwtjes waargenomen, maximaal acht exemplaren. De nieuwe vondsten vormen het eerste bewijs sinds 1947 dat de weidesprinkhaan zich voortplant in Nederland. Gezien het betrekkelijk grote aantal exemplaren moet de soort al minstens sinds vorig jaar aanwezig zijn, maar mogelijk al langer. Ze kunnen namelijk makkelijk verward worden met de kustsprinkhaan en het geluid is nogal zacht. De weidesprinkhaan is algemeen in half-natuurlijke graslanden en bermen in Duitsland en het is niet onmogelijk dat de vondsten de voorbode vormen voor een verdere verovering van ons land. (bron en voor nadere informatie zie: Nature Today, 1-10-2018)

Reactie toevoegen