Koedood

Plaats
Buurtschap
Albrandswaard Barendrecht
Zuid-Holland

Koedood

Terug naar boven

Status

- Koedood is een buurtschap in de provincie Zuid-Holland, in deels gemeente Albrandswaard (t/m 1984 gemeente Rhoon), deels gemeente Barendrecht.

- De buurtschap Koedood valt voor de postadressen deels onder het dorp Rhoon, deels onder het dorp Barendrecht.

- De buurtschap heeft geen plaatsnaamborden en is daarom ter plekke slechts te herkennen aan de gelijknamige straatnaam.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1573 De Coedoit, 1840 Koedood, 1850 Oude Koedood.

Naamsverklaring
De buurtschap is genoemd naar het riviertje de Koedood, waarvan de naam nog niet goed verklaard is. Het eerste deel misschien koud, het tweede dood 'stilstaand water'?(1) In het straatnamenbestand van het gemeentearchief staat vermeld: "Na een doorbraak in 1534 werd geklaagd dat er in de nabijgelegen polde Robbenoord geen gras meer groeide, maar alleen een zeker kruid, grijs geheten, dat de koeien niet lustten. Het is echter niet bekend of het vee daaraan stierf." Op een kaart uit 1500 staat de rivier overigens vermeld als Die Gaetkens. Deze naam is tegenwoordig nog terug te vinden in de Z van Barendrecht gelegen Gaatkensplas.

Familienaam
Er zijn ook families met de achternaam Koedood. Vermoedelijk komen de voorouders van deze families uit deze buurtschap en zijn zij dus daarnaar vernoemd (te meer omdat het gros in de regio rond Rotterdam woont).

Terug naar boven

Ligging

- De buurtschap Koedood ligt rond de gelijknamige weg, ZO van Rhoon, Z van de nieuwe Barendrechtse wijk Smitshoek, ZO van de nieuwe Rhoonse wijk Portland. De grens tussen de gemeenten Barendrecht en Albrandwaard loopt deels langs deze weg. Het W deel van de buurtschap valt onder Rhoon gem. Albrandswaard, het O deel valt onder dorp en gem. Barendrecht.

- Het riviertje de Koedood loopt tegenwoordig Z langs de nieuwbouwwijk Portland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 werd de buurtschap Koedood alleen gespecificeerd onder de gemeente Rhoon, met 6 huizen en 42 inwoners. Onder de gemeente Barendrecht werd zij niet apart vermeld. Tegenwoordig omvat de buurtschap ca. 20 huizen met ca. 50 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het riviertje de Koedood was vroeger een brede, open zijrivier van de Maas en vormde vanouds de verbinding tussen de Oude Maas in het Z (ter hoogte van het haventje bij de Carnisse Grienden) en de Nieuwe Maas in het N, ter hoogte van het huidige dorp Heijplaat, en verdeelde het eiland IJsselmonde daarmee in tweeën. In dit gebied lagen de buurtschappen Pendrecht en Carnisse. In Pendrecht is omstreeks 1127 een kerk gesticht en in Carnisse was zelfs al in de 11e eeuw een kerk bekend (de naam betekent kerk-nesse = een bij de kerk gelegen of tot de kerk behorende landtong). Rond 1225 wordt het landschap te nat en verlaten de bewoners het gebied. In 1373 gaat de polder door overstromingen ten onder. Waarschijnlijk is toen de rivier de Koedood ontstaan.

Tot 1540 heeft de scheepvaart van de rivier gebruik gemaakt. De rivier werd echter in de loop der eeuwen aanmerkelijk smaller en de oevers werden bedijkt. Daarom is de rivier in de 16e eeuw aan beide uiteinden afgedamd: in het Z door de Essendijk bij Barendrecht en aan de noordzijde door de Heijsedijk. Bij  deze dijk is ca. 75 jaar later een sluis gemaakt met daarvoor een spui, de latere Koedoodsehaven. Via dit sluisje voeren nog tot in de 20e eeuw schuiten, beladen met onder meer landbouwproducten en vee. Het sluisje vormde een verbinding tussen de (oude) Koedood en de Buiten-Koedood.

De Koedood diende als boezem voor een aantal polders, waaronder de polder Kiesheid. Deze polder werd door de Kiesheidsemolen bemaald. De molen stond op het laatst aan het volgespoten gedeelte van de rivier (tegenwoordig kruispunt Waalhavenweg/Eemlandweg) en is in 1942 buiten bedrijf gesteld. De bemaling is overgenomen door gemaal Jan Barendrecht. Vijf jaar later is de molen gesloopt.

Rond 1872 komt er een stoomgemaal bij de 'Heijdsche Sluis' om de afwatering van de omliggende polders via de Koedood op de Nieuwe Maas te verbeteren. Na de aanleg van de Waalhaven slaat een nieuw gemaal het water van het riviertje vanaf 1934 via een persleiding uit op de Waalhaven.

In 1957 wordt de uitwatering verplaatst van de Waalhaven naar het in dat jaar gebouwde gemaal Breeman aan de Koedood te Barendrecht, dat loost op de Oude Maas. Gemaal Breeman is een van de grootste gemalen van waterschap Hollandse Delta. Het gemaal houdt de waterstand het hele jaar op peil in een gebied, dat zo groot is als bijna 7.000 voetbalvelden. Bij hevige regenval pompt het gemaal het overtollige water naar de Oude Maas. In droge jaargetijden wordt water uit de Oude Maas via het gemaal in het gebied ingelaten.

Architect J. Verheul Dzn. schrijft in zijn boekje 'Het voormalige Charlois en Katendrecht alsmede het verdwijnend landelijk schoon in en om de Charloisschen polder te Rotterdam' over de Koedood: "Heerlijkeren leerzamer wandeling was er in den omtrek van Rotterdam niet te vinden. Loopende langs de Sluisjesdijk  te Charlois, links omslaande langs het boezemwater, den Robbenoordschevliet en voorbij den mooien Robbenoordsche molen en de schilderachtige plaatselijke verwijdinig van den vliet, het 'Gat zonder geld' genaamd, dat ontstaan is door een inbraak, begon men al te genieten van de flora, van de heerlijkheden der natuur, totdat men den Oude Koedood bereikte, die omgeven door een prachtig moerasgebied het eldorado was van de Rotterdamse botanici, alsook van de jeugdige natuurliefhebber. Mooier, interessanter streek, die verheffender natuurgenot en betere gelegenheid voor natuurstudie bood, was haast niet denkbaar." Tegenwoordig is van dit eldorado op Rotterdams grondgebied niets meer over. Begin vorige eeuw zijn hier de Waalhaven en de Eemhaven gegraven en zijn de polders verdwenen. Tegenwoordig worden botanici in deze omgeving alleen nog verrast door uitheemse planten die als zaad zijn meegereisd met de schepen en langs de kaden weten te groeien...

In Rotterdam is weinig meer van de rivier te vinden. Z van de A15 zijn nog wel restanten te vinden, hoewel de loop ervan is gewijzigd door uitbreidingen van de Barendrechtse wijken Carnisse en Portland. (bron o.a. en voor nadere informatie zie een uitvoerig artikel over de Koedood door Marian Groeneweg in Ons Rotterdam, jaargang 2017, nummer 4)

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Op IJsselmonde werkt ARK Natuurontwikkeling met vele partners aan een klimaatbuffer die als een 'natuurlijke spons' werkt. Deze spons vangt het water op als het regent en levert het weer af in droger tijden. Zo vangt de klimaatbuffer de eerste klappen van klimaatverandering op en ontstaat er minder afhankelijkheid van de verziltende rivieren rond IJsselmonde. Het watersysteem en de bijbehorende ecologie worden daardoor dynamischer en robuuster. Tegelijkertijd ontstaan er meer mogelijkheden voor natuur, recreatie en ruimtelijke kwaliteit.

Klimaatbuffer IJsselmonde bestaat uit verschillende deelgebieden met verschillende functies. In totaal is het een 1.000 ha groot gebied, met als ruggengraat een 10 km lange waterverbinding tussen het Zuiderpark in Rotterdam, via het Zuidelijk Randpark en de Koedoodzone naar de Zuidpolder (de Blauwe Verbinding). Samen vormen deze onderdelen een duurzame en klimaatbestendige oplossing voor het waterbeheer op de korte en lange termijn.

Door de realisatie van twee voorbeeldprojecten, de Koedoodzone langs de Vinexwijk Portland in Albrandswaard en de heringerichte Zuidpolder van Barendrecht, hebben ARK en het WNF de basis voor de klimaatbuffer gelegd. Dit is het begin van op een andere manier kijken naar de zoetwaterplanning op het eiland IJsselmonde, één die uiteindelijk niet langer gekoppeld hoeft te zijn aan de Oude Maas. Deze nieuwe kijk is broodnodig, want in de nabije toekomst zal de Oude Maas volledig verzilten, Het is dus uitermate nuttig om op voorhand een zoetwatervoorraad opgebouwd te hebben door in tijden van overvloed op natuurlijke wijze gebruik te maken van de opslag van regenwater.

Reactie toevoegen