Nieuwleusen

Plaats
Dorp
Dalfsen
Salland
Overijssel

nieuwleusen_plaatsnaambord_kopie.jpg

Nieuwleusen is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Dalfsen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2000.

Nieuwleusen is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Dalfsen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2000.

gemeente_nieuwleusen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Nieuwleusen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Nieuwleusen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Nieuwleusen

Terug naar boven

Status

- Nieuwleusen is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Dalfsen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2000.

- Wapen van de voormalige gemeente Nieuwleusen.

- Onder het dorp Nieuwleusen vallen ook de buurtschappen De Meele, Den Hulst, Rollecate (deels) en Ruitenveen.

- Het N deel van het huidige dorp was vroeger onderdeel van het aparte dorpje Den Hulst, namelijk van het Z deel, dit was de kern ervan. Op sommige plattegronden wordt Den Hulst nog genoemd als plaatsnaam, en gezien de nog goed herkenbare karakteristieke lintbebouwing van dit vroegere dorp, vinden wij de kwalificatie "buurtschap" voor Den Hulst nog wel gerechtvaardigd. Den Hulst is geleidelijk aan Nieuwleusen vastgegroeid (zij het dat de sportvelden er nog tussen liggen) en wordt tegenwoordig als deel van dat dorp beschouwd. Op oude plattegronden is sprake van een verdeling van het oorspronkelijke dorp - dat vóór de grote uitbreidingen vanaf de jaren zestig alleen nog lintbebouwing was in het O verlengde van de buurtschap Ruitenveen - in West- en Oost-Nieuwleusen. Op de gemeenteplattegrond van Kuijper uit 1870 elders op deze pagina is dat nog goed te zien.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
Ni'jlusen of Ni'jluusn.

Oudere vermeldingen
Nieuwleuzen, 1635 Nieuw-Leusen, 1658 Oosterveen, 1738 kopie 1751 Nieuw Lussen, 1803 Nieuw-Leussen, <1850 Nieuw-Leuzen, 1882 Nieuw Leusen, 1883 Nieuw-Leuzen, 1903 Nieuwleusen.

Naamsverklaring
Eertijds was hier de havezate Oosterveen. Vanaf 1635 is de wilde woestenij oftewel het achterste veen vruchtbaar gemaakt vanuit Leusen, dat, na de stichting van Nieuwleusen, Old Luessen werd genoemd, waarvoor zie Oudleusen.(1)

Terug naar boven

Ligging

Nieuwleusen ligt NO van Zwolle, NNO van Dalfsen, NW van Ommen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Nieuwleusen 288 huizen met 1.703 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 114/714 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Ruitenveen 76/439, Ruitenhuizen 21/120, De Meele 15/90 en Den Hulst 62/340. Tegenwoordig heeft het dorp (inclusief de buurtschappen) ca. 2.500 huizen met ca. 6.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Nieuwleusen, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Canon van Nieuwleusen.

- "Historische vereniging 'Ni'jluusn van vrogger' is opgericht in 1982. Aanleiding tot de oprichting was de viering van het 350-jarig bestaan van Nieuwleusen. De vereniging stelt zich ten doel het bevorderen van de kennis van en de algehele belangstelling voor de geschiedenis van deze voormalige gemeente en omliggende gebieden in het bijzonder en de regionale geschiedenis in het algemeen. Voor de uitvoering van de doelstelling kent de vereniging diverse activiteiten, waarvan de belangrijkste zijn: Museum Palthehof, waarin de grote verzameling lokaal cultuurhistorisch erfgoed wordt getoond. Jaarlijks is er een wisseltentoonstelling over een bepaald thema; kwartaalblad met veel interessante informatie en foto's over de geschiedenis van het dorp en omgeving. In de afgelopen jaren is er een groot aantal artikelen verschenen over diverse onderwerpen. In elk nummer een groepsfoto met bijbehorende namen; ledenbijeenkomsten met lezingen, film- en diapresentaties;

werkgroepen die zich bezig houden met een bepaald aspect uit de geschiedenis van het dorp. De werkgroep Genealogie (stamboomonderzoek) doet onderzoek naar families; de werkgroep Begraafplaats inventariseert de grafstenen, de Zanggroep achterhaalt en zingt oude liedjes en de Fotowerkgroep zorgt dat oude foto’s in het archief van de vereniging worden vastgelegd. Deze werkgroep draagt ook zorg voor de verzameling school- en groepsfoto’s die in Museum Palthehof ter inzage liggen. Er zijn meer nog werkgroepen. "Ni'jluusn van vrogger" is de grootste culturele vereniging in Nieuwleusen en telt momenteel ruim 900 leden. Deze komen zowel uit de omgeving als van elders. Een lidmaatschap kost € 18,50 per jaar. Leden ontvangen het kwartaalblad, hebben recht op toegang tot verenigingsactiviteiten en ontvangen twee toegangskaartjes voor Museum Palthehof. Nieuwe leden ontvangen een welkomstgeschenk."

- Museum Palthehof toont onder meer boerengereedschappen, huishoudelijke voorwerpen en kledingstukken uit het leven van de Nieuwleusener voorouders en de inventarissen van diverse kleine ambachtelijke bedrijfjes. Het museum bezit ook een collectie over Union rijwielfabriek. Daarnaast is een schoolklasje, een boerenkeuken en een 'mooie kamer' te zien. Verder maquettes van onder andere een Nieuwleusener boerderij en een schip dat vroeger door het kanaal de Dedemsvaart zijn lading turf vervoerde. Een diaklankbeeld geeft meer informatie over de geschiedenis van Nieuwleusen. Aan de leestafel kunnen bezoeker de vele oude school- en groepsfoto's bekijken of gegevens van geboorten, huwelijken en overlijden in dit dorp raadplegen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nieuwleusen heeft 2 rijksmonumenten.

- De site Kerkplein Nieuwleusen verzamelt de plaatselijke kerkelijke informatie, met name over de protestantse Ontmoetingskerk, Grote Kerk en Maranathakerk.

- Molen Massier is een mooi topografisch grensgeval, omdat hij bijna op een driekernenpunt ligt; voor de post ligt hij nog nét in het noordelijkste puntje van het grondgebied van Dalfsen (daarom staat hij ook op de rijksmonumentenlijst van Dalfsen), vrij snel W ervan begint de Nieuwleusense buurtschap Ruitenveen (bij de Jachtlusterallee), en direct N en O van de molen is grondgebied van de kern Nieuwleusen, waar hij in de praktijk ook toe wordt gerekend, omdat hij maar 1 km van die dorpskern af ligt en wel 5 km van de dorpskern van Dalfsen verwijderd is. Het is de enige molen van dit dorp die bewaard is gebleven; de andere vijf zijn allemaal verdwenen. Anno 2006 was er nog slechts nog een romp van de oorspronkelijke korenmolen - een achtkantige stellingmolen - uit 1861 over, maar er waren toen al wel vergevorderde plannen om de Massier in zijn oude glorie te herstellen. Hiervoor is in 1990 Stichting Molen Massier opgericht. Het duurde 'even' voor het restauratieplan en vooral de financiën rond waren, maar op 10 mei 2006 is het officiële startsein voor de restauratie gegeven.

Molenmaker Dijkstra uit Sloten (Fryslân) wordt bereid gevonden de omvangrijke renovatieklus te klaren. Als nevendoel van het project is gesteld dat de molen een recreatieve en toeristische bestemming krijgt, om zo de middelen te verwerven voor de exploitatie. Op 8 februari 2008 is de gerestaureerde achtkant (de 'rieten jas') in zijn geheel met een grote telescoopkraan, die 80 ton kan tillen, op de stenen romp teruggeplaatst, wat uiteraard grote publieke belangstelling trok (hier vind je een fotoreportage van de restauratie van het achtkant). Op 17 oktober 2008 zijn de nieuwe kap en wieken, met een totaalgewicht van 16 ton, op de romp geplaatst. De officiële opening van de gerestaureerde molen is op 8 mei 2009 verricht door burgemeester Leo Elfers van de gemeente Dalfsen. De totale kosten van de restauratie bedroegen circa 600.000 euro, maar hij is ook weer zo goed als nieuw en kan er weer vele jaren tegen. De molen is op zaterdagmiddag van 13.00-16.30 uur geopend. - Site van Molen Massier Nieuwleusen. - Nieuws van Molen Massier op Facebook. De Peerdestal, het bijgebouw bij de molen, is tegen een schappelijk tarief te huur als vergaderruimte en voor feestjes. De opbrengst zal vermoedelijk ten goede komen aan het onderhoud van de molen.

- Sinds de opheffing van de gemeente is er een servicepunt Nieuwleusen van de gemeente Dalfsen in het oude gemeentehuis (Westeinde 2), dat nu 't Olde Gemientehuus heet.

Terug naar boven

Evenementen

- Motorclub MC Nieuwleusen organiseert een heleboel toertochten door het jaar heen, waaronder een Motorvierdaagse in juni. Ook motorclub MC De Zweef organiseert diverse toertochten door het jaar heen.

- Koningsdag.

- Op Hemelvaartsdag organiseert Toerclub Nieuwleusen de Rabo Dauwtraprit voor SCA1. Fiets (gewone fiets, e-bike, racefiets) mee en help deze vreselijke ziekte de wereld uit te helpen!

- Tijdrit (wielrennen) van Toerclub Nieuwleusen (op een woensdagavond in juni).

- Oranjefeesten (rond de 1e zaterdag van september).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Kringloopwinkel Deuroe Veuroe is onderdeel van de bij Recente ontwikkelingen vermelde coöperatie Nieuwleusen Synergie en werkt hoofdzakelijk met vrijwilligers.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's en ansichtkaarten van Nieuwleusen en Den Hulst op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nieuwleusen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuwssite Nieuwleusen.com.

- Lokale links: - Nieuwleusen linkspagina.

- Kulturhus / MFC: - Sinds 2018 heeft ook Nieuwleusen zijn Kulturhus; het (deels verbouw, deels nieuwbouw) complex van Kulturhus De Spil is namelijk in september 2018 feestelijk opgeleverd. De Spil staat precies in het midden van het uitgestrekte dorp en beoogt letterlijk en figuurlijk de verbindende schakel te worden voor de inwoners. Op vier gebieden wil De Spil meerwaarde brengen: welzijn, sport, onderwijs en kunst en cultuur. Op het gebied van kunst was hier nog weinig te doen. Daarom gaat De Spil onder meer vier keer per jaar een grote expositie organiseren. Voor de helft vult de wekelijkse agenda van De Spil zichzelf, doordat het gebouw door heel veel partijen wordt gebruikt, zoals het Agnietencollege, de Bibliotheek, Saam Welzijn, de Speelgoedbank, de Muziekschool en gemeente. Aanvullend organiseert De Spil nog van alles. Wat er de komende tijd in De Spil te doen is, kun je hier vinden.

- Onderwijs: - Het Agnieten College Nieuwleusen is een kleine, zelfstandige en krachtige locatie met grote ambities. Zij biedt alle leerwegen van het vmbo, havo en atheneum. Begrippen die de school kenmerken zijn: zorg voor elkaar, actief, sportief, gezellig en kleinschalig. Op het Agnieten College kennen de leerlingen elkaar, en kennen de docenten alle leerlingen. Het doel is om de leerlingen zo goed mogelijk voor te bereiden op vervolgonderwijs, door uit alle leerlingen het maximale te halen. De school biedt een veilige en vertrouwde leer-, leef- en werkomgeving met veel sfeer.

- Opleidingscentrum De Grift leidt jongeren op in de hout- en meubelindustrie.

Basisschool De Tweemaster. - Basisschool De Planthof.

- De Vereniging voor Christelijk primair Onderwijs te Nieuwleusen (VCPON) heeft 4 scholen in het dorp en in 2 buurtschappen van het dorp, namelijk De Wegwijzer in het zuidelijke dorpsdeel, De Zaaier in het noorden, Het Kompas in de buurtschap Ruitenveen, en De Meele in de gelijknamige buurtschap. Een fusie met de PCO's van Ommen en Dalfsen zit er voorlopig kennelijk niet in. Het betreft financiële maar vooral identiteits-aspecten waarover de partijen het kennelijk niet eens kunnen worden.

- Bzzzonder Nieuwleusen biedt op 3 verschillende plekken in het dorp kinderopvang voor kinderen van 4 tot en met 12 jaar. Uitstapjes naar de boer, imker, museum, het bos of het bejaardenhuis staan regelmatig op het programma. - Kinderopvang De Groene Helden beschikt over een buitenruimte van 1,5 ha met een kinderboerderij en heel veel 'groene' speelgelegenheden.

- Sport: - "Ponyclub en rijvereniging Hippisch Nieuwleusen maakt deel uit van regio Overijssel, kring Vechtdal. Om deel te kunnen nemen aan de KNHS kampioenschappen kun je je plaatsen door middel van deelname aan kringkampioenschappen en regiokampioenschappen. Bij onze organisatie is de hulp van leden, ouders en vrijwilligers van groot belang. Hierbij kun je denken aan onderhoudswerkzaamheden en/of hulp bij de wedstrijden. Het bestuur maakt een taakverdeling voor de te verrichten werkzaamheden. Dit gebeurt in overleg met de leden, er van uitgaande dat een ieder een steentje bijdraagt. Door als vereniging zoveel mogelijk werkzaamheden zelf uit te voeren, worden de kosten voor de leden zo laag mogelijk gehouden. Ook wordt er jaarlijks door zowel de ponyclub als de rijvereniging een verloting georganiseerd tijdens hun uitnodigingsconcours. Daarnaast wordt er een beroep gedaan op sponsoren voor een financiële bijdrage.

Ieder jaar organiseren wij een aantal concoursen. Zowel de rijvereniging als de ponyclub organiseren een uitnodigingsconcours. Tevens worden er een aantal kleinere spring- en dressuurwedstrijden georganiseerd voor zowel pony's als paarden. De ponyclub organiseert voor de allerkleinsten ieder jaar een bixiewedstrijd. Er worden ook andere activiteiten georganiseerd, zoals een bosrit of een barbecue. Accommodatie. Onze accommodatie ligt aan de Bosmansweg en maakt deel uit van het evenemententerrein in het centrum van het dorp. Als Hippisch Nieuwleusen hebben wij hier sinds 2012 een gloednieuwe kantine en prachtige rijbak (47x75m) met eb- en vloedsysteem. Tijdens wedstrijden wordt er naast de rijbak ook gebruik gemaakt van het evenemententerrein. Tijdens het zomerseizoen worden op dit terrein de lessen van de ponyclub gehouden op woensdagavond. De rijvereniging heeft de lessen op de donderdagavond. Gedurende de clubavonden kan men geen gebruik maken van de rijbak. Buiten de clubavonden om kan je als lid gebruik maken van het terrein."

- Korfbalvereniging d'Ommerdieck.

- Toneel: - Toneelvereniging Plankenkoorts.

- Vogels: - Vogelvereniging De Volièrevriend Nieuwleusen is opgericht in 1967 en heeft dus in 2017 het 50-jarig bestaan gevierd.

- Welzijn: - Kledingbank Nieuwleusen wil een bijdrage leveren aan de armoedebestrijding in de gemeente Dalfsen en directe omgeving door herbruikbare kleding te verstrekken aan mensen die dat op het moment niet (meer) zelf kunnen bekostigen.

Aanvullend daarop is er de - Speelgoedbank Nieuwleusen. Zij zetten zich in voor gezinnen waar het financieel even minder gaat. Hun insteek is dat je je jeugd maar 1 keer kunt doen en je hierdoor niet beperkt mag worden als het even minder gaat. De kinderen van nu zijn de toekomst. Zij zamelen (gebruikt) goed en net speelgoed in en laten de gezinnen die gebruik maken van de Speelgoedbank het weer uitkiezen.

- Buurtkamer De Schakel organiseert diverse activiteiten voor de inwoners, zoals creatieve en techniek avonden, kook- en eet avonden en dagbesteding.

- Duurzaamheid: - "Coöperatie Nieuwleusen Synergie heeft als doel om het dorp leefbaar (en betaalbaar) te houden voor iedereen. Dit wil zij bereiken door veel meer in het dorp zelf te doen. In de oprichtingsakte is dit verwoord als “Het (doen) ontwikkelen en (doen) exploiteren van een zelfvoorzienend dorp voor een leefbare toekomst met gebruikmaking van duurzame energie en technieken”. De voordelen die hier uit komen zullen terugvloeien naar de leden. We doen het samen en de baten zijn ook voor ons samen (Veur ons, deur ons). Iedereen die deel wil nemen aan initiatieven van de coöperatie moet lid worden van de coöperatie. Hiervoor is gekozen omdat zo invloed uitgeoefend kan worden op het beleid. Bovendien wordt via het lidmaatschap aangegeven dat je het eens bent met de doelstellingen van de coöperatie, namelijk het nastreven van een zelfvoorzienend dorp voor een leefbare toekomst."

Reactie toevoegen