Noordoost-Brabant

Streek
Noordoost-Brabant
Noord-Brabant

noordoost-brabant_agrifood_capital.jpg

De samenwerkende Regio Noordoost-Brabant telt 17 gemeenten (sinds de fusie in 2017 van de gemeenten Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel tot gemeente Meierijstad), en profileert zich als AgriFood Capital.

De samenwerkende Regio Noordoost-Brabant telt 17 gemeenten (sinds de fusie in 2017 van de gemeenten Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel tot gemeente Meierijstad), en profileert zich als AgriFood Capital.

Noordoost-Brabant

Terug naar boven

Status

- Streek- en regio-indelingen liggen in ons land vaak niet eenduidig vast. De grenzen van regio's met dezelfde naam kunnen soms verschillen, afhankelijk van het type samenwerkingsverband. Er zijn bijvoorbeeld samenwerkingsverbanden op het gebied van politiek, economie, gezondheidszorg, natuur en toerisme, die allemaal zo hun eigen indelingen (kunnen) hebben.

- Zo definieert de provincie Noord-Brabant het samenwerkingsverband 'Regio Noordoost-Brabant' met daarin de (17) gemeenten Bernheze, Boekel, Boxmeer, Boxtel, Cuijk, Grave, Haaren, 's-Hertogenbosch, Heusden*, Landerd, Meierijstad, Mill en Sint Hubert, Oss, Sint Anthonis, Sint-Michielsgestel, Uden, en Vught.
* Sinds 2013 participeert de gemeente Heusden ook in de regio Hart van Brabant. Zij valt sindsdien dus onder beide regio's en werkt voor bepaalde deeltaken dus deels samen met Noordoost-Brabant, deels met Hart van Brabant. Daarnaast heeft de gemeente zich aangesloten bij de kleinere regio Langstraat, waar de gemeenten Loon op Zand en Waalwijk reeds onder vielen.

- Voorheen Regio-VVV Meijerij & Noordoost-Brabant verdeelde de streek in de regio's:
Maashorst en omgeving, met de gemeenten Bernheze, Boekel, Landerd, Uden en Veghel;
Maasland (de huidige gemeente Oss);
Land van Cuijk, met de gemeenten Boxmeer, Cuijk, Grave, Sint Anthonis en Mill en Sint Hubert.
Verder onderscheidde zij de regio Meijerij, die zij los zag van Noordoost-Brabant, en die zij verdeelde in de gemeenten Bernheze, Boxtel, Haaren, Sint-Michielsgestel, Sint-Oedenrode, Oisterwijk, Schijndel en Vught en de voormalige gemeente Maasdonk.
Als opvolger van genoemde VVV is er tegenwoordig de VVV Noordoost-Brabant, die stelt: "Onder dit gebied vallen de natuurgebieden Het Groene Woud, het Land van Cuijk, De Maashorst en de stad 's-Hertogenbosch." De eerstgenoemde 3 worden dus als 'toeristische regio's' gepromoot.

- Het rapport Veerkrachtig bestuur in Noordoost-Brabant (2012), van de provinciale Adviescommissie Krachtig Bestuur in Brabant, inventariseert de huidige en wenselijk geachte toekomstige bestuurlijke indeling en samenwerkingsverbanden in de regio. In het rapport vind je ook een kaart van het gebied, met de gemeentelijke indeling en een indeling in subregio's.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De regio Noordoost-Brabant zet zich tegenwoordig op de kaart als 'AgriFood Capital', een samenwerkingsverband van ondernemers, overheden en onderwijsinstellingen in de regio, waarin partijen samenwerken aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken rondom duurzaamheid, voeding en gezondheid. AgriFood Capital wil de regio laten excelleren als dé topregio in agrifood. Een regio die wordt gekenmerkt door een excellente arbeidsmarkt, sterke bedrijvigheid, betekenisvolle innovaties en een goed woon-, werk- en leefklimaat. Dit alles onder het motto: "Sowing innovation, harvesting the future". Volgens Arjen van Nuland, programmamanager van de voormalige '5-sterrenregio', moet Noordoost-Brabant rond 2020 een landelijke toppositie innemen als economisch centrum op gebied van food, health en farma (FHF). Dat zijn de 'speerpuntsectoren'. “Daarin hebben we keuzes moeten maken. Je kunt het geld tenslotte maar één keer uitgeven. Het is onze ambitie om in deze sectoren een toonaangevende regio te worden.”

"Noordoost-Brabant heeft van oudsher een stevige positie in de agrifood wereld en in veel andere aanverwante sectoren zoals logistiek, gezondheid, maakindustrie, bouw. Dat is te danken aan de pioniers die de potentie van de regio nooit uit het oog verloren. Die generatie na generatie de innovatiekracht en concurrentiepositie van de regio waarborgden. Onderzoekers, ondernemers en werknemers zetten zich met handen, hoofd én hart in om de sector duurzamer te maken en de initiatieven rondom ‘voeding op maat’, ‘hightech voedselsystemen van de toekomst’, duurzame eiwitproductie en het tegengaan van voedselverspilling te stimuleren. Zij tillen de regio naar een hoger niveau. En daar zijn we trots op.

De agrifood-wereld verandert steeds sneller en dat vraagt om flexibele mensen, innovatieve bedrijven en een regio die hen de ruimte biedt. Noordoost-Brabant is dé plek waar vernieuwende agrifood-projecten succesvol ontspruiten. Een ecosysteem met internationale verbindingen om de uitwisseling van kennis en vaardigheden met mensen die buiten de regio actief zijn te realiseren. Een plek waar de kracht van face-to-face ontmoetingen, lokale dynamiek en het samenspel tussen kleine ondernemingen en grote bedrijven tot hun recht komen.

Hoe dat eruitziet? Overheden, kennisinstellingen en het bedrijfsleven werken samen aan duurzame groei. Zij-aan-zij bouwen ze aan een hoogwaardige leefomgeving met goede voorzieningen. Er zijn kennisinstellingen en startups die betekenisvolle innovaties ontwikkelen met toegevoegde waarde voor mens, plant, dier en omgeving. Kijk maar eens naar de geslaagde projecten waar verschillende agrifood-spelers samenwerken, zoals - Foodsquad, - het Familievarken en - Agro-As de Peel." Aldus enkele citaten van de website van Agrifood Capital. Zie ook het Manifest Agrifood Capital (2017), waarin ze hun ambities met de regio voor de komende jaren samenvatten.

- De provincialeweg N279 tussen 's-Hertogenbosch en Veghel is de afgelopen jaren een 'bottleneck' geworden, in die zin dat er sprake is van (te) veel ongelukken, files en sluipverkeer. Daarom wordt de weg in de komende jaren verbreed van 2x1 naar 2x2 rijstroken, verdwijnen daarmee de verkeerslichten en komen er ongelijkvloerse kruisingen. Bijzonder is dat de gekozen aannemerscombinatie al in het ontwerp er een ecoloog bij heeft betrokken om de weg zo goed mogelijk in het landschap in te passen. Zo gaan én de infrastructuur én natuur en landschap erop vooruit. Zo gaat de nu nog steile beek de Aa veranderen in een meanderend riviertje. Wat goed is voor de flora en fauna, én waarmee bij extreem hoog water wateroverlast wordt voorkomen in omringend landbouwgebied en in de stad 's-Hertogenbosch. Het project beoogt medio 2017 gereed te zijn. Voor nadere informatie zie de site Werken aan N279 Noord en de video-animatie over de vernieuwde N279 Noord.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het Museum voor Vlakglas- en Emaillekunst te Ravenstein heeft 30 kerken met glas-in-loodramen in een gebied van Ravenstein tot aan Sint-Michielsgestel geïnventariseerd en gedetailleerd in tekst en beeld beschreven. Uitgangspunt van het project was de constatering dat veel mensen de betekenis niet meer kennen van de verhalen en figuren die in de glas-in-loodramen zijn afgebeeld. Door deze verhalen toegankelijk te maken zouden de verhalen en daarmee ook de ramen voor een breder publiek meer kunnen gaan leven, en daarmeen de aandacht en waardering voor het behoud ervan. Zolang de voorraad strekt zijn de verhalen per kerk ook in boekvorm bij het museum te koop.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Natuurgebieden in Noordoost-Brabant van Staatsbosbeheer.

- Natuur- en recreatiegebied De Maashorst in Noordoost-Brabant is het grootste aaneengesloten natuurgebied van Noord-Brabant (2.400 hectare). Het ligt globaal tussen de kernen Uden, Zeeland, Nistelrode, Heesch, Schaijk, Oss, Berghem en Herpen. Het gebied N van de A59 en A50 heet eigenlijk Herperduin, maar wordt gemakshalve tot De Maashorst gerekend. Het wordt integraal als één gebied ontwikkeld en gepromoot. - Site van natuurgebied De Maashorst. - De Maashorst op Wikipedia. - Agrarische Natuurvereniging Maashorstboeren.

- De Peelrandbreuk markeert de overgang tussen de Peelhorst en de lagergelegen Centrale Slenk. Grondwater stroomt van hoog naar laag, maar op het breukvlak wordt de doorstroming bemoeilijkt door het verspringen van de lagen in de ondergrond. Daardoor kan het grondwater bij de breuk niet verder. Het stroomt dan naar boven en verschijnt als kwel aan de oppervlakte. Anders dan je zou verwachten, zijn de hoge gronden dus nat en blijven de lager gelegen gronden droog. Doordat het opwellende water veel ijzer bevat, krijgt de grond een oranje kleur. Deze zeldzame vorm van kwel heet wijst. Wijst is een bijzonder fenomeen dat alleen onder specifieke omstandigheden voorkomt. De Peelrandbreuk met zijn wijstgebieden is aardkundig uniek in Europa. De Peelrandbreuk loopt door Noordoost-Brabant, Zuidoost-Brabant en Limburg, van Oss tot voorbij Roermond. Bij Uden is de breuk goed zichtbaar. In het najaar van 2018 is het bijzondere fenomeen wetenschappelijk onderzocht. Door het graven van een sleuf aan de Lage Burchtweg in Uden werd de Peelrandbreuk ondergronds zichtbaar en kon deze van heel dichtbij wetenschappelijk worden onderzocht. De Peelrandbreuk maakt onderdeel uit van een groter wijstgebied.

De wijstgebieden van Noordoost-Brabant en Zuidoost-Brabant zijn uniek. De provincie Noord-Brabant zet zich daarom in voor herstel en beheer van deze gebieden. Sinds 2012 heeft de provincie flink geïnvesteerd in het wijstherstel. Onder meer door op de Maashorst de mogelijkheden voor herstelprojecten te verkennen en helpen uitvoeren. In 3 pilotgebieden (Donzel, Slabroek, Graspeel) en in 1 gebied in Gemert-Bakel (Geneneind) zijn de afgelopen jaren herstelprojecten gerealiseerd. Daarnaast leverde de provincie een grote bijdrage in het afronden van het Annabos in Uden dat, gespaard bij de aanleg van de A50, is uitgegroeid tot het meeste gave stukje wijst. Ook zijn er meer mogelijkheden gekomen voor subsidiëring van wijstherstel. Zo is met subsidie natuurherstel te combineren met de bescherming en ontwikkeling van wijst. De komende tijd is het aan de gemeenten om initiatieven te ontwikkelen met steun van de provincie en Waterschap Aa en Maas.

- "Wat hebben het Vrolliehemd, de Geer, het Bieleke en de Peperkoek met elkaar te maken? En waarom zie je in oktober overal plukkers van bessen en zaden in de Maasheggen in Noordoost-Brabant? Rob Christiaans, projectleider bij de provincie Noord-Brabant en Janneke de Groot, boswachter bij Staatsbosbeheer, weten er alles van en leggen het graag uit. “We hebben twee belangrijke mijlpalen,” begint Janneke de Groot aan haar uitleg. Janneke is boswachter bij Staatsbosbeheer en heeft de Maasheggen als haar werkterrein. “In oktober 2020 zijn 12 nieuwe hekken geplaatst met de oorspronkelijke namen van de weitjes die ze afsluiten. Daarnaast gaan we de bessen en zaden oogsten van de oudste wilde struiken en bomen die in het gebied groeien. Een hele klus waar we minstens tot eind november mee bezig zijn.”

UNESCO Mens en Biosfeergebied. De Maasheggen is een bijzonder gebied. Het ligt in het noordoosten van Noordoost-Brabant, waar de Maas de grens vormt met Limburg. UNESCO heeft de Maasheggen aangewezen als Mens en Biosfeergebied. Dit zijn gebieden met een speciale status waar intensief wordt samengewerkt aan duurzame ontwikkeling en aan doelen op gebied van economie, natuur, toerisme en water. Rob Christiaans, projectleider bij de provincie Noord-Brabant: “We richten het gebied niet alleen fraaier en efficiënter in, maar ook studeren onderzoekers op biodiversiteit, zetten lokale ondernemers duurzaam toerisme in de markt en krijgen scholieren informatie over natuur en milieubehoud. Ook produceren lokale boeren streekproducten. De Maasheggen is het enige Mens en Biosfeergebied van Nederland.”

Kenmerkend voor de Maasheggen zijn de heggen die om de percelen liggen. Rob: “Voordat prikkeldraad beschikbaar was, gebruikten boeren heggen om het vee op hun land te houden. Een heggenlandschap was heel gewoon. Maar in de loop der tijd gingen veel heggen verloren. Met name hier in de Maasheggen in Noordoost-Brabant bleven toch veel heggen bespaard. Nu wordt hun bestaan gekoesterd. De percelen in de Maasheggen zijn verschillend, maar wel allemaal ongeveer één hectare groot. De vormen lopen erg uiteen. In de loop der tijd kregen de percelen een eigen naam, vaak afhankelijk van de vorm. Er ontstonden bijzondere namen, zoals Vrolliehemd. Dit perceel lijkt op een vrouwenshirt. Vrollie is dialect voor vrouwen. Op kaarten is de vorm duidelijk te zien: een rechthoek (het hemd) met twee smalle rechthoekige ‘korte mouwen’ van het hemd aan beide kanten.”

Naam uit 1448. Andere opvallende namen zijn Bieleke, Geer en Peperkoek. Rob Christiaans verduidelijkt: “Een bieleke is dialect voor bijltje. Het weiland lijkt op een bijl. Daarnaast kennen we de Oeffeltse Geer en Beugense Geer. Deze naam is afgeleid van de plaatsnamen en van ‘geren’, dat zoveel betekent als schuin lopen. Een geer heeft de vorm van een driehoek met uiteraard schuine hoeken.” Een van de oudste, gedocumenteerde weilanden is de Peperkoek. Rob: “De Peperkoek wordt al genoemd in oude pachtcontracten. Volgens deze documentatie dateert het weiland uit 1448. Het perceel behoorde toe aan het klooster van Sint Agatha. Het is lang en smal en heeft daardoor de vorm van een ontbijtkoek, in het dialect een ‘peperkoek.'”

Veldhekken. Om de eigenheid van de weilandjes in stand te houden, worden niet alleen de heggen gekoesterd. Rob: “We hebben van veel percelen de oorspronkelijke naam achterhaald. Die willen we zichtbaar maken in het landschap.” Janneke vult aan: “Staatsbosbeheer heeft enkele jaren geleden het idee opgevat om authentieke veldhekken te plaatsen. We plaatsten er al 22. De komende week plaatsen we er nog 12, ook bij particulieren en diverse gemeenten. Zo krijgen steeds meer weilanden hun oorspronkelijke naam zichtbaar terug.”

Tegen overstromingen. De heggen in Noordoost-Brabant hadden in vroegere tijden meer betekenis dan alleen het binnenhouden van het vee. Janneke somt op: “Het waren ondoordringbare heggen, bestand tegen de regelmatige overstromingen van de Maas. Ze hielden het water ook tegen als het zakte, waardoor het slib achterbleef en de gebieden vruchtbaar werden. Daardoor is het een kleiig gebied, dat goed water vasthoudt. Juist na drie droge zomers is dat een groot pluspunt voor de Maasheggen.“

Vlechtheg. De bomen en struiken die er groeien horen echt thuis in de Maasheggen. Ze zijn hier op eigen kracht gekomen, via de rivier of vogels. Het zijn autochtone bomen en struiken en het beste aangepast aan dit gebied. Janneke: ”Oorspronkelijk werden de heggen als vlechtheg onderhouden. Voor een deel werd het hout ook gebruikt voor de bakovens of het maken van gereedschappen. Door het regelmatige afzetten, het ‘verjongen’ van deze heggen, konden de bomen en struiken leeftijden bereiken van 100 tot wel 200 jaar. Genetisch gezien is de beplanting in de Maasheggen dus al eeuwenoud en daarmee een van de belangrijkste brongebieden voor de genenbank van Staatsbosbeheer. De planten geven zaden en bessen met de beste genetische kwaliteit. Daar kweken we nieuwe struiken en bomen uit, die we als autochtoon materiaal in bossen en singels kunnen aanplanten. Als je als particulier bij een tuincentrum een plant koopt, is dat vaak een cultivar. Dat betekent dat hij genetisch anders is dan de oorspronkelijke plant. Om de biodiversiteit te borgen en om gebieden in oorspronkelijke staat te houden, zijn autochtone planten van levensbelang. De Maasheggen in Noordoost-Brabant is ook daarvoor voor Staatsbosbeheer heel erg belangrijk. Het gebied is op een grote oppervlakte relatief intact gebleven en daarmee zo uniek.”

Soortenrijkdom. Daarnaast kent de Maasheggen een grote soortenrijkdom. Janneke somt op: “De eenstijlige meidoorn en de tweestijlige meidoorn, veldesdoorn, sleedoorn, de gewone vlier, rode kornoelje, de wilde kardinaalsmuts, gewone es en hondsroos. Ze worden deze hersft allemaal geoogst. En vanwege de kleiige bodem heeft de droogte van de afgelopen drie jaar minder vat gehad op de natuur in de Maasheggen. Dit jaar is zelfs een heel goed bessenjaar. Alles klopte, van de bestuiving tot aan de rijping van de vruchten.” (bron: provincie Noord-Brabant, oktober 2020)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Noordoost-Brabant (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Bestuurlijk samenwerkingsverband: - "Regio Noordoost-Brabant is een samenwerking van en door de 17 gemeenten en 2 waterschappen in de regio. Gezamenlijk pakken we de maatschappelijke en economische uitdagingen op die we alleen door samenwerking voor elkaar krijgen. Zo zorgen we voor een regio waar het goed wonen, werken en leven is: nu en in de toekomst. Er zijn uitdagingen die te groot zijn om als gemeente of waterschap alleen aan te gaan. Bijvoorbeeld omdat ze grenzen overschrijden, te ingewikkeld zijn of te duur zijn. Die opgaven vragen om een gezamenlijke aanpak. De Regio is daarvoor het platform. Door samen te werken, staan we sterker: als de regio, maar ook als gemeente of waterschap. Als regio lobbyen we ook bij de provincie, het rijk en Europa om onze ambities waar te maken. Concreet werken we aan de volgende thema’s en ambities: Economie: een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven; Ruimte en mobiliteit: een aantrekkelijke leefomgeving voor iedereen; Voedsel en gezondheid: gezond eten en minder verspilling; Klimaat: klimaatbestendig wonen en ondernemen in 2030; Energie: energieneutraal wonen en ondernemen in 2050; Transitie landbouw: een emissiearme veehouderij in 2025.

Een sterke en veerkrachtige regio. Dat vraagt om samenwerken. Daarom werkt de Regio samen met andere regionale samenwerkingverbanden aan de maatschappelijke opgaven en economische ontwikkeling van de regio. Elke organisatie draagt vanuit haar eigen rol bij aan de toekomst van de regio: de Regio: de overheidssamenwerking met focus op duurzame leefomgeving, vestigingsklimaat en bereikbaarheid; AgriFood Capital BV: de economische ontwikkelingsmaatschappij gericht op een sterke agrifoodregio; Noordoost-Brabant Werkt: de regionale arbeidsmarktssamenwerking voor de ontwikkeling van een veerkrachtige arbeidsmarkt; OndernemersLift+: het regionale ondernemerschapsprogramma voor startende en groeiende bedrijven."

- Nieuws: - Nieuws uit Noordoost-Brabant van Omroep Brabant.

- Jeugd: - Scouting Regio Noordoost-Brabant is een overkoepelend orgaan voor scoutinggroepen binnen de regio, dat de groepen ondersteunt op het gebied van trainingen, bemiddeling en regionale activiteiten. Op de site vind je o.a. welke scoutinggroepen er zijn in de regio.

- Sport: - KNHS Kring Noordoost-Brabant (paardensport).

- Brabantboel is de regionale dartsbond voor teams uit Noordoost-Brabant e.o., met name Veghel, Uden, Bernheze, Landerd, Oss, Grave, Mill en Sint Hubert, Cuijk, Boxmeer, Sint Anthonis, Boekel en Wijchen.

- Werk: - De site Werken in Noordoost-Brabant biedt een overzicht van vacatures en stageplekken bij de gemeenten en andere deelnemende instanties in de regio.

- Je wilt sociaal ondernemen; mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans bieden. Of je zoekt juist op korte termijn (veel) nieuwe medewerkers. Dan ben je bij Werkgeversservicepunt Noordoost-Brabant aan het juiste adres. Ze bieden (kosteloos!) advies en ondersteuning op het gebied van personeelsoplossingen.

- Meer dan 100 werkgevers uit verschillende sectoren in de regio’s Gelderland en Noordoost-Brabant wisselen binnen het platform De Nieuwe Arbeid (DNA) vacatures / klussen / projecten, kennis, werknemers, ideeën en ervaringen uit, om duurzame inzetbaarheid van mensen én arbeidsmobiliteit in de regio te versterken. DNA faciliteert fysieke en digitale ontmoetingen: maandelijkse meetings voor HR-professionals met matchen, uitwisselen van kennis en bedrijfsbezoeken; meetings voor werknemers in de mindset van De Nieuwe Arbeid; themameetings met inspirerende sprekers, workshops en trainingen; pitchcafe’s waar organisaties en werknemers zichzelf kunnen profileren; de DNA-adviseur voor matching en het leggen van verbindingen naar en tussen bedrijven; Dag van de Mobiliteit. En dat is nog maar het topje van de ijsberg. Voor nadere informatie zie de link.

- Bedrijfsleven: - Portaal over het bedrijfsleven in de gemeenten van Noordoost-Brabant.

Reactie toevoegen