Uithuizermeeden

Plaats
Dorp
Het Hogeland
Hoogeland
Groningen

uithuizermeeden_hervormde_kerk_kopie.jpg

De kerktoren van Uithuizermeeden is al van verre als zodanig herkenbaar, zowel door zijn bijzondere vormen als kleuren. (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

De kerktoren van Uithuizermeeden is al van verre als zodanig herkenbaar, zowel door zijn bijzondere vormen als kleuren. (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

gemeente_uithuizermeeden_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Uithuizermeeden anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Uithuizermeeden anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Uithuizermeeden

Terug naar boven

Status

- Uithuizermeeden is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Hoogeland, gemeente Het Hogeland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1978. In 1979 over naar gemeente Hefshuizen, in 1990 over naar gemeente Eemsmond, in 2019 over naar gemeente Het Hogeland.

- Wapen van de voormalige gemeente Uithuizermeeden.

- Onder het dorp Uithuizermeeden vallen ook de buurtschappen Hefswal en Heuvelderij en een deel van de buurtschap Valom.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Meij of Mij.

Oudere vermeldingen
1354 kopie Uthusum... in Pratis ejusdem, 1388 zegel VVthVSER MEDVM, 1528 tho wthuijsen vnde meden, 1531 toe Vythusen en den Meeden, 1579 Meden, 1590 Uuythuysermeden, ca. 1660 Mieden, 1781 de Meeden, 1794 Meden of Uithuister-Meden, 1840 Uithuistermeeden.

Naamsverklaring
Datief meervoud van het Oudfriese mede = made 'hooiland', gelegen bij Uithuizen. Kerkelijk en burgerlijk al sinds de 14e eeuw van Uithuizen gescheiden.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Uithuizermeeden grenst in het W aan het dorp Uithuizen, aan de Waddenzee, aan de rivier de Eems en mogelijk aan Duitsland (de Nederlands-Duitse grens is hier niet definitief vastgesteld), in het NO ook aan de Eems en mogelijk ook aan Duitsland, in het O ook weer aan de Eems, ook weer mogelijk aan Duitsland, aan de haven en het bedrijventerrein Eemshaven en aan het dorp Roodeschool en in het Z aan de dorpen Oosternieland en Oldenzijl, en ligt verder O van de dorpen 't Lage van de Weg en Usquert, ZO van de Waddeneilanden Rottumeroog en Rottumerplaat, Z van het Duitse Waddeneiland Borkum, WNW van de dorpen Spijk en Bierum, NW van de dorpen Zijldijk, 't Zandt, Godlinze en Losdorp en de steden Appingedam en Delfzijl, N van het dorp Loppersum, NNO van het dorp Garsthuizen en NO van de dorpen Zandeweer, Eppenhuizen, Kantens en Middelstum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Uithuizermeeden 482 huizen met 2.779 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp, met de delen Uithuistermeeden-Binnendijks en Uithuistermeeden-Buitendijks (of Oosteinde), 404/2.202 en de dorpen Ooster-Nieland 41/308 en Oldenzijl 37/269. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.300 huizen met ca. 3.200 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "In het woon- en leefbaarheidsplan van de gemeente Eemsmond stond: ‘het dorp bepaalt en de gemeente faciliteert’. Dat klonk de Meijsters als muziek in de oren. Al eerder maakten ze met het hele dorp de Dorpsvisie Uithuizermeeden die nu wordt uitgevoerd met acties als ‘dynamiek aan het lint’ en ‘+op4centrumplannen’. Toen hoorde ons dorp nog bij de 3 hoofddorpen van de gemeente Eemsmond. Nu zijn we een van de 50 dorpen van gemeente Het Hogeland. Ook bij Nationaal Programma Groningen staan initiatieven van onderop centraal. Dit wordt een loze kreet als daar niet de middelen bij worden geleverd. Het idee ‘Boter bij de vis’ werkt voor alle dorpen die zichzelf opnieuw uit moeten vinden in de gemeentelijke schaalvergroting. Een dorpsbudget voor een speelplaatsje is leuk maar werkt niet echt. Ons dorp maakt zich klaar voor de toekomst. Met het plan ‘Boter bij de vis’ vraagt het dorp geld voor het professionele Meijster projectteam dat haar ‘initiatieven van onder op’ naar uitvoering brengt.

De toekomst is van alle tijden
Uithuizermeeden is gewend aan grote en snelle transformaties. Tussen 1945 en 1975 is het dorp verdubbeld. Door mechanisatie en schaalvergroting in de landbouw verdwenen in de 30 jaar erna bijna alle winkels en veel dienstverlenende bedrijven. Nu wordt vanuit een situatie met veel leegstaande gebouwen gewerkt aan kwaliteitsverbetering en nieuwe eigentijdse voorzieningen, niet alleen voor ouderen maar voor alle leeftijdsgroepen. Dit proces loopt nu 5 jaar maar het kan beter en vooral sneller, zodat in de komende 10 jaar de leegstand verdwijnt en de recreatieve, culturele- en zorgvoorzieningen weer top worden.

Het lint is de kracht
Daar waar de eerste zeedijk liep loopt nu het lint van de Torenbuurt (oorspronkelijke dorp) tot de Eemshaven. Uithuizermeeden heeft 3500 inwoners. Langs en nabij het hele lint wonen 4500 mensen, het verzorgingsgebied van het dorp. Door de eeuwen heen en ook nu weer, is dit lint de economische ruggengraat, daar wil je wonen, daar wil je werken en daar vind je wat je nodig hebt.

Investeren vanuit de gemeenschap zelf
De planontwikkeling startte 2 jaar geleden en van de 22 plannen zijn er volgend jaar 10 klaar. Er is dan 3,7 miljoen euro geïnvesteerd waarvan 0,7 miljoen euro subsidie, nog geen 20%, de rest komt uit de gemeenschap zelf. De grote projecten zoals het Gezondheidsplein en het Meijsters Hoes moeten nog komen en er vallen projecten af terwijl er nieuwe bijkomen. In de periode 2020-2030 wordt 25 miljoen geïnvesteerd (de vis). Het Meijster Projectteam kost € 300.000,- (€ 75/inw.) per jaar gedurende 10 jaar (de boter)." Aldus het bericht dat wij begin 2020 aantreffen op de dorpssite.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Uithuizermeeden heeft 17 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) Mariakerk in Uithuizermeeden (Torenstraat 26) is gebouwd in het midden van de 13e eeuw. De kerk is in latere eeuwen verder uitgebreid. In de 19e eeuw zijn de muren bepleisterd en kreeg de kerk zijn huidige neoclassicistische aanzicht. In het interieur is veel werk terug te vinden van de Groninger kunstenaar Allert Meijer. De herenbanken, het doophek en de preekstoel zijn door hem ontworpen. Het houtsnijwerk is van Jan de Rijk. Allert Meijer ontwierp ook de 48,5 meter hoge toren van de kerk, die in het begin van de 18e eeuw is gebouwd. Volgens Karstkarel in zijn beschrijving van deze kerk is de gelijkenis met de toren van de Der Aa-kerk in Groningen niet toevallig, omdat Meijer, als stadsbouwmeester van Groningen, ook de toren van die kerk heeft ontworpen. De oude vrijstaande toren is in 1734 afgebroken.

In 1896 is de toren door de bliksem getroffen en afgebrand. In 1897 is de toren herbouwd. Het orgel is gebouwd naar een ontwerp van orgelbouwer Albertus Antoni Hinsz (1704-1785), die met de bouw is begonnen, maar vrij snel daarna is overleden. Het instrument is afgebouwd door zijn meesterknecht Matthijs Hansen Hardorff (1747-1802). In de kerk bevindt zich de graftombe van Rudolf Huïnga (Rodolf Huinga), bewoner van de borg Ungersma. Deze borg nabij Uithuizermeeden is in de 17e eeuw afgebroken. - Grafmonumenten in de Hervormde kerk, in tekst en beeld.

- In Museum Het Behouden Blik in Uithuizermeeden, naar eigen zeggen het kleinste museum van Noord-Nederland, tref je een uitgebreide verzameling blikken en curiosa van bekende merken als De Gruyter, Douwe Egberts, Van Nelle, Van Houten, Broekema, Verkade, Niemeijer, Tiktak en veel meer, aan de hand waarvan een blik wordt geworpen in de keuken van de Nederlandse samenleving. Laat je verrassen door de blik van herkenning en kijk mee hoe onze samenleving is veranderd, of juist niet. Het museum is het hele jaar door geopend op donderdagen van 10.00-17.00 uur. Alle andere dagen van de week zijn ze op afspraak geopend voor individueel bezoek of groepsbezoek.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Stichting Sportieve Recreatie Uithuizermeeden en Roodeschool organiseert door het jaar heen diverse actviteiten op het gebied van sport, fietsen, wandelen e.d.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Uithuizermeeden (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Uithuizermeeden.

- Nieuws: - Nieuws uit Uithuizermeeden op Facebook.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Sterren. - Dr. R.J. Damschool. - Daltonschool De Noordkaap. - "In oktober 2018 heeft Kids2b een nieuwe vestiging geopend voor peuteropvang, dagopvang en buitenschoolse opvang in Uithuizermeeden: Het Schathuis (Hoofdstraat 1, in de voormalige huishoudschool). Op deze locatie is alle ruimte om de speerpunten van Kids2b aandacht te geven: voeding en beweging, buiten zijn en taal. Tuinieren in de eigen moestuin, samen koken, veel spelen en ontdekken in de mooie natuur rondom het pand en de Rensumaborg en lekker lezen in een hangmat."

- Muziek: - Muziekvereniging SDG (Soli Deo Gloria) is opgericht in 1908. Hier kun je lezen over de geschiedenis van de vereniging.

- Brassband Immanuël is in 1961 opgericht uit de nalatenschap van de muziekverenigingen Oranje-Nassau te Uithuizermeeden en David te Roodeschool. De vereniging bestaat uit een A-band en een jeugdband, die plaats bieden aan in totaal ruim 40 leden, die allen op hun eigen wijze met veel enthousiasme hun hobby beoefenen.

- Lied 'Mooi Meij', gezongen door Piratenkoor Doekegats.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - Ondernemersvereniging Eemsmond Noord bestaat al bijna 100 jaar en is met een ledenbestand van ruim 60 bedrijven een professionele organisatie die zich inzet voor de bevordering van de handel en de leefbaarheid van de regio. De ondernemersvereniging is ontstaan uit het samengaan van handelsvereniging Uithuizermeeden en handelsvereniging Roodeschool (en heeft verder ook nog de Eemshaven als werkgebied). De naam is daarbij bewust veranderd in 'ondernemersvereniging', omdat de vereniging er is voor alle ondernemers, en niet enkel voor ondernemers met een eigen winkeldeur. Uit samenwerking met lokale instellingen zijn zijn al diverse mooie initiatieven ontstaan, zoals eens in de drie jaar de Eemsmondweek, Oldtimerevenementen en de Taptoe. De ondernemersvereniging organiseert zelf ook activiteiten waaronder een jaarlijks ledenuitje, BHV trainingen, de jaarlijkse intocht van St. Nicolaas, de Eemsmondweek en tweemaal per jaar een ledenvergadering.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Uithuizermeeden.

Reactie toevoegen