Tzum

Plaats
Dorp
Waadhoeke
Fryslân

tzum_collage.jpg

Tzum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Tzum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Tzum..JPG

Tzum, niet te missen

Tzum, niet te missen

Tzum.JPG

Middenin Tzum

Middenin Tzum

Tzum (2).JPG

Op straat in de zon in Tzum

Op straat in de zon in Tzum

Tzum

Terug naar boven

Status

- Tzum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Waadhoeke. T/m 2017 gemeente Franekeradeel.

- Onder het dorp Tzum vallen ook de buurtschappen Fatum, Tolsum en Tritzum en een klein deel van de buurtschap Miedum. In het buitengebied van het dorp kun je verder nog een officieel lijkend plaatsnaambord 'Klazum, gem. Annelizeradeel' tegenkomen. Dit is echter geen buurtschap maar een geintje en privé-initiatief van de inwoners van het nabijgelegen pand; Klaas en Annelies.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Tsjom.

Oudere vermeldingen
1222 Chzimingen, 1335 in Zimminghum, 1400 Tzomgum, 1413 Ztumghum, 1482 'tTzumme, anders 'tZummum, 1505 Tzum, eind 16e eeuw Friese variant Tziom, 18e en 19e eeuw ook Tjum.

Naamsverklaring
Betekent heem 'woonplaats, woning' van de lieden van de persoon Tsjumme, Tsjomme (ontstaan uit Theudimâr).(1)

Terug naar boven

Ligging

Tzum ligt ZO van Franeker.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Tzum 108 huizen met 633 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Tzum.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "In 2003 is het masterplan voor Tzum ontwikkeld. Een visie op de toekomst van het dorp en een manier waarop deze visie waargemaakt kon worden. We waren toen het eerste dorp in Franekeradeel met een dorpsvisie. Tegenwoordig is het ondenkbaar dat een dorp in onze gemeente geen dorpsvisie heeft. Zonder actuele dorpsvisie kunnen we bij de gemeente geen beroep doen op geld uit het dorpenfonds en wordt het erg lastig om verbeteringen/veranderingen in het dorp voor elkaar te krijgen. Anno 2010 is een deel van het masterplan uitgevoerd, maar een deel ook nog niet. Nu de sportaccommodatie (een van de speerpunten van het masterplan) inmiddels is opgeleverd, leek het Dorpsbelang een goed moment om het masterplan weer eens onder de loep te nemen. Dit heeft geresulteerd in een geheel nieuwe Dorpsvisie.

In dit document wordt duidelijk gemaakt hoe de bewoners van het dorp de toekomstige ontwikkelingen van het dorp zien. Een en ander is tot stand gekomen middels een enquête in 2008, een discussieavond in 2010 en een inventarisatie van wat er nog open staat van het masterplan (de vorige dorpsvisie). De thema’s voor de nieuwe dorpsvisie zijn wonen, werken, welzijn en woonomgeving. Na de discussieavond in januari 2010 zijn de punten uit het masterplan, de enquête en de discussieavond door een werkgroep namens Dorpsbelang geïnventariseerd. De inventarisatie is opgenomen in de bijlage en vormt de basis voor Dorpsvisie Tzum 2010. De 4 thema’s zijn vervolgens uitgeschreven in een huidige en gewenste situatie waarna oplossingen en/of actiepunten worden voorgesteld. Wij danken iedereen die heeft bijgedragen aan het tot stand brengen van de Dorpsvisie 2010 en hopen dat dit een goede basis vormt voor de toekomst van ons mooie dorp." Aldus het bestuur van Dorpsbelang in het Voorwoord van de Dorpsvisie.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Tzum heeft 10 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) Johanneskerk (Franekerweg 47) heeft een eenbeukig romaans schip uit de 12e eeuw (noordgevel gedeeltelijk tufsteen) en een vijfzijdig gesloten gotisch koor uit de 14e eeuw. De toren uit 1548 is gebouwd onder leiding van Cornelis Claesz. De hoogte van de toren is 72 meter en daarmee de hoogste dorpskerktoren van Friesland. De schacht van drie geledingen meet 31 meter en de ingesnoerde naaldspits 41 meter. De luidklok uit 1525 is gegoten door Geert van Wou en Johannes Schonenborch. Het orgel uit 1760 van Gerard Stevens is in 1764 door Albertus Antoni Hinsz omgebouwd. Het interieur is in 1882 vernieuwd. In 1960-'64, 2000 en 2003 is de kerk gerestaureerd.

Na het gereedkomen van de restauratie van de kerk en toren van Tzum in 2004 kwam een aantal mensen uit het dorp bijeen die van mening waren dat kerk en toren als monument de moeite waard waren om onder de aandacht van een zo breed mogelijk publiek te brengen. Daarnaast wilden ze zich als vrijwilliger inzetten om door middel van diverse activiteiten geld bijeen te brengen voor een eventuele toekomstige restauratie. Ook wilde men zich in de geschiedenis van de kerk verdiepen en van daaruit gegevens verzamelen, bronnen opsporen en deze in een soort archief toegankelijk maken voor het publiek. Met het oog op deze doelen is, in samenwerking met de kerkrentmeesters, Stichting Freonen fan de Tsjommer Toer en Tsjerke in het leven geroepen. Een van de belangrijkste activiteiten is belangstellenden gelegenheid geven onder begeleiding kerk en toren te bezichtigen en de toren te beklimmen. Met name de toren is een bezoek meer dan waard: de bouwstijl is laatgotisch (1548/49); de totale lengte is 72 meter. Het vierkant meet 31 meter; de toren is te beklimmen via een wenteltrap in de muur; in de klokkenstoel (12 meter hoog) hangen drie klokken; vanaf een hoogte van 35 meter heb je een wijds uitzicht over Noordwest Friesland; de kerk ligt aan de route van het St. Jabikspaad. Tijdens Tsjerkepaad in juli en augustus is de kerk elke zaterdagmiddag open van 13.30-17.00 uur.

- Molen Fatum en Molen Duivenhok of Teetlum worden beschreven op de pagina van buurtschap Fatum.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Op het Fuel Power Event in Tzum (weekend begin september) kun je genieten van de evenementen Tractorpulling, Oldtimermeeting en Oldtimertoertocht.

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kun je schaatsen op de ijsbaan van de in 1917 opgerichte ijsclub de Tsjommer Toer Riders.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's en ansichtkaarten van Tzum.

- Filmpjes uit Tzum (oud en recenter).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Tzum.

- Nieuws: - De 5x per jaar verschijnende dorpskrant Op 'e Hichte is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Onderwijs en kinderopvang: - De Staetlânsskoalle is de dorpsschool van Tzum. De school telt ca. 95 leerlingen en heeft alle voorzieningen die grotere basisscholen ook hebben. Voor alle scholen binnen CBO Noardwest Fryslân wordt de voor-, na- en tussenschoolse opvang geregeld door Stichting Kinderopvang Friesland. Leerlingen van de Staetlânsskoalle kunnen van half 8 's ochtends tot half zeven 's avonds op school terecht.

- Klazien Greidanus is in 2018 van start gegaan met haar Kleinschalige Kinderopvang It Elfkes Plakje.

- Sport: - Kaatsvereniging K.F. Wêz-Wis Tsjom is opgericht in 1994 (als gevolg van een fusie van de kaatsverenigingen K.N.K.B. en CFK). Ze spelen op sportcompex 't Lyntsjepark.

- Woonzorg: - "Woonzorgcentrum Martenahiem is prachtig gelegen aan de rand van het dorp. De locatie is omringd met een ruime tuin waar je in alle rust kunt genieten van het buitenleven en het mooie uitzicht over de landerijen. Martenahiem is een kleinschalige locatie met een persoonlijke en huiselijke sfeer. Binnen is het altijd gezellig en levendig. In ons restaurant kun je genieten van een warme maaltijd of onder het genot van een kopje koffie gezellig kletsen met de medebewoners. Voor je boodschappen kun je terecht in ons winkeltje. Ook de inwoners van Tzum winkelen hier. Vrijwilligers uit het dorp runnen het winkeltje." - Geke van Patyna houdt je op de hoogte van nieuws m.b.t. Martenahiem.

- Duurzaamheid: - "Sinds 1994 exploiteert Stichting MAST ('Miljeu en Aktiviteiten Stipe Tsjom') een zogeheten dorpswindmolen. De opgewekte groene stroom wordt aan energiebedrijven verkocht. Van de opbrengsten worden diverse dorpsprojecten en -verenigingen gefinancierd. Zo wordt een bijdrage geleverd aan het milieu en ‘de mienskip’ van Tzum. De dorpsmolen was echter in 2016 economisch afgeschreven en is daarom verkocht. Op zoek naar duurzame en rendabele projecten, wil Stichting MAST nu gebruik maken van de zogeheten Rijksregeling ‘Postcoderoos’. Voorwaarde hierbij is dat een energiecoöperatie wordt opgericht. Op die wijze kunnen burgers en ondernemers, die zelf op of bij hun woning of bedrijf geen duurzame elektriciteit kunnen of willen opwekken, dat gezamenlijk in de regio ('postcoderoos') realiseren. Het stichtingsbestuur van MAST heeft daarom het initiatief genomen voor de oprichting van Energiecoöperatie TOER ('Tzummer Organisatie voor Energie in de Regio'). Leden van Energiecoöperatie TOER zijn burgers en bedrijven, woonachtig of gevestigd in het gebied van de 'postcoderoos', die hun elektriciteitsverbruik willen verduurzamen met lokale energieprojecten zoals de nieuwe Buurtmolen Tzum, een bijdrage willen leveren aan de mienskip en kosten willen besparen."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Tzum.

Reacties

(1)

Prachtig knus dorpje

Reactie toevoegen