Wierum

Plaats
Dorp
Noardeast-Fryslân
Fryslân

wierum_collage.jpg

Wierum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Wierum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Wierum..JPG

Wierum, hoog aan de kust in Fryslân

Wierum, hoog aan de kust in Fryslân

Wierum. (2).JPG

Dorpsgezicht van Wierum

Dorpsgezicht van Wierum

Wierum.JPG

Wierum was vroeger een vissersplaats

Wierum was vroeger een vissersplaats

wierum_monument_vissersramp_1893.jpg

Wierum, monument ter herdenking van de vissersramp van 1893, waarbij 13 van de 17 schepen van de lokale vissersvloot zijn vergaan en 22 vissers zijn verdronken. (© https://afanja.com)

Wierum, monument ter herdenking van de vissersramp van 1893, waarbij 13 van de 17 schepen van de lokale vissersvloot zijn vergaan en 22 vissers zijn verdronken. (© https://afanja.com)

Wierum

Terug naar boven

Status

- Wierum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Noardeast-Fryslân. T/m 1983 gemeente Westdongeradeel. In 1984 over naar gemeente Dongeradeel, in 2019 over naar gemeente Noardeast-Fryslân.

- Onder het dorp Wierum valt ook buurtschap 't Skoar (deels).

Terug naar boven

Ligging

Wierum ligt aan de Waddenzee en ligt verder ZO van het eiland Ameland, ZW van het eiland Schiermonnikoog, W van de dorpen Moddergat en Paesens, WNW van het dorp Nes, NW van de dorpen Oosternijkerk, Niawier en Metslawier, NO van de dorpen Hantumhuizen en Hantum en ONO van de dorpen Ternaard en Holwerd.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Wierum 117 huizen met 698 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 130 huizen met ca. 325 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Wierum is ontstaan op een brede terp die in de vroege middeleeuwen werd opgeworpen op een kwelderwal. De terp werd door de stormen wel geteisterd door de zee waar het dichtbij lag. Uiteindelijk verdween het noordoostelijke deel van de rechthoekige terp in de zee. Van oudsher was dit echt een vissersdorp. Ook in de 19e eeuw vormde de visserij een belangrijke bron van inkomsten voor het dorp. Op 1 december 1893 vergingen 13 van de 17 vissersboten tijdens een zware sneeuwstorm. Daarbij kwamen 22 vissers om het leven. Hier vind je er een verslag van.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wierum heeft 6 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) Mariakerk (Tsjerkeplein 4) is oorspronkelijk omstreeks 1200 gebouwd op een terp in het midden van Wierum. Door overstromingen is de noordzijde van het dorp in de zee verdwenen en is de kerk aan de rand van het dorp komen te liggen, tegen de zeedijk aan. De kerk is in 1912 grotendeels vernieuwd. Schip en koor zijn vervangen. De oude toren en de westzijde van de kerk bleven gespaard. Ook veel van de gewelven en rondbogige doorgangen van de oude kerk zijn nog bewaard gebleven. De gedeeltelijk van tufsteen gebouwde toren heeft een windvaan in de vorm van een aak, een schip dat door de plaatselijke vissers veel werd gebruikt.

- De voormalige Gereformeerde kerk Eben-Haëzer (Haadstrjitte 17) is in 1875 gebouwd als evangelisatiegebouw en heeft van 1887-2002 dienst gedaan als Gereformeerde kerk. De kerk is gefuseerd met die van buurdorp Nes - omdat het moeilijk werd om beide kerken in stand te houden - waar de diensten sinds 2003 alleen nog plaatsvinden. Het pand in Wierum is gekocht door Jacob en Janny Bijlsma uit Franeker en gerestaureerd. Doel was het historische pand te behouden voor de omgeving en een breed publiek te laten genieten van de door hen verzamelde kunstcollectie en samen te stellen wisselexposities van hedendaagse kunstenaars, het organiseren van concerten en lezingen. Museumkerk Eben Haëzer heeft veel werk verworven van kunstschilder Jo Rispens (1914 –2002) uit buurdorp Nes. De vaste collectie bestaat onder meer uit 15 van zijn olieverfschilderijen met als thema “De Schepping” en “De Openbaring” uit de Bijbel. Deze serie maakte Rispens van ca.1960 tot 1975. Hij beschouwde dit als zijn levenswerk. Dit symbolistische werk is erg kleurrijk en hij is er goed in geslaagd zijn verbeeldingskracht over te brengen op het doek. Verder zijn er studies van wandschilderingen te zien en enkele landschappen in aquarel en pentekening. Deze vaste collectie wijkt af en toe voor wisselexposities. De Museumkerk is alleen te bezoeken na een afspraak met de beheerders.

- Op de zeedijk staat een monument ter herdenking van de onder Geschiedenis beschreven vissersramp uit 1893. Het monument is in 1968 gemaakt door G.J. van de Weert, op initiatief van Dorpsbelang Wierum.

- Bij de kerk van Wierum staat - evenals in buurdorp Paesens-Moddergat - een standbeeld van Hans Jouta, in dit geval het beeld ‘de wjirmdolster’ ('de pierensteekster'). In de 18e en 19e eeuw staken Friese vissersvrouwen pieren (wjirmen) op het wad. De vrouwen hadden bij het pierensteken hoge laarzen en een witte broek aan, een dracht die zeker in die tijd voor vrouwen nogal ongebruikelijk was. De broek was ruim uitgesneden om ruimte te laten voor de rok en onderrok die de vrouwen in hun broek droegen. De vrouwen liepen gewapend met emmer en greep het wad op om zeepieren te steken. Die pieren werden door de mannen weer als aas gebruikt. Niet alleen moesten de pieren worden gedroogd en op een bepaalde manier aan de vislijn worden geregen, ook moest de gevangen vis worden schoongemaakt en verkocht, soms zelfs helemaal tot in Leeuwarden. En dan moesten ze natuurlijk ook nog voor de kinderen en voor de eigen voorraad zorgen. Daar waar de mannen vaak op zee bleven, stierven veel vrouwen in het kraambed. De bevalling was veelal een inspanning die hun door zware arbeid geteisterde lichamen niet meer kon verdragen. Veel jonge kinderen overleden vaak samen met hun moeder...

- Bij de verrekijker op de kruin van de dijk staat een mooi opstapje met daarop een toepasselijke, handgeschreven tekst: “Dêr ’t de dyk it lân omklammet lyk in memme-earm har bern” ("Daar waar de dijk het land omhelst gelijk een moederarm haar kind"). Zo begint de tekst van het oude Friese lied ‘It heitelân’. Kijkend naar deze foto zou je bijna zeggen dat die tekst hier op de zeedijk bij Wierum geschreven moet zijn. Kijk maar eens hoe mooi die gebogen dijk als een beschermende arm om het dorp heen ligt.

Terug naar boven

Evenementen

- 1x in de 3 jaar is er in Wierum een Dorpsfeest. De eerstvolgende keer is in juni 2019.

Terug naar boven

Beeld

- Foto's (met toelichting) van Wierum, van Friese weblogger Afanja.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wierum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - "Wanneer je voor het eerst kennismaakt met onze site van en over Wierum, dan heten wij je in het bijzonder welkom. We hopen dat deze kennismaking resulteert in een bezoekje aan ons prachtige dorp aan de Waddenkust met zijn inwoners, de zeedijk met haar schitterende uitzichten over wad en dorp, de monumentale kerk met haar oude toren, de museumkerk, sportactiviteiten, verenigingsleven, haar vissershistorie, en ook haar diverse recreatiemogelijkheden. Door te klikken op de menu-items bovenaan kun je naar allelei onderwerpen waar je informatie en foto’s vindt. In het menu aan de rechterkant zie je ons “laatste nieuws” en de “agenda” staan. Onder “uitgelicht per categorie” kun je in een oogopslag per categorie bekijken wat je de moeite waard vindt om te lezen. Als laatste wensen wij je veel plezier bij het rondkijken op onze website", aldus Dorpsbelang op de homepage van de dorpssite.

- Nieuws: - Leden van Dorpsbelang ontvangen ca. 3x per jaar dorpskrant De Fûke. Via de link zijn de oudere nummers ook online te lezen.

- Belangenorganisatie: - "Dorpsbelang Wierum onderhoudt de contacten tussen de inwoners en de lokale overheid zoals de gemeente, maar ook de gemeentelijke politiek. Buiten het onderhouden van de contacten organiseert de vereniging ook diverse activiteiten voor de inwoners. Leefbaarheid, gezelligheid en sociale samenhang in je dorp: wie wil dat nou niet.  Alleen kosten deze zaken wel geld. Daarom vragen wij inwoners die nog geen lid zijn om dat te worden. Bovendien krijg je dan ca. 3x per jaar dorpskrant De Fûke. Het lidmaatschap kost € 10,00 per jaar. Naast leden kent de vereniging ook donateurs. Dit zijn voornamelijk oud-Wierumers en eigenaren van de vele recreatiewoningen in het dorp."

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Pipenâle. Na het opheffen van de dorpsbibliotheek in 2014 is in het dorpshuis een boekenruilkast gerealiseerd.

- Muziek: - "Shantykoor De Waadsee-sjongers is in 1998 opgericht als gelegenheidskoor. Dit in verband met de bonte avond van het dorpsfeest in het prachtige vissersdorpje Wierum. Het optreden was een groot succes, zelfs zodanig dat de oprichters hebben besloten om het koor niet op te heffen na het dorpsfeest maar er gewoon mee door te gaan. Inmiddels zijn de Waadsee-sjongers o.l.v. dirigente Mariëlle Lammers een begrip in de regio en treden ze regelmatig op in verzorgingshuizen en winkelcentra. Ook voor feestelijke gelegenheden kun je de Waadsee-sjongers benaderen, zowel voor binnen- als buitenfestiviteiten. Daarnaast treedt het koor ook regelmatig op tijdens shantydagen en -festivals. De Waadsee-sjongers hebben een vast repertoire van zo'n 75 shanty- en andere gezellige liederen. Tijdens de Kerstperiode bieden ze een aangepast programma met veel traditionele Kerstliederen."

- "In augustus 2015 organiseerde (de huidige dirigente) Mariëlle Lammers een informatieavond over haar plan om een popkoor in Wierum op te richten. Er werd enthousiast op gereageerd en diezelfde avond is, met negen dames in de startblokken, het sein op groen gezet voor de oprichting van Popkoor Gewoan Oars (‘Gewoon Anders’). Inmiddels bestaat het koor uit 25 leden en repeteren we wekelijks op woensdagavond in het dorpshuis. Ons repertoire bestaat uit bekende popliedjes die we 3- en 4-stemmig zingen. We zingen nu nog onder begeleiding van orkestbanden, maar op termijn willen we een echte liveband formeren om mee op te treden. Alles op zijn tijd... We werken eerst stevig door aan de opbouw van ons repertoire. We zijn een enthousiast, eigentijds en energiek koor, dat van zingen een spetterend feest wil maken, voor onszelf maar zeker ook voor ons publiek. Wij beleven veel plezier aan het zingen, waarbij we groots en krachtig kunnen zijn, maar ook ingetogen en intens."

- Overige verenigingen: - "Sinds 2004 heeft Noordoost Fryslân zijn eigen motorclub: Moterklup Waadriders. Vanuit standplaats Wierum worden de eerste gezamenlijke tochten gereden. In de loop der jaren is de organisatie verder verbeterd en inmiddels staat er met ca. 40 leden een dijk van een vereniging. In ieder dorp in Noordoost Fryslân woont wel een lid van MK Waadriders. Leden ontvangen aan het begin van ieder jaar een jaaragenda met de volgende onderdelen: Voorjaarsmeeting, rijvaardigheidstraining, Waadriderritten, barbeque, weekendrit, avondrit. Op vertoon van de ledenpas is er korting bij Bernard Motoren en Banden in Dokkum en bij MotoPort in Leek. De contributie voor dit alles bedraagt slechts € 15,- per jaar."

- Toneelclub.

- Weer: - Aan de zeedijk tussen Wierum en Paesens-Moddergat staat op een paal het meetstation Wierumerwad. Via het programma Windfinder kun je de gemeten waarden en het weer etc. per dag bekijken. Mocht je willen weten wanneer er hoog of laag water is achter de dijk dan vind je hier de handige getijdenvoorspeller.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wierum.

Reactie toevoegen