Oirschot

Plaats
Dorp en gemeente
Oirschot
Zuidoost-Brabant Kempen
Noord-Brabant

NB gemeente Oirschot in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Oirschot in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Oirschot in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Oirschot

Terug naar boven

Status

- Oirschot is een dorp en gemeente in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Kempen.

- De gemeente Oirschot is in 1997 vergroot met de gemeente Oost-, West- en Middelbeers.

- De gemeente omvat naast de hoofdplaats Oirschot verder nog de dorpen Oostelbeers, Middelbeers en Spoordonk en de buurtschappen Boterwijk, Evenheuvel, Groenewoud, Hedel, Hoogeind, Huijgevoort, Kattenberg, Kuikseind, Lieveld, Pandgat, Polsdonken, Straten, Theetuin, Tregelaar, Voorteind en Westelbeers. Bij elkaar zijn dit 4 dorpen en 16 buurtschappen. Verder ligt een deel van het grote landgoed met boerenhoeven (niet de buurtschap) Belvert in de gemeente.

- Wapen van de gemeente Oirschot.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Oirschot.

- Onder het dorp vallen ook de buurtschappen Boterwijk, Evenheuvel, Groenewoud (deels), Hedel, Polsdonken (deels), Straten, Theetuin en Tregelaar. Dat zijn in totaal 8 buurtschappen. Alleen voor de postadressen vallen ook het dorp Spoordonk, de andere delen van de buurtschappen Groenewoud en Polsdonken en de buurtschappen Kattenberg, Lieveld en Pandgat onder het dorp.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente grenst in het W aan Diessen, Haghorst en Moergestel, in het N aan Oisterwijk, Lennisheuvel en Boxtel, in het NO aan Liempde, in het O aan Best, Batadorp en Eindhoven en in het Z aan Wintelre, Vessem, Hoogeloon, Casteren en Netersel en in het ZW aan Lage Mierde, en ligt O van Esbeek, Hilvarenbeek en Biest-Houtakker, ZO van Tilburg, ZW van Sint-Oedenrode, NW van Veldhoven en NO van Bladel en Reusel. De A58 loopt centraal door de gemeente, Z van Oirschot, van NW naar O; het Knooppunt Batadorp (A2/A58/A50) ligt iets O van de gemeente. De gelijknamige hoofdplaats ligt centraal tot O in de gemeente.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Oirschot 640 huizen met 4.105 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 290/1.914 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Spoordonk 130/820, Hedel 40/313, Notel 90/548 en Straten 90/510. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 7.000 huizen met ca. 18.000 inwoners; het gelijknamige dorp heeft tegenwoordig ca. 4.500 huizen met ca. 12.300 inwoners, dit is inclusief de aantallen voor het dorp Spoordonk.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze gemeente, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- De historische geografie van Oirschot in vogelvlucht, door dr. K.A.H.W. Leenders.

- Canon van Oirschot.

- Heemkundekring De Heerlijkheid Oirschot.

- Verhalen over de geschiedenis van Oirschot op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Oirschot heeft 142 rijksmonumenten.

- Oirschot heeft 105 gemeentelijke monumenten.

- Beschrijving orgel Sint-Petrusbasiliek.

- Mariakapellen.

- Familiebegraafplaats De Girard de Mielet van Coehoorn.

- Molen De Korenaar.

- In Oirschot, waar meer dan een eeuw het administratieve bestuur van de vier kwartieren van de Meierij zijn centrum had, is museum De Vier Quartieren gevestigd. In het 16e-eeuwse kapittelhuis koestert het zijn collecties op het gebied van het Brabantse volks- en boerenleven. Het is verrassend te ervaren met welke eenvoudige materialen en hulpmiddelen de Brabantse mens zich door de seizoenen heen bediende en die bepalend waren voor zijn levensstijl. Men treft in het museum interessante gebruiksvoorwerpen aan op het gebied van volkscultuur, religiebeleving, landbouw, ambachten, voorwerpen uit de vroegere kinder- en schooltijd, textiel, kleding, mutsen en vele andere voorwerpen.

- Regimentsverzameling Brigade en Garde Prinses Irene. De wortels van de Brigade Prinses Irene liggen in Engeland, waar zo'n duizend Nederlandse militairen in een eenheid werden ondergebracht die door de Britten aanvankelijk 'Foreign Legion' werd genoemd. In het kielzog van het invasieleger ging men in augustus 1944 aan land in Aromanches waarna de brigade de jarenlange training aan de praktijk kon toetsen. Uiteindelijk konden de leden van de Irene Brigade in mei 1945 door Den Haag marcheren. Na de oorlog werd de brigade ontbonden. Tradities en vaandel werden ondergebracht in een nieuw infanterieregiment, waarvan vijf bataljons naar Nederlands Indië vertrokken. Het parate bataljon van het Garderegiment Fuseliers Prinses Irene is nu gevestigd in de grootste kazerne van Nederland. Met trots wordt door hen nog het oranje-blauwe invasiekoord gedragen.

- Museum Kruysenhuis stelt zich ten doel het werk van de schilders Jan, Antoon en Maria Kruysen voor een breder publiek toegankelijk te maken, het voor de toekomst te bewaren en een eigen collectie van dit werk op te bouwen. Daarnaast staat het Kruysenhuis ten dienste van de Brabantse kunst en cultuur in het algemeen en die van Oirschot in het bijzonder.

- Op Oude Grintweg 90, N van Oirschot, achter Café Vingerhoeds staat nog een oud bakhuisje, met standbeeld van de op 90-jarige leeftijd overleden vroegere caféhoudster Mieke Vingerhoeds. Zij woonde, jong weduwe geworden, bij haar broers in en runde daar een café. Een beroemde uitspraak van haar was: "Ge kunt gene dorst mer hebbe, ge hede'r genug gehad." Ze vond dat haar klanten het na 3 pilsjes maar voor gezien moesten houden.

- "De in februari 2020 geplaatste langzaamverkeersbrug Moorland over het Wilhelminakanaal zorgt ervoor dat de wijk Moorland en het centrum van Oirschot beter met elkaar verbonden zijn. En, zeker niet onbelangrijk, is de brug het begin (of einde) van de Groene Corridor: een robuuste landschappelijke verbinding tussen het 18 Septemberplein in Eindhoven en de Markt in ons dorp. Oirschot wil een kwalitatieve groene gemeente zijn, het groene hart tussen de Kempen en Het Groene Woud. Een aantrekkelijk rustpunt voor onze inwoners en de omgeving. Door de realisatie van de brug en de Groene Corridor ontstaat er de mogelijkheid om een parkachtige omgeving te maken. De samenwerkingscombinatie van wUrck, Wagemaker, Wijma Kampen en Nauta Heeg, onder leiding van Ballast Nedam, heeft de aanbesteding gewonnen voor het ontwerp, de realisatie en het onderhoud van de langzaamverkeersbrug. Het team werkte door op het onderliggende ontwerp van West 8.

De hoofdoverspanning van de nieuwe brug bestaat uit een houten vakwerk, rustend op twee robuuste bakstenen landhoofden aan beide oevers van het Wilhelminakanaal. De brug wordt gemaakt van de houtsoort Azobé, passend bij het recreatieve karakter van de Groene Corridor. Een beeldbepalend element van de brug is de oxiderood gecoate brugleuning, die van oever naar oever lijkt te zweven. De vakwerkbrug loopt diagonaal over het kanaal, in verband met de unieke zichtlijn op de Sint-Petrusbasiliek. De monumentaliteit van de brug refereert aan het oude, historische karakter van het centrum van Oirschot. Tegelijkertijd presenteert de brug zich als een nieuw, herkenbaar icoon in de regio. Veel aandacht is besteed aan het beperken van eventuele hinder voor de omwonenden aan de noordzijde (de kant van het centrum). Door de transparantie, slankheid en kleurstelling van de verschillende brugcomponenten, maar ook door te kiezen voor een compacte ligging, die de afstand tot de woningen groter maakt." (bron: gemeente Oirschot)

Het bruggedeelte is meer dan 40 meter lang, ruim 7 meter breed, weegt 95 ton, oftewel 95.000 kilo, en is gemaakt bij de firma Wijma in Kampen. Maar hoe krijg je zo'n gevaarte in Oirschot? Nou, 'gewoon', op een ponton over het water. Zo gewoon was dat natuurlijk niet, zo'n kolos die met schuifelsnelheid via Ketelmeer, IJsselmeer, Markermeer, Amsterdam-Rijnkanaal, Lek, Dordtse Kil en Amer uiteindelijk in het Wilhelminakanaal arriveerde. terechtkomt. Ook het plaatsen van de brug op 15 februari 2020 was een mammoetklus, die wel een paar uur heeft geduurd. De brug is onder grote publieke belangstelling geplaatst. Daar zijn zelfs verkeersregelaars voor ingezet, zodat het kijkersverkeer geen chaos zou worden.

- Gevelstenen in Oirschot.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- "Ieder jaar doen aan de Roefeldag in Oirschot en Spoordonk ongeveer 400 kinderen vanaf groep 4 t/m 14 jaar mee. Zij snuffelen bij zo'n 100 winkels, bedrijven, instellingen en verenigingen aan beroepen en hobby's. Hoe wordt ijs gemaakt? Weet jij hoe kalfjes worden geoormerkt? Wil jij kunstjes doen op de rug van een paard? Of wil jij je vriendin een schoonheidsbehandeling geven? Je kunt ook helpen met koffie serveren in een bejaardenhuis of honden wassen in een trimsalon. Leuk toch? Meld je ook aan met het aanmeldingsformulier. Meedoen aan Roefeldag is gratis! Hoe?: Je groepje bestaat uit drie, vier of vijf kinderen en één volwassen begeleider. Het roefelen is van 9.00 tot 15.00 uur, kies voor een hele of halve dag. Als je allergisch bent of zo, kun je dat ook opgeven. Wil je graag een lunchpauze ingepland zien, geef lunchpauze als 1 van je 3 voorkeuren op. Dan plannen we deze beslist in. Uiterlijk half juni sturen we je begeleider en de bedrijven het dagprogramma toe per mail."

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De in 2009 opgestelde Structuurvisie De Levende Beerze is een plan voor 1250 hectare nieuwe natuur en natuurgericht beheerde landbouw: een nieuwe zogeheten Robuuste Verbinding, ter versterking van de Ecologische Hoofdstructuur. De Levende Beerze is een brede combinatie van natuurontwikkeling, versterking van de plattelandseconomie en de sociaal-culturele waarden in het stroomgebied van de rivier de Beerze. Meer informatie is te vinden op de site van de Provincie Noord-Brabant en op de site De Beerze.

Terug naar boven

Beeld

- Esther de Raad en Michaël Breukers produceren in 2015 in opdracht van de Tilburgse Stichting Saanderdaags ca. 120 korte films, met levendige interviews met tientallen oudere inwoners uit 6 dorpen in de Kempen. Een van die dorpen is Oirschot. De films zijn op DVD bij genoemde stichting verkrijgbaar (geweest). Onder de link kun je de film van Oirschot online bekijken. Cameraman Ad van Korven heeft prachtige beelden geschoten van de gesprekken over het dorpse leven van 50 jaar en langer geleden. Je hoort hoe het Kempische dialect steeds met een lokale tongval gesproken wordt, en je ervaart de gemoedelijkheid en de gastvrijheid die de Kempenaar zo eigen is.

- Diaserie wandeling landgoed Heerenbeek en De Mortelen te Oirschot door Loes Westgeest.

- Fotoreportage van Oirschot door Kees Wittenbols uit Breda. Zie onderaan de pagina ook deel 2, 3,4 en 5.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Oirschot (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Oirschot. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Buurtvereniging: - "Begin jaren twintig van de vorige eeuw is het huidige Wilhelminakanaal gegraven. De naar het zuiden uitlopende straten van het dorp Oirschot werden daardoor onderbroken. Het afgesneden gebied vormde een kleine maar honkvaste gemeenschap. Al snel werd dit gebied aangeduid als ‘De Hei’. Op ‘De Hei’ nam het voetballen destijds een prominente plaats in. Hierdoor kwam er steeds meer behoefte aan nieuwe voetbalvelden, kleedruimten en een kantine. In 1969 vond men het daarom tijd dat ze een eigen vereniging op gingen starten. Dat werd Buurtvereniging De Heikneuters. Aanvankelijk vond de buurtvereniging onderdak in Café Bloemendaal. In 1980 is het buurthuis verhuisd naar het Slingerbos. Dat werd buurthuis De Heistal. Bij de opening werd een spreuk onthuld, die kenmerkend is voor alle leden van B.V. De Heikneuters: ‘Dur alle, vur alle!’ In september 2008 is De Heistal getroffen door een brand, waardoor er jarenlang in een noodvoorziening gehuisd moest worden. Met vele handen van de leden van B.V. De Heikneuters is een nieuwe ‘Heistal’ gebouwd aan het Koningshof, één straat verderop. Hier zijn we als vereniging erg trots op. Het is tot de dag van vandaag het vaste honk voor alle leden van de buurtvereniging."

- Zorg: - Zorgboerderij Harten Ziel.

- Groot Bijstervelt B.V. gaat in het voormalige Montfortanenklooster Groot Bijsterveld een hoogwaardige levensloopbestendige woon-zorgvoorziening realiseren. In het plan staan wonen, zorg en maatschappelijke betrokkenheid centraal. Het plan gaat uit van de restauratie van het rijks- en gemeentelijke monument en openbare toegankelijkheid van het park en kapel. Groot Bijstervelt B.V. werkt voor de toekomstige exploitatie samen met zorgaanbieder Valuas Zorggroep. Deze specialist op het gebied van kleinschalige woon-zorgvoorzieningen wordt na oplevering de nieuwe hoofdgebruiker van het complex.

- Duurzaamheid: - "In de regio Oirschot hebben we een overvloed aan natuurlijke bronnen; de zon schijnt, de wind waait en samen bezitten we het openbaar gras en groenafval. Op sommige plekken in de regio wordt met deze gratis bronnen al duurzame energie opgewekt. Het wordt tijd om het samen met de hele regio op te pakken. Omdat iedereen er dan voordeel bij heeft. Want naast het feit dat duurzame energie beter is voor het milieu, levert het lokaal werk op en besparen we uiteindelijk allemaal op onze energiekosten. Samen staan we sterk. Maar dan moeten we het wel goed organiseren. Daarom is de lokale energiecoöperatie O3energie opgericht. Om lokale projecten op het gebied van duurzame energie te initiëren, te ondersteunen en succesvol te maken. Voorbeelden van lokale initiatieven zijn ouders die samen zonnepanelen op het dak van een basisschool leggen of leden die LED-verlichting voor hun sportclub realiseren. Bij een groter project kun je denken aan een windturbine of een biovergister voor mest en bermgras.

Waarom nu iets doen / investeren in de regio
Het loont om samen te werken aan zelfredzaamheid. De technieken zijn ontwikkeld, goede voorbeelden gerealiseerd, dus is het een kwestie van aansluiten. Het loont om het heft in eigen hand te nemen. Dan heb je iets om samen trots op te zijn. Als we het nu niet doen blijven we volledig afhankelijk van een paar heel grote energieleveranciers uit het buitenland en worden de kosten om comfortabel in Oirschot te wonen en te werken alleen maar groter. De technieken om zelf duurzame energie op te wekken zijn er al lang. Tot nu toe werden fossiele bronnen zoals kolen- en kerncentrales in Nederland echter beter gesubsidieerd dan lokale, schone bronnen. Gelukkig verandert dat. Daarom willen we nu onze krachten bundelen. In onze regio betalen we samen per jaar circa € 50 miljoen aan buitenlandse energiebedrijven. Dat is een enorm bedrag, dat we ook in de regio kunnen investeren!

Andere Europese landen zijn ons al voorgegaan in de verandering. Gelukkig kunnen wij nu ook starten. De EU en de provincie ondersteunen met het POP-programma de organisatie van O3energie. Samen met jou werken we aan het verschil. Samen met de andere Brabantse coöperaties komen we verder. Word mede-eigenaar van deze beweging. Als inwoner, particulier of bedrijf kun je deelnemen in de energiecoöperatie. Je krijgt gegarandeerd je inleg terug en je ontvangt een jaarlijks rendement. Vanuit O3energie zetten we er graag samen met jou de schouders onder. Doe je ook mee? Op de pagina 'Meedoen' lees je alles over de werking en de voordelen."

Reactie toevoegen